महाक्रूर आणि सौम्य दृष्टीनं युक्त असलेल्या एका तेजस्वी शक्तीने अतिशय वेगाने त्या स्थळी प्रवेश केला. तिच्या शीतल स्वभावामुळे आणि शीतल किरणांमुळे, तिला चंद्राचा स्वरूप प्राप्त होईल, असा आशीर्वाद मिळाला. ती वृक्षावर उभा राहून स्वतःच्या तेजाने सर्व प्रकाशांना मागे टाकेल, अशी घोषणा झाली. 'इथे ये, इथे ये,' असे म्हणत, त्या शक्तीला एका महापुरुषाने आपल्या शिरावर स्थान दिलं. अशा प्रकारे, 'उ' या अक्षराच्या स्वरूपातील अग्नि, म्हणजेच अग्नि स्वरूप, स्थापन झाला. त्या अग्निने त्या स्वरूपात ब्रह्माला सर्वोच्च वचन सांगितलं. ब्रह्मा विचारू लागला, 'हे अग्ने, तुला कोणते स्थान हवे आहे?' पण त्याला उत्तर मिळाले की, तुझ्यासाठी योग्य स्थान नाही; म्हणून तुझी स्थिती अशीच राहील. जगात तूच जगाच्या व्यवस्थेचा कारण बनशील. जर तू, प्रज्वलित ज्वाळांनी सजलेला, हा आद्य धर्म नसशील, तर ते माया उत्पन्न केलेल्या इच्छेच्या भ्रमामुळे आहे. ब्रह्माने असे संबोधल्यावर, तो अग्नि हजारो रूपात प्रज्वलित झाला. 'अ', 'इ', आणि 'उ' या अक्षरांचा तेज ब्रह्माने पाहिला. सर्व वस्तू—वर, खाली, आणि सर्वत्र—अस्तित्वाच्या अग्निने व्यापल्या गेल्या. ब्रह्मा, विशेषतः भयभीत होऊन, खोल विचारात पडला. सर्वांचा प्रभु, तेजाचा कोश, त्या परमेश्वराला जाणण्यासाठी प्रजापती पुढे आला. तेजाच्या भांडाराला नमस्कार केला, जो अद्भुत गोष्टी ऐकतो. सर्व प्राण्यांचा बीज, मोह उत्पन्न करणारा आणि भ्रम नष्ट करणारा, त्याला वंदन केले. ज्याचा चेहरा वर आहे, जो अस्तित्वाचा आणि पृथ्वीचा सार आहे, त्याला नमस्कार केला. कमलासारख्या डोळ्यांचा, मेघदेव आणि अग्निदेव, ज्याचे नेत्र फुललेल्या कमलाच्या पाकळीसारखे आहेत, त्याला नमस्कार केला. यज्ञस्वरूप, यज्ञ करणारा, त्याला पुन्हा पुन्हा वंदन. अंधार दूर करणारा, महान वाहक, आपल्या भक्तांचा प्रिय, अंधार नष्ट करणारा, त्याला नमस्कार केला. तेजस्वी वैश्वानर अग्नि, वर ज्वलन करणारा, सर्वत्र व्यापणारा, प्रसिद्ध, भाग्यवान, काळ्या मार्गाचा, त्याला नमस्कार, नमस्कार! ब्रह्मन, मी तुझ्यावर प्रसन्न आहे; तुझे सृजनकार्य यशस्वी होईल. असे ऐकून ब्रह्मा नम्रतेने वाकला आणि पुन्हा बोलला. मग त्या अग्निने ब्रह्माला सांगितले, 'तूच पुरुष, प्राण्यांचा प्रभु आहेस.' त्यानंतर ब्रह्माने दिव्यदृष्टीने शाश्वत प्रभूचे दर्शन घेतले. तो देव नेहमी अग्नि, आकाश, पृथ्वी, दृश्य आणि अदृश्य, सर्वोच्च अवस्था निर्माण करतो आणि आनंद घेतो, कारण तो सर्वांचा स्वामी आहे. मग प्रजापतीने शुभ आणि महान स्तोत्राने त्या परमेश्वराची स्तुती केली. त्या परमेश्वराचे अतिशय लाल स्वरूप पाहून प्रजापतीने स्वतःच्या शिराने प्रकट आणि अप्रकटाचा आद्य कारण असलेल्या प्रभूला वंदन केले. पृथ्वी, वायु, आकाश आणि तीन लोकांतील जे काही आहे; तत्वांची निर्मिती, घटकांची निर्मिती, आणि प्राण्यांची निर्मिती; सर्व वस्तूंचा संग्रह, जसे गतिमान आणि स्थिर, हे सर्व त्याने पाहिले. मग प्रभूने ब्रह्माला सांगितले, 'तू सर्व काही जसे आहे तसे पाहिले आहेस.' 'मी सर्जनकर्ता आहे; तू जगाच्या रक्षणासाठी अनुकरणकर्ता आहेस.' देवांच्या देवाने असे सांगितल्यावर, ब्रह्मा म्हणाला, 'हे महाप्रभु, तुझ्या कृपेने मी प्राणी निर्माण करू शकतो.' महेश्वर म्हणाला, 'तू पुत्रांची इच्छा आणि सृजनाची इच्छा ठेवून ध्यान करत होतास—' 'पुत्रत्व प्राप्त करून, हे प्रभु, मी तुझे पाचवे शिर कापीन.' 'त्याला धन्य मित्र म्हणून घोषित करा; तो आमच्या पूजेचा पात्र बनेल.' अशा प्रकारे, या दिव्य संवादात ब्रह्मा आणि परमेश्वराचा साक्षात्कार, सृजन, आणि धर्माची स्थापना झाली.