तपसा किं सुतप्तेन कायक्लेशकरेण तु
शरीराला त्रास देणारे तप कितीही उत्तम केले, तरी त्याचा काय उपयोग?
प्रियव्रतो महादेवि महाकालवनं गतः
हे महादेवी, प्रियव्रत महाकाळवनात गेला.
ददर्श तत्र तल्लिंगं नवनद्यास्तु दक्षिणे
तेथे त्याने नवनदीच्या दक्षिण काठावर ते लिंग पाहिले.
मया संमानितो देवि गणानामधिपः कृतः ते धन्या मानुषे लोके क्लिश्यन्त्यन्ये निरर्थकाः
देवी, मी त्याचा सन्मान केला आणि त्याला गणांचा अधिपती केले. जे लोक असे होतात, ते या जगात धन्य होतात, इतर लोक व्यर्थ दुःख भोगतात.
या गतिर्योगयुक्तस्य सत्त्वस्थस्य मनीषिणः
योगाने एकरूप झालेले, सत्त्वशील आणि ज्ञानी जे लोक असतात, त्यांना जी अवस्था मिळते—
माघमासे समेष्यंति प्रयागेश्वरदर्शनम्
माघ महिन्यात ते प्रयागेश्वराचे दर्शन घेण्यासाठी येतात.
एष ते कथितो देवि प्रभावः पापनाशनः 5.2.58.
हे देवी, मी तुला पापांचा नाश करणाऱ्या या शक्तीचे वर्णन केले.
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवंत्य खंडे चतुरशीतिलिङ्गमाहात्म्ये प्रयागेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टपंचाशत्तमोऽध्यायः
श्रीस्कांद महापुराणाच्या एक्याऐंशी हजार श्लोकांच्या संहितेतील पाचव्या अवंत्य खंडात, चौर्याऐंशी लिंगांच्या माहात्म्यात, प्रयागेश्वर माहात्म्याचे वर्णन करणारा हा अठ्ठावन्नावा अध्याय संपला.
यस्य दर्शनमात्रेण सिद्धिः पुंसां प्रजायते
ज्याच्या केवळ दर्शनाने माणसांना सिद्धी प्राप्त होते—
आसीदश्वशिरानाम राजा परमधार्मिकः
अश्वशिरा नावाचा एक अत्यंत धर्मनिष्ठ राजा होता.
स्नातश्चावभृथे हृष्टो ब्राह्मणैः परिवारितः
अवभृथस्नान करून, आनंदी मनाने आणि ब्राह्मणांनी वेढलेला तो होता.
नानौषधिप्रभावज्ञो मंत्रतंत्र विशारदः
तो विविध औषधींच्या गुणांचा जाणकार आणि मंत्र-तंत्रात पारंगत होता.
तयोस्त्वरितमुत्थाय स राजाभ्यागतक्रियाम्
त्यावेळी त्या राजाने पटकन उठून आलेल्या पाहुण्यांचे विधी केले.
तावर्चितावासनस्थौ क्षमाशीलौ शुचिव्रतौ अनेकसृष्टिसंहारस्थितिकार्यपरायणौ
ते दोघे पूजित, आसनस्थ, क्षमाशील, शुद्ध व्रती आणि सृष्टी, संहार व स्थिती या अनेक कार्यांत तत्पर होते.
उदयादित्यसंकाशौ विभावसुसमद्युती
ते उगवत्या सूर्यासारखे तेजस्वी आणि अग्नीप्रमाणे उज्ज्वल होते.
विनयेनोपसंगम्य प्रणिपत्याभिवाद्य च
विनयाने जवळ जाऊन, त्याने नम्रपणे नमस्कार केला.
ध्यातोथ पूजितो नॄणां मुक्तिदो भवबंधनात् ।। 5.2.59.
जो ध्यान किंवा पूजन केला, तो माणसांना जन्ममरणाच्या बंधनातून मुक्त करतो.
संस्मृते तु हृषीकेशे नराणां कोटिजन्मजम्
हृषीकेशाचे स्मरण केले की, माणसांच्या कोटी जन्मांची पापे नष्ट होतात.
समाराध्य जगन्नाथं शक्राद्यास्त्रिदिवौकसः
इंद्र वगैरे स्वर्गातील देवांनी जगाचा प्रभू श्रीहरी यांची भक्तीपूर्वक पूजा केली.
जन्ममृत्युजरा रोगैर्दुःखानि विविधानि च
जन्म, मृत्यू, म्हातारपण, आजार आणि अनेक प्रकारची दुःखे यांचा अनुभव त्यांनी घेतला.
इति पृष्टस्तदा तेन प्रार्थितेन यशस्विना
त्या वेळी त्या तेजस्वी व्यक्तीने विचारलेले प्रश्न ऐकून, त्याने विचारणा केली.
क एष प्रोच्यते राजंस्त्वया नारायणोऽधुना
राजा, तू ज्याला आत्ता 'नारायण' म्हणतोस, तो कोण आहे?
युवां नारायणौ कस्मादिति वाक्यमुवाच सः
त्याने असे विचारले, 'तू आणि नारायण, दोघेही का आहात?'
शंखचक्रगदापाणिः पीतवासा जनार्द्दनः
शंख, चक्र आणि गदा हातात घेणारा, पिवळ्या वस्त्रातला जनार्दन तेथे होता.
तस्य राज्ञो वचः श्रुत्वा संसिद्धौ योगकोविदौ
राजाच्या शब्दांचे ऐकून, ते दोघेही सिद्ध आणि योगात निपुण होते.
कपिलो मंत्रमाहात्म्यात्स्वयं विष्णुर्बभूव ह
कपिलाने मंत्राच्या प्रभावाने स्वतःच विष्णूचे रूप घेतले.
जैगीषव्यश्च गरुडस्तत्क्षणात्समजायत 5.2.59.
आणि जैगीषव्य त्या क्षणी गरुड झाला.
दृष्ट्वा नारायणं देवं गरुडस्थं सनातनम् उवाच क्षाम्यतां सिद्धौ नायं विष्णुरथेदृशः
गरुडावर बसलेल्या सनातन नारायण देवाला पाहून, त्याने म्हणाले, 'माफ करा, हे सिद्ध, हा विष्णू अशा स्वरूपात नाही.'
इति राज्ञो वचः श्रुत्वा तदा तौ सिद्धसत्तमौ
राजाच्या शब्दांचे ऐकून, त्या वेळी ते दोघेही श्रेष्ठ सिद्ध होते.
कपिलः पद्मनाभस्तु पद्ममध्ये प्रजापतिः
कपिला पद्मनाभ झाला आणि कमळाच्या मध्यभागी प्रजापती प्रकट झाला.