एवमुक्त्वा गता गंगा कलया तत्र संस्थिता
असे सांगून गंगा निघून गेली आणि तिथे सूक्ष्म रूपाने स्थिर राहिली.
गोसहस्रफलं तस्य जायते नात्र संशयः
तेथे गायींचे हजार दान केल्याचे पुण्य मिळते—यात काहीही शंका नाही.
सर्वयज्ञफलं सम्यक्सर्वदानफलं तथा
सर्व यज्ञांचे आणि सर्व दानांचे पूर्ण फळ तेथे मिळते.
तत्र तीर्थानि सुभगे पृथिव्यां यानि कानिचित्
हे भाग्यवती, पृथ्वीवरील ज्या ज्या पवित्र तीर्थस्थाने आहेत, ती सर्व येथे आहेत.
प्रयागं च कुरुक्षेत्रं केदारममरेश्वरम्
प्रयाग, कुरुक्षेत्र, केदार आणि अमरेश्वर,
गोदावरी शतद्रुश्च बाहुदा वेत्रवत्यपि
गोदावरी, शतद्रु, बाहुदा आणि वेत्रवतीसुद्धा,
गुप्तानि पुण्यतीर्थानि सिद्धक्षेत्राणि चैव हि
गुप्त पवित्र तीर्थस्थाने आणि सिद्ध क्षेत्रेही,
एतेषां फलमाप्नोति यः पश्यति समाहितः अतः पुण्यतमं स्थानं गीयते गणवंदिते ।।5.2.42.
जो कोणी एकाग्रतेने ही स्थाने पाहतो, त्याला त्यांचे पुण्य मिळते; म्हणून, हे गणांनी वंदित स्थळी, हे स्थान सर्वात पवित्र म्हणून ओळखले जाते.
एष ते कथितो देवि प्रभावः पापनाशनः
हे देवी, मी तुला हा पापांचा नाश करणारा प्रभाव सांगितला.
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे चतुरशीतिलिङ्गमाहात्म्ये गंगेश्वर माहात्म्यवर्णनंनाम द्वाचत्वारिंशोऽध्यायः
श्रीस्कांद महापुराणातील पंचम अवंत्यखंडातील चौर्याऐंशी लिंगांच्या महात्म्यातील 'गंगेश्वर महात्म्य' नावाचा बेचाळीसावा अध्याय येथे संपला.
यस्य दर्शनमात्रेण जायते सर्वसंपदः
ज्याच्या केवळ दर्शनाने सर्व संपत्ती मिळते.
आदिकल्पे पुरा जातो वक्रांगो लोहितच्छविः मया धृतो धरण्यां स विख्यातो भूमिपुत्रकः
कालाच्या आरंभी, पूर्वी एक वाकडा देह आणि लाल वर्ण असलेला तो जन्मला; मी त्याला पृथ्वीवर धारण केले आणि तो भूमिपुत्रक म्हणून प्रसिद्ध झाला.
जातमात्रे सुते तस्मिन्महाकाये भयावहे
तो पुत्र जन्मताच, त्याचा मोठा आणि भयंकर देह पाहून,
क्षोभं गताः समुद्राश्च चेलुश्च धरणीधराः
समुद्र अस्वस्थ झाले आणि पृथ्वीवरील पर्वत थरथरू लागले.
ऋषयो वालखिल्याश्च देवाः शक्रपुरोगमाः
ऋषी, वालखिल्य आणि इंद्रासह सर्व देवता
सोच्छ्वाँसाः कथयामासुर्नमस्कृत्य पितामहम्
श्वास रोखून, पितामहांना वंदन करून, बोलू लागले.
हरगात्रोद्भवेनैव जातमात्रेण लीलया
हराच्या देहातून सहजपणे जन्मलेले आणि त्याच्या लीलेमुळे
तच्छ्रुत्वा वचनं तेषां ब्रह्मा लोकपितामहः
त्यांचे शब्द ऐकून, ब्रह्मा — जगाचा पितामह
मया पृष्टास्तु ते सर्वे किमर्थं भयविह्वलाः
मी सर्वांना विचारले, 'कशामुळे तुम्ही एवढे घाबरले आहात?'
तैः सर्वं कथितं देवि ममाग्रे भयविह्वलैः पीडितं भक्षितं चैव सदेवासुरमानवम् ।। 5.2.43.
ते सर्व भीतीने थरथरत माझ्यासमोर देवी, सगळं सांगितलं — देव, असुर आणि माणसं सगळेच त्रासले आणि भक्षिले गेले.
इति तेषां वचः श्रुत्वा क्षेमार्थं कृपया मया
त्यांचे बोलणे ऐकून, त्यांच्या कल्याणासाठी मी दयाळूपणे कृती केली.
आदेशो दीयतां देव किं करोमीत्युवाच सः
त्याने म्हटले, 'देवा, आज्ञा द्या — मी काय करू?''
ममांगाद्रजसा जातस्तेनांगारक उच्यसे
माझ्या देहाच्या धुळीतून जन्मलास म्हणून तुला अंगारक म्हणतात.
इदानीं वक्रतां यातो वक्रस्त्वं गीयसे बुधैः आहारेण विना देव कथं तृप्तिर्भविष्यति
आता तू वक्र मार्गाने गेला आहेस, म्हणून ज्ञानी लोक तुला वक्र म्हणतात. देवा, अन्नाशिवाय तुझे समाधान कसे होईल?
तस्मान्मे देहि सुस्थानमाधिपत्यं च देहि मे
म्हणून मला चांगले स्थान आणि अधिकार दे.
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा पुत्रोऽयं मम वल्लभः
त्याचे बोलणे ऐकून, 'हा माझा प्रिय पुत्र आहे' असे मी मनात ठरवले.
इति संचिन्त्य मनसा स्मृतं स्थानं मयोत्तमम्
असे मनाशी ठरवून, मी उत्तम स्थान आठवले.
दत्तं पुत्र मया स्थानं महाकालवनोत्तमे
माझ्या मुला, मी तुला महाकालवनातील श्रेष्ठ स्थान दिले.
खगर्ता चैव शिप्रा च संगमस्तत्र विद्यते
तेथे खगर्ता आणि शिप्रा या दोन नद्यांचा संगम आहे.
यदा मया धृता गंगा तदा सा चन्द्रमण्डलात् 5.2.43.
मी गंगा धरली तेव्हा ती चंद्रमंडळातून आली.