अन्यं वरं वृणीष्व त्वं दुर्लभोऽयं हि ते वरः
तू दुसरा वर माग, कारण हा वर तुला मिळणं फार कठीण आहे.
तं तु शोचामि यो लब्ध्वा ब्राह्मण्यं नानुपालयेत्
माझं दु:ख त्याच्यासाठी आहे, ज्याने ब्राह्मणत्व मिळवलं तरी ते पाळत नाही.
ब्राह्मण्यं यदि दुष्प्राप्यं त्रिभिर्वर्णैः शतक्रतो 5.2.60.
इंद्रा, जर ब्राह्मणत्व हे तिन्ही वर्णांसाठी मिळवायला कठीण असेल,
वीतहव्यश्च राजर्षिस्तपसा विप्रतां गतः
राजर्षी वीतहव्याने तप करून ब्राह्मणत्व मिळवलं होतं.
अहिंसादमसत्यस्थः कथं नार्हामि विप्रताम्
मी अहिंसा आणि सत्य यावर उभा आहे, मग मला ब्राह्मणत्व मिळण्यास पात्र का नाही?
एतामवस्थां संप्राप्तो दैवयोगात्पुरंदर
हे पुरंदर, दैवाच्या योगाने मी या अवस्थेला आलो आहे.
यदहं यत्नवानेवं न लभे विप्रतां विभो
मी इतका प्रयत्न करूनही ब्राह्मणत्व मिळत नसेल, हे प्रभो,
यदि तेऽहमनुग्राह्यः किंचिद्वा सुकृतं मम
जर मी तुझ्या कृपेचा पात्र असेन, आणि माझ्या कडून काही पुण्य केलं असेल,
यथा ममाक्षया कीत्तिर्भवेद्वापि पुरंदर ।। कर्तुमर्हसि तद्देव शिरसा त्वां प्रसादये
माझी कीर्ती कधीही न संपणारी होऊ दे, हे पुरंदर, अशी कृपा कर. मी तुला मस्तक झुकवून विनंती करतो.
इत्युक्तो हि मतंगेन वासवो बलवृत्रहा
मातंगाने असं म्हटल्यानंतर, वज्रधारी इंद्राने—
दिव्यमूर्त्तिधरं दिव्यं श्रीसिद्धेश्वरपूर्वतः
त्याला सिद्धेश्वराच्या दिव्य मूर्तीसमोर नेलं.
तस्य दर्शनमात्रेण विप्रत्वं समवाप्स्यसि
त्याच्या केवळ दर्शनाने तुला ब्राह्मणत्व मिळेल.
महाकालवनं रम्यं सिद्धक्षेत्रमथापरम् 5.2.60.
मग तो रम्य महाकाळवनात, दुसऱ्या पवित्र स्थळी गेला.
दृष्ट्वा संपूजयामास पुष्पैर्नानाविधैस्तथा
ते पाहून त्याने विविध फुलांनी पूजा केली.
अहो महान्सभाग्योसि यस्त्वया तोषितोऽस्म्यहम्
अरे, तू किती भाग्यवान आहेस! कारण मी तुझ्यामुळे संतुष्ट झालो आहे.
वरदोऽस्मि वरार्हाणां शापदोऽस्मि दुरात्मनाम
मी योग्यांना वर देणारा आणि दुष्टांना शाप देणारा आहे.
ततोऽसौ विप्रतां यातो मतंगो लिंगदर्शनात
मग मातंगाने लिंगाचं दर्शन घेऊन ब्राह्मणत्व प्राप्त केलं.
ब्राह्मण्यं दुर्लभं लब्धं लिंगस्यास्य प्रभावतः
या लिंगाच्या प्रभावाने, दुर्मिळ असं ब्राह्मणत्व मिळालं.
मतंगेश्वरको लोके ब्रह्मलोकप्रदायकः
मातंगेश्वर या जगात सर्वांना ब्रह्मलोक देणारा आहे.
निर्मर्यादा निराचारा निःशंकाश्चातिलोलुपाः दर्शनात्तस्य लिंगस्य तेऽपि यांति त्रिविष्टपम्
जे लोक वाईट वागतात, कोणतीही मर्यादा पाळत नाहीत, निर्भय आणि फारच लोभी असतात, तेही त्या लिंगाचं दर्शन केल्यावर स्वर्गात जातात.
ये विशुद्धा महाभागा ध्यानिनो मुक्तिभागिनः
जे शुद्ध, फार भाग्यवान, ध्यानात मग्न आणि मुक्ती मिळवणारे आहेत—
ब्रह्मध्यानपरा ये च यज्ञदानक्रियारताः
जे ब्रह्मध्यानात रमलेले, यज्ञ, दान आणि कर्मात गुंतलेले आहेत—
येऽर्चयंति महा देवि मतंगेश्वरमीश्वरम 5.2.60.
हे महादेवी, जे लोक मातंगेश्वर या परमेश्वराची भक्ती करतात—
एष ते कथितो देवि प्रभावः पापनाशनः
हे देवी, मी तुला सांगितलेला हा प्रभाव पापांचा नाश करणारा आहे.
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवंत्यखंडे चतुरशीतिलिंगमाहात्म्ये मतंगेश्वरमाहात्म्य वर्णनंनाम षष्टितमोऽध्यायः
श्रीस्कांद महापुराणाच्या पंचम अवंत्यखंडातील चौर्याऐंशी लिंगांच्या माहात्म्यातील 'मातंगेश्वर माहात्म्य' नावाचा साठावा अध्याय इथे संपला.
यस्य दर्शनमात्रेण सौभाग्य मतुलं लभेत्
ज्याचं केवळ दर्शन केल्याने अतुल्य सौभाग्य मिळतं—
प्रधमं प्राकृते कल्पे राजाभूदश्ववाहनः
प्रकृत कल्पाच्या सुरुवातीला अश्ववाहन नावाचा एक राजा होता.
अनेकयज्ञकृत्प्राज्ञः संग्रामेष्वप राजितः
तो बुद्धिमान होता, अनेक यज्ञ केले होते आणि युद्धात कधीही हरला नव्हता.
काशिराजसुता सुभ्रू रूपेणातीव शोभना
काशीराजाची कन्या, सुंदर भुवया असलेली, रूपाने अतिशय मोहक होती.
चतुःषष्टिकलायुक्ता सदा भर्तृहिते रता
चौसष्ट कला असलेली ती नेहमी पतीच्या हितासाठीच कार्यरत असे.