उपविष्टाः कथाश्चक्रुर्नानातीर्थाश्रितास्तदा
सर्वजण बसले आणि विविध तीर्थक्षेत्रांचा आधार घेत चर्चा करू लागले.
कथांतेषु ततस्तेषां मुनीनां भावितात्मनाम्
त्या शुद्ध अंतःकरणाच्या ऋषींच्या चर्चा संपल्यावर,
व्यासशिष्यः पुराणज्ञो समः हर्षणसंज्ञकः उपविष्टो यथान्यायं मुनीनां वचनेन सः
त्या वेळी, व्यासांचे शिष्य, पुराणांचे जाणकार आणि हर्षण नावाचा, ऋषींच्या विनंतीने योग्य त्या पद्धतीने बसला.
व्यासशिष्यं मुनिवरं सूतं वै रोमहर्षणम्
व्यासांचा शिष्य, ऋषीमध्ये श्रेष्ठ, सूत जातीचा रोमहरषण नावाचा,
सरहस्यानि सर्वाणि पुराणानि महामते
हे महाज्ञानी, सर्व रहस्यांसह सर्व पुराणे,
सांप्रतं श्रोतुमिच्छामः सरहस्यं सनातनम्
आता आम्हाला ते सनातन रहस्य पूर्णपणे ऐकायचे आहे.
कीदृशी सा सदा मेध्याऽयोध्या विष्णुप्रियापुरी
नेहमी पवित्र असलेली, विष्णूला प्रिय अशी अयोध्या कशी आहे?
संस्थानं कीदृशं तस्यास्तस्यां के च महीभुजः
तीचे स्वरूप कसे आहे आणि त्या नगरीत कोणते राजे राज्य करतात?
अयोध्यासेवनान्नृणां फलं स्यात्सूत कीदृशम्
सूताजी, अयोध्येची सेवा केल्याने माणसांना कोणते फळ मिळते?
तत्र स्नानेन किं पुण्यं दानेन च महामते 2.8.1.
तेथे स्नान केल्याने आणि दान दिल्याने काय पुण्य मिळते, हे मला सांगा, महाज्ञानी?
एतत्सर्वं क्रमेणैव तथ्यं त्वं वेत्थ सांप्रतम्
हे सर्व खरे आणि क्रमाने तुला आत्ताच माहीत आहे.
सेतिहासानि सर्वाणि सरहस्यानि तत्त्वतः
सर्व इतिहास आणि सर्व गुपिते, त्यांचा खरा अर्थ तुला ठाऊक आहे.
तं प्रणम्य प्रवक्ष्यामि माहात्म्यं भवदग्रतः
त्यांना वंदन करून, मी तुझ्यासमोर त्या महात्म्याचे वर्णन करतो.
विद्यावन्तं विपुलमतिदं वेदवेदांगवेद्यं श्रेष्ठं शान्तं शमितविषयं शुद्धतेजोविशालम्
त्या विद्वान, विशाल बुद्धीच्या, वेद आणि वेदांगांचे श्रेष्ठ जाणणारे, शांत, इंद्रियांवर संयम असलेले, पवित्र तेजाने उजळलेले अशा महात्म्याला—
ॐ नमो भगवते तस्मै व्यासायामिततेजसे
ॐ, मी त्या भगवत् व्यासांना, अमर्याद तेज असणाऱ्या, वंदन करतो.
शृण्वन्तु मुनयः सर्वे सावधानाः सशिष्यकाः
सर्व ऋषी आणि त्यांचे शिष्य, लक्षपूर्वक ऐका.
उदीरितमगस्त्याय स्कन्देनाश्रावि नारदात्
स्कंदाने अगस्त्याला जे सांगितले, ते नारदाने ऐकले.
कृष्णद्वैपायनाच्चैतन्मया प्राप्तं तपोधनाः
हे मी कृष्णद्वैपायनांकडून मिळवले आहे, हे तपस्वींनो.
नमामि परमात्मानं रामं राजीवलोचनम्
मी त्या परमात्मा, राजीवनेत्र रामाला वंदन करतो.
अयोध्या सा परा मेध्या पुरी दुष्कृतिदुर्ल्लभा 2.8.1.
ती अयोध्या श्रेष्ठ, पवित्र आणि पाप्यांना दुर्लभ अशी नगरी आहे.
सरयूतीरमासाद्य दिव्या परमशोभना
सरयूच्या काठी वसलेली, ती दिव्य आणि अत्यंत सुंदर आहे.
हस्त्यश्वरथपत्त्याढ्या संपदुच्चा च संस्थिता
हत्ती, घोडे, रथ आणि पायदळ यांचा विपुल साठा असलेली, ती समृद्धीत भरलेली आहे.
सानूपवेषैः सर्वत्र सुविभक्तचतुष्टया
सर्वत्र सुव्यवस्थित विभाग असलेली, चार भागांत नीट विभागलेली आहे.
पद्मोत्फुल्लशुभोदाभिर्वापीभिरुपशोभिता
फुललेल्या कमळांनी शोभणाऱ्या सुंदर तलावांनी ती सजलेली आहे.
वीणावेणुमृदंगादिशब्दैरुत्कृष्टतां गता। शालैस्तालैर्नालिकेरैः पनसामलकैस्तथा
वीणा, बासरी, मृदंग यांचे सूर घुमणारी, शाळ, ताड, नारळ, फणस आणि आवळा यांच्या झाडांनीही शोभलेली आहे.
तथैवाम्रकपित्थाद्यैरशोकैरुपशोभिता
त्याचप्रमाणे, आंबा, कवीठ, अशोक आणि इतर झाडांनीही ती सजलेली आहे.
मालतीजातिबकुलपाटलीनागचंपकैः
मालती, जाती, बकुळ, पाटळी, नाग आणि चंपक या झाडांनी,
निम्बजंवीरकदलीमातुलिंगमहाफलैः
निंब, जांभूळ, केळी, मातुलुंग आणि मोठ्या फळांनी,
देवतुल्यप्रभायुक्तैर्नृपपुत्रैश्च संयुता
देवतांसारखी तेजस्विता लाभलेले राजकुमार सोबत होते,
श्रेष्ठैः सत्कविभिर्युक्ता बृहस्पतिसमैर्द्विजैः 2.8.1.
उत्तम, मान्यताप्राप्त कवी आणि बृहस्पतीसारखे ब्राह्मण यांच्या सहवासात,