हे खरेच आहे—तो पुत्र डोळ्यांना आनंद देणारा आहे. माझे शब्द ऐकून, तू विजयाला पाठवलेस. विजयाने त्या गणाला, जो इतर गणांमध्ये होता, विचारले, “तू असा का वेड्यासारखा नृत्य व संगीतामध्ये इतका मग्न आणि मोहित झालास आहेस?” तिच्या या प्रश्नावर, तो गण, फुलांनी सुशोभित झालेला आणि भीतीने थरथरत, तिच्यासमोर उभा राहिला. विजयाने फुलांनी सुशोभित, भयभीत वीरकाला पाहिले. ती म्हणाली, “ये, ये! आता तू माझा पुत्र झालास—देवतांनी दिलेला; आता तू वीरक आहेस.” तिने त्याच्या मस्तकाचा सुवास घेतला, त्याच्या अंगांवर प्रेमाने हात फिरवले, आणि स्वतःच्या दिव्य अलंकारांनी त्याला सजवले. मंत्रांनी उत्पन्न झालेल्या कोमल, रंगीबेरंगी, सुंदर, दिव्य पानांनी, शुद्ध आणि तेजस्वी, तिने त्याला सजवले. त्याच्या मस्तकावर हार ठेवून, तेजस्वी गोरचन आणि पानांचे तुकडे लावून, तू बोललीस. तो वीरक, सिद्धांनी भरलेल्या गंड पर्वतात, रत्नांच्या जाळ्यांमध्ये आणि घनदाट वेलींमध्ये, काही क्षण चिखलात, पाण्यात, कमळांच्या गुंत्यात, तर कधी शुभ्र, दोषरहित लाकडाच्या तुकड्यावर खेळू लागला. अशा रीतीने तो वीर मुलगा आणि त्याचे साथीदार आनंदाने खेळू लागले. मग तू म्हणालीस, “हे शंकरा, या माझ्या पुत्राला राज्य प्राप्त होऊ दे. त्याला लिंगाची स्थिती, अमरत्व, आणि दिव्य, अत्यंत दुर्मिळ स्थान प्राप्त होऊ दे—जसे ब्रह्मा, इंद्र, वरुण, आदित्य, लोकपाल, आणि सर्व प्रभूंच्या मध्ये मिळते. त्याची आणि या गणांची महात्म्यांनी स्तुती होऊ दे. म्हणूनच त्याचे नाव ‘कुसुमेश्वर’ असे असू दे.” “त्याला माझ्यासारखीच दिव्य शक्ती लाभो, आणि गण नेहमी त्याची सेवा करो. किन्नर स्त्रियांचे मनोहर गीत ऐकण्याचा आनंद पहा.” विद्यातरांनी वेढलेला कुसुमेश, हे सुंदर मुखवाली, कुसुमेश्वराच्या अवस्थेला नेण्यात आला, फुलांनी सुशोभित. उत्तर दिशेला, शंकरलिंगासाठी जागा दिली गेली. “हे गणपा, कुसुमेश्वर म्हणून जो प्रसिद्ध आहे, त्याला जे पाहतात—जे मनुष्य फुलांनी कुसुमेश्वराची पूजा करतात—even एक दिवस एकाग्रतेने त्याचे दर्शन घेतात—जे भक्तीने आणि फुलांनी कुसुमेश्वराची पूजा करतात—त्यांना हे वर मिळतात.” अशा प्रकारे या वरांनी कुसुमेश्वर सिद्ध झाला आहे. कुसुमेश्वर देवतेचे हे महात्म्य सांगितले गेले आहे. अशा प्रकारे ‘कुसुमेश्वर महात्म्य वर्णन’ नावाचा अठ्ठेतीसावा अध्याय, अवंत्यखंडाच्या पाचव्या भागात, श्री स्कंद महापुराणाच्या एक्याऐंशी हजार श्लोकांपैकी संपतो. फक्त त्याचे दर्शन घेतल्याने लोकांना उत्तम समज येते. पूर्वी, कल्पाच्या आरंभी, तूच पराशक्तिरूपाने प्रकट झालीस. मग, देव, किन्नर, मनुष्य, आणि महानाग यांनी तुझी स्तुती केली. काहींनी नमस्कार केले, तर काहींनी स्तोत्रे रचली. एकाने कठोर मन धारण केले आणि गर्वामुळे अत्यंत अभिमानी झाला. तो म्हणाला, “फक्त एकच देव आहे—महादेव; मग मला या स्त्रीची काय गरज?” “तू पूजा, प्रदक्षिणा किंवा स्तुती का करत नाहीस? हे गणेशा, तू असा लोभाने का वागतोस?” असे ऐकून, भ्रंगिरिटी रागाने आणि अभिमानाने तुला उत्तर देऊ लागला, “तोच माझी आई, तोच माझा वडील. तूही, पार्वती, त्याच्याच शरण गेलीस आहेस.” भ्रंगिरिटीचे हे शब्द ऐकून, तूही रागावलीस आणि म्हणालीस, “पुत्र झाल्यावरही तू माझ्याशी प्रेमाने का बोलत नाहीस?” आणि मग तुझ्या क्रोधाने, नख, दात, हाडे, गुप्तेंद्रिय, वाणी आणि डोके—यांचा उल्लेख झाला. अशा प्रकारे, या अध्यायात कुसुमेश्वराच्या महात्म्याचे आणि पुढील संवादांचे पावन वर्णन घडते.