കൃതയാത്രോഽപി ദുഃഖാര്ത്തശ്ചിംതയാമാസ ഭാര്ഗവഃ
ഈ തീർത്ഥയാത്രകൾ എല്ലാം കഴിഞ്ഞിട്ടും, ഭാർഗവൻ ദു:ഖത്തിൽ അലഞ്ഞു ആലോചിച്ചു.
ന ഗതാ ബ്രഹ്മഹത്യാ മേ കൃതോ ധര്മോ നിരര്ഥകഃ യദി സ്യാത്സത്യമേതച്ച നഷ്ടം ജാതം കഥം മമ ।। 5.2.29.
ബ്രാഹ്മണഹത്യയുടെ പാപം എന്നിൽ നിന്ന് പോയില്ല; എന്റെ ധാർമിക പ്രവർത്തികൾ ഫലമില്ലാതായി. ഇതെല്ലാം സത്യമായാൽ എങ്ങനെ എന്റെ നാശം സംഭവിച്ചു?
ഏതസ്മിന്നേവ കാലേ തു നാരദോ മുനിപുംഗവഃ
അത്തരം സമയത്താണ് മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ നാരദൻ അവിടെ എത്തിയത്.
വിഷണ്ണവദനോ ദീനശ്ചിംതയാനഃ പുനഃപുനഃ
മുഖം തളർന്നും, ദു:ഖിതനായി, വീണ്ടും വീണ്ടും ആലോചനയിൽ മുങ്ങിയവനായി,
ഭോഭോ നാരദ ദേവര്ഷേ ശൃണു മേ പരമം വചഃ
ദൈവമുനിയായ നാരദാ, എന്റെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട വാക്കുകൾ കേൾക്കൂ.
പിതുഃ പരാഭവാദ്ഭൂമൌ ഭൃമിപാലാ മയാ ഹതാഃ
എന്റെ പിതാവിന്റെ പരാജയത്തെ തുടർന്ന്, ഞാൻ ഭൂമിയിലെ രാജാക്കളെ കൊല്ലുകയായിരുന്നു.
നിരംതരാ ഹതാ ലോകാ വിശോകേനാദയാലുനാ
നിരന്തരമായി, ദയയില്ലാതെ, ദു:ഖമില്ലാതെ ഞാൻ ലോകങ്ങളെ നശിപ്പിച്ചു.
യജ്ഞഃ കൃതോഽശ്വമേധശ്ച ദത്തം ദാനമനേകധാ
യാഗങ്ങൾ നടത്തി, അശ്വമേധം പൂർത്തിയാക്കി, അനേകം ദാനങ്ങൾ നൽകി.
പര്വതേഷു തപസ്തപ്തം ഹുതം ജപ്തം നിരംതരമ്
പർവതങ്ങളിൽ വച്ച് ചെയ്ത തപസ്സും, അർപ്പിച്ച ഹോമങ്ങളും, തുടർച്ചയോടെ ജപിച്ച പ്രാർത്ഥനകളും—
പരം നൈവ ഗതാ ഹത്യാ തസ്മാത്സര്വം നിരര്ഥകമ്
ഇവയൊക്കെയും കൊലപാതകം നടന്നാൽ പരമാവസ്ഥയിലേക്കു നയിക്കില്ല; അതിനാൽ ഈ പ്രവൃത്തികൾ എല്ലാം ഫലഹീനമാണ്.
ഇതി തസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ നാരദോ ഭഗവാനൃഷിഃ ഭോഭോ രാമ കിമാത്മാനം ന സ്മരസ്യധുനാ ഹരിമ്
ഇങ്ങനെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ മഹർഷിയായ നാരദൻ പറഞ്ഞു: 'രാമാ, നീ ഇപ്പോൾ ഹരിയെ, അഥവാ നിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവത്തെ, ഓർമ്മിക്കാത്തത് എന്തുകൊണ്ടാണ്?
ത്വയൈവ കഥിതം പൂര്വം ബ്രഹ്മഹത്യാവിനാശനമ് തസ്മിന്ക്ഷേത്രേ മഹാലിംഗം ബ്രഹ്മഹത്യാവിനാശനമ് ।। 5.2.29.
നീ തന്നെ മുമ്പ് ബ്രഹ്മഹത്യയുടെ നാശത്തെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞിരുന്നു; ആ പുണ്യഭൂമിയിൽ മഹാലിംഗം ബ്രഹ്മഹത്യയെ നശിപ്പിക്കുന്നു.
ജടേശ്വരോ മഹാഭാഗ വിദ്യതേ സര്വസിദ്ധിദമ് നാരദസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ സ്മൃത്വാ ക്ഷേത്രമനുത്തമമ്
അവിടെ സർവ്വസിദ്ധികൾ നൽകുന്ന മഹാഭാഗ്യശാലിയായ ജടേശ്വരൻ വസിക്കുന്നു. നാരദന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ആ ഉത്തമമായ ക്ഷേത്രം ഓർത്ത്—
ജഗാമ ത്വരിതം ദേവി മഹാകാലവനേ തതഃ ലിംഗമധ്യാദഹം ദേവി പ്രസന്നോ നിര്ഗതസ്തദാ
അവൻ ഉടൻ മഹാകാലവനത്തിലേക്ക് പോയി, ദേവി, അപ്പോൾ ലിംഗത്തിന്റെ നടുവിൽ നിന്ന് ഞാൻ ദയാപൂർവ്വം പുറത്തുവന്നു.
ജാമദഗ്ന്യോ മയാ പ്രോക്തഃ കാംതകാമം ദദാമ്യഹമ്
ജാമദഗ്ന്യനോടു ഞാൻ പറഞ്ഞു: 'നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ള വരം ഞാൻ നൽകുന്നു.'
ത്വത്പാദപംകജേ ഭൂയാദ്ഭക്തിര്മേ വിപുലാ സദാ
ദേവി, നിന്റെ പാദപങ്കജങ്ങളിൽ എനിക്ക് എന്നും വിശാലമായ ഭക്തി ഉണ്ടാകട്ടെ.
ഇത്യുക്തോഽഹം തദാ തേന യഥാ തുഷ്ടേന പാര്വതി
അങ്ങനെ സന്തോഷത്തോടെ അവൻ അന്നേ ദിവസം എന്നോട് പറഞ്ഞു, പാർവതി.
അദ്യപ്രഭൃതി തേ നാമ്നാ ദേവഃ ഖ്യാതോ ഭവിഷ്യതി
ഇന്ന് മുതൽ ആ ദേവൻ നിന്റെ പേരിൽ പ്രശസ്തനാകും.
ഭക്ത്യാ യേ പൂജയിഷ്യംതി ദേവം രാമേശ്വരം പരമ് ।। ആജന്മപ്രഭവം പാപം തേഷാം ന൩യതി തത്ക്ഷണാത്
ആ ദൈവമായ രാമേശ്വരനെ ഭക്തിയോടെ ആരാധിക്കുന്നവർക്ക് ജന്മംമുതൽ ഉണ്ടായ എല്ലാ പാപങ്ങളും അക്ഷണത്തിൽ തന്നെ നശിക്കും.
സ ഏവ പുണ്യവാന്പൂജ്യ ഇഹ ലോകേ പരത്ര ച
ഇഹലോകത്തും പരലോകത്തും പൂജ്യനും പുണ്യവാനുമാകുന്നത് അവനാണ്.
യേഽനുമോദംതി ദേവസ്യ ദര്ശനം യജനം തഥാ
ദൈവത്തിന്റെ ദർശനത്തിലും പൂജയിലും സന്തോഷിക്കുന്നവരും—
യച്ചാപി പാതകം ഘോരം ബ്രഹ്മഹത്യാസഹസ്രകമ് 5.2.29.
ഏതൊക്കെ ഭയാനകമായ പാപങ്ങൾ, ആയിരം ബ്രാഹ്മണന്മാരെ കൊല്ലുന്നതുപോലുമുള്ളവ—
ദുഷ്പ്രാപ്യം യത്ഫലം വിപ്രൈര്വാജപേയാദിഭിര്മഖൈഃ
ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് വാജപേയയാഗാദികളിലൂടെ പ്രാപിക്കാൻ വളരെ പ്രയാസമുള്ള ഫലവും—
യേ ഹതാഭിമുഖാഃ ശൂരാ ഗോവിപ്രാര്ഥേ രണാജിരേ
പശുക്കളുടെയും ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെയും രക്ഷയ്ക്കായി യുദ്ധഭൂമിയിൽ മരണത്തെ നേരിടുന്ന വീരന്മാർ—
ജിതാസ്തേന സദാ ലോകാ രാമേണേവ ജഗത്ത്രയമ്
അവർ രാമൻ പോലെ തന്നെ ലോകങ്ങൾ എല്ലാം ജയിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ഏഷ തേ കഥിതോ ദേവി പ്രഭാവഃ പാപനാശനഃ
ഇങ്ങനെ, ദേവി, പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്ന മഹത്വം ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞു.
ശ്രീവിശ്വനാഥ ഉവാച യസ്യ ദര്ശനമാത്രേണ സ്വര്ഗഭ്രംശോ ന ജായതേ
ശ്രീവിശ്വനാഥൻ പറഞ്ഞു: ആരെയൊക്കെ കാണുമ്പോഴും സ്വർഗ്ഗത്തിൽ നിന്ന് വീഴേണ്ടി വരില്ല.
ഭൃഗോര്മഹര്ഷേഃ പുത്രശ്ച ച്യവനോ നാമ പാര്വതി
പാർവതി, മഹർഷിയായ ഭൃഗുവിന്റെ മകനാണ് ച്യവനൻ എന്ന് പേരുള്ളത്.
വിതസ്തായാസ്തടേ രമ്യേ ബഹുവര്ഷഗണാന്കില
വിതസ്താനദിയുടെ മനോഹരമായ തീരത്ത്, അനേകം വർഷങ്ങൾക്കാലം അവൻ താമസിച്ചു.
കാലേന മഹതാ ദേവി സമാകീര്ണഃ പിപീലകൈഃ
ദേവി, വളരെ കാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ അവൻ പുഴുക്കളാൽ മുഴുവൻ മൂടപ്പെട്ടു.