तेनर्षिणा वसिष्ठेन दृष्टमात्रः स भूपतिः
त्या राजाला वसिष्ठ ऋषींनी लगेच पाहिले.
ज्ञात्वा तपःप्रभावेन सूर्यवंशोद्भवं नृपम्
स्वतःच्या तपश्चर्येच्या सामर्थ्याने वसिष्ठांनी समजले की तो राजा सूर्यवंशातला आहे.
स नृपः कथयामास वसिष्ठाय सुदुःखितः
तो राजा फार दुःखी होऊन वसिष्ठांना म्हणाला.
त्वामहं शरणं प्राप्तो दुःखैकायतनो यतः उपदेशप्रदानेन प्रसादं कर्तुमर्हसि
मी तुझ्या शरण आलो आहे, कारण मी दुःखाने भरलेला आहे; कृपया मला योग्य सल्ला देऊन माझ्यावर कृपा कर.
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा वसिष्ठो भगवानृषिः
त्याची ती वचने ऐकून वसिष्ठ ऋषीने
महाकालवनं भूप व्रज त्वं कार्यसिद्धये
राजा, तुझ्या कार्यसिद्धीसाठी तू महाकाळवनात जा.
तस्यास्तीरे शुभं लिंगं पृथुकेश्वर दक्षिणे अस्थिचर्मावशेषं तु चीरवल्कलधारिणम् ।। 5.2.54.
त्या काठी दक्षिणेला पृथुकेश्वर नावाचे शुभ लिंग आहे, तेथे केवळ हाडे व कातडी उरलेले, झाडाच्या साली व फाटकी वस्त्रे घातलेले आहे.
वचनात्तस्य विप्रस्य वसिष्ठस्य महात्मनः
त्या महात्मा वसिष्ठ ऋषीच्या सांगण्यावरून
ददर्श तापसं तत्र चिरंजीविनमव्ययम्
त्याने तिथे दीर्घायुषी व अविनाशी असा एक तापस्वी पाहिला.
तापसेन नृपो दृष्टो मित्रोऽयं मम वल्लभः
त्या तापस्व्याने राजाला पाहून मनात म्हटले, 'हा माझा प्रिय मित्र आहे.'
एह्येहि नृपशार्दूल दिष्ट्या प्राप्तोऽसि मेंऽतिके
'या, या, राजसिंहा! तुझ्या येण्याने मला मोठे भाग्य लाभले.'
तद्धुंकारात्तु पातालं भित्त्वा पंच च कन्यकाः
त्याच्या मोठ्या आवाजामुळे पाताळ भेदून पाच कन्या प्रकट झाल्या.
भृंगारं तु गृहीत्वान्या निःसृता जलसंभृतम्
दुसरी एक स्त्री भांडे घेऊन पाण्याने भरून बाहेर गेली.
अन्ये द्वे व्यजने गृह्य पार्श्वाभ्यां च व्यवस्थिते
इतर दोन जणींनी हातात पंखे घेतले आणि दोन्ही बाजूंना उभ्या राहिल्या.
तेन हुंकारशब्देन देवलोकात्समागतम्
त्या 'हुं' आवाजामुळे जणू काही देवांच्या लोकातून काहीतरी आले असे वाटले.
अनंतरं ददर्शाथ लिंगं ज्योतिष्करं परम्
त्याच क्षणी त्याने तेजस्वी असे श्रेष्ठ लिंग पाहिले.
तद्दृष्ट्वा विस्मयाविष्टो बभूव नृपसत्तमः 5.2.54.
ते पाहून तो श्रेष्ठ राजा आश्चर्यचकित झाला.
एवं पृष्टो नृपेणाथ स विप्रो वाक्यमब्रवीत्
मग राजाने विचारल्यावर त्या ब्राह्मणाने असे उत्तर दिले.
अतस्ते दर्शिता माया तपसा दुष्करेण तु
ही माया तुला दाखवली आहे, कठीण तपामुळे साध्य झालेली.
हुंकारेण कृता पृथ्वी जलपूर्णा तु तत्क्षणात्
'हुं' या उच्चाराने क्षणातच पृथ्वी पाण्याने भरली.
हुंकारात्पृथिवी सर्वा जाता वह्निमयी तदा
मग 'हुं' या आवाजाने सगळी पृथ्वी अग्नीमय झाली.
हुंकारेण कृतं सर्वं तत्क्षणादेव पार्वति
हे सर्व त्या 'हुं' या आवाजामुळे लगेच घडले, पार्वती.
ततो बभ्राम तन्नास्ति स नृपो विस्मयान्वितः
मग तो राजा काहीच सापडत नाही म्हणून आश्चर्याने तिथे तिथे फिरू लागला.
एवं चिंतयतस्तस्य ततः शब्दो महानभूत्
तो असे विचार करत असताना तिथे मोठा आवाज झाला.
सुहर्म्यकक्ष्यारचितं विशालं विशुद्धजांबूनदभूषितं च
ते विस्तीर्ण होते, शुद्ध सोन्याने सजवलेले आणि सुंदर विभागांनी मांडलेले होते.
भूयोभवन्महाशब्दस्तस्मात्स्त्रीयुगलं वभौ
पुन्हा मोठा आवाज झाला आणि त्यातून दोन स्त्रिया प्रकट झाल्या.
पुनः शब्दो बभूवाथ तस्मात्पुरुषसत्तमः 5.2.54.
पुन्हा एकदा आवाज झाला आणि त्यातून एक उत्तम पुरुष प्रकट झाला.
पुनः शब्दाच्च संजज्ञे पुरुषः सप्तधा गतः प्रोक्तमित्थं विशालाक्षि जातकंटकितं नृपम्
पुन्हा त्या आवाजातून एक पुरुष निर्माण झाला, तो सात भागांत विभागला गेला, असे सांगितले आहे, विशाल नेत्र असलेल्या, त्यामुळे राजाचे अंगावर रोमांच उभे राहिले.
पश्य लोकमिमं मह्यं तपसा निर्मितं नृप
हे पाहा राजा, माझ्यासाठी तपाने निर्माण केलेला हा जग.
एवमुक्तस्तदा तेन तापसेन नराधिपः
त्यावेळी त्या तपस्व्याने असे म्हटल्यावर राजा...