ये विशुद्धा महाभागा ध्यानिनो मुक्तिभागिनः
जे शुद्ध, फार भाग्यवान, ध्यानात मग्न आणि मुक्ती मिळवणारे आहेत—
ब्रह्मध्यानपरा ये च यज्ञदानक्रियारताः
जे ब्रह्मध्यानात रमलेले, यज्ञ, दान आणि कर्मात गुंतलेले आहेत—
येऽर्चयंति महा देवि मतंगेश्वरमीश्वरम 5.2.60.
हे महादेवी, जे लोक मातंगेश्वर या परमेश्वराची भक्ती करतात—
एष ते कथितो देवि प्रभावः पापनाशनः
हे देवी, मी तुला सांगितलेला हा प्रभाव पापांचा नाश करणारा आहे.
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवंत्यखंडे चतुरशीतिलिंगमाहात्म्ये मतंगेश्वरमाहात्म्य वर्णनंनाम षष्टितमोऽध्यायः
श्रीस्कांद महापुराणाच्या पंचम अवंत्यखंडातील चौर्याऐंशी लिंगांच्या माहात्म्यातील 'मातंगेश्वर माहात्म्य' नावाचा साठावा अध्याय इथे संपला.
यस्य दर्शनमात्रेण सौभाग्य मतुलं लभेत्
ज्याचं केवळ दर्शन केल्याने अतुल्य सौभाग्य मिळतं—
प्रधमं प्राकृते कल्पे राजाभूदश्ववाहनः
प्रकृत कल्पाच्या सुरुवातीला अश्ववाहन नावाचा एक राजा होता.
अनेकयज्ञकृत्प्राज्ञः संग्रामेष्वप राजितः
तो बुद्धिमान होता, अनेक यज्ञ केले होते आणि युद्धात कधीही हरला नव्हता.
काशिराजसुता सुभ्रू रूपेणातीव शोभना
काशीराजाची कन्या, सुंदर भुवया असलेली, रूपाने अतिशय मोहक होती.
चतुःषष्टिकलायुक्ता सदा भर्तृहिते रता
चौसष्ट कला असलेली ती नेहमी पतीच्या हितासाठीच कार्यरत असे.
पूर्वकर्मवशाद्देवि दुर्भूगा समजायत
मागील कर्मामुळे, हे देवी, तिला दुर्दैवाने जन्म घ्यावा लागला.
श्रोत्रोद्वेगकरं वाक्यं तस्य राज्ञः करोति सा
ती त्या राजाला अशा शब्दांनी बोलली की त्याच्या मनाला त्रास झाला.
मृर्छां प्राप्नोत्यसह्यां स तस्याः स्पर्शेन भूपतिः दह्यमानोऽतितीव्रेण वह्निना वाक्यमब्रवीत्
तिच्या स्पर्शाने राजा असह्य अशा मूर्च्छेत पडला, आणि तीव्र ज्वाळेत जळत त्याने बोलायला सुरुवात केली.
द्वास्थैतां दुर्भगां भार्यामादाय विपिने वने
त्याने द्वारपालांना आज्ञा दिली की, ही दुर्दैवी पत्नी जंगलात घेऊन जा.
ततो नृपस्य वचनमविचार्यमवेक्ष्य सः 5.2.61.
मग राजाच्या आज्ञेकडे दुर्लक्ष करून त्याने तसं केलं.
सा च त्यक्ता वने शून्ये रुदती च मुहुर्मुहुः
ती एकटी, ओसाड जंगलात सोडली गेली आणि पुन्हा पुन्हा रडू लागली.
अथ सा चारुसर्वांगी तत्रासक्तात्ममानसा
मग ती सुंदर अंगांची युवती तिथेच पूर्णपणे गुंतली, तिचं मन आणि हृदय तिथेच रमलं.
निश्वसन्त्यनवद्यांगी हाहेति रुदती मुहुः
ती निष्पाप अंगाची स्त्री खोल श्वास घेत रडत होती, पुन्हा पुन्हा 'हाय हाय' असं म्हणत अश्रू ढाळत होती.
न विहारे न चाहारे रमणीये न तद्वने त्यक्ता तेन वरारोहे निनिन्द निजयौवनम्
तिला खेळात, खाण्यात किंवा त्या रम्य वनातही काहीच आनंद वाटेना; त्या प्रियजनाने तिला सोडलं म्हणून, ती आपल्या तारुण्यालाच दोष देऊ लागली.
दुर्भगाहं क्व जातात्र दुष्टदैववशीकृता
मी दुर्दैवी आहे, इथे जन्म घेतला आणि वाईट नशिबाच्या ताब्यात गेले.
धन्योऽयमतिपुण्योऽयं योऽयं यौवनगोचरः
तो खरोखरच धन्य आहे, फार पुण्यवान आहे, जो या तारुण्यात रमतो.
अभीष्टा कस्यचित्कांता कांतः कस्याश्चिदीप्सितः
कोणाची तरी प्रियतमा दुसऱ्याला हवी असते, आणि कुणाचा तरी प्रिय दुसऱ्याच्या मनात असतो.
ममायं वल्लभो राजा न चाहं नृपवल्लभा
हा राजा माझा प्रिय आहे, पण मी मात्र राजाला प्रिय नाही.
यद्यद्य स महीपालो न मया संगमेष्यति
जर आज तो भूमिपती माझ्याशी एकरूप झाला नाही—
रमणीयमभूद्यत्तु पुंस्कोकिलनिनादितम् 5.2.61.
कधी एकेकाळी कोकिळांच्या गोड आवाजाने गूंजणारे हे रम्य स्थानही आता निरस वाटू लागले आहे.
इत्थं सा मदनाविष्टा विलपन्ती पुनःपुनः
अशा प्रकारे, प्रेमाने वेढलेली ती पुन्हा पुन्हा दुःख व्यक्त करू लागली.
मेखलाजिनकौपीनदण्डकाष्ठोपजीवनम्
ती कमरेचा पट्टा, मृगाची कातडी, लंगोट, काठी आणि लाकडाचा तुकडा यांच्या साहाय्याने आपला उदरनिर्वाह करू लागली.
उदयादित्यसंकाशं विभावसुसमद्युतिम्
ती उगवत्या सूर्यासारखा तेजस्वी, अग्नीप्रमाणे प्रकाशमान असलेल्या त्या व्यक्तीकडे गेली.
विनयेनोपसंयम्य प्रणिपत्याभिवाद्य च
ती नम्रपणे जवळ गेली, वाकून नमस्कार केला आणि आदराने वंदन केलं.
भगवन्काशिराजस्य सुताहमतिवल्लभा
भगवंत, मी काशीच्या राजाची अतिशय लाडकी मुलगी आहे.