നിയമസ്ഥം നരം ദൃഷ്ട്വാ ജന്മസ്ഥാനേ വിശേഷതഃ
നിഷ്ഠയോടെ ജീവിക്കുന്ന ഒരാളെ, പ്രത്യേകിച്ച് ജന്മസ്ഥലത്ത് കണ്ടാൽ—
തത്ഫലം സമവാപ്നോതി ജന്മഭൂമേഃ പ്രദര്ശനാത്
ജന്മഭൂമിയെ കാണുന്നതു കൊണ്ടു തന്നെ ആ ഫലം ലഭിക്കും.
മന്വംതരസഹസ്രൈസ്തു കാശീവാസേഷു യത്ഫലമ് .
മന്വന്തരങ്ങളുടെ ആയിരക്കണക്കിന് കാലം കാശിയിൽ താമസിച്ചാൽ ലഭിക്കുന്ന പുണ്യം—
ഗയാശ്രാദ്ധം ച യേ കൃത്വാ പുരുഷോത്തമ ദര്ശനമ്
ഗയയിൽ പിതൃകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്ത് പരമപുരുഷനെ ദർശിച്ചാൽ—
മഥുരായാം കല്പമേകം വസതേ മാനവോ യദി
ഒരു മനുഷ്യൻ ഒരു കാല്പ്പം മുഴുവൻ മഥുരയിൽ താമസിച്ചാൽ—
പുഷ്കരേഷു പ്രയാഗേഷു മാഘേ വാ കാര്ത്തികേ തഥാ 2.8.10.
പുഷ്കരത്തിൽ, പ്രയാഗയിൽ, മാഘമാസത്തിലും കാർത്തികയിലും—
കല്പകോടിസഹസ്രാണി ഹ്യവന്തീവാസതോ ഹി യത്
അവന്തിയിൽ ഒരു കോടി കാല്പ്പങ്ങൾ താമസിച്ചാൽ ലഭിക്കുന്ന പുണ്യം—
ഷഷ്ടിവര്ഷസഹസ്രാണി ഭാഗീരഥ്യവഗാഹജമ്
അറുപതിനായിരം വർഷം ഭാഗീരഥിയിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ—
നിമിഷം നിമിഷാര്ദ്ധം വാ പ്രാണിനാം രാമചിന്തനമ്
ഒരു നിമിഷം പോലും അല്ലെങ്കിൽ അതിന്റെ പാതി നേരം പോലും രാമനെ ചിന്തിച്ചാൽ—
യത്ര കുത്ര സ്ഥിതോ യസ്തു ഹ്യയോധ്യാം മനസാ സ്മരേത്
ഏത് സ്ഥലത്തായാലും, ആരായാലും മനസ്സിൽ അയോധ്യയെ സ്മരിച്ചാൽ—
ജലരൂപേണ ബ്രഹ്മൈവ സരയൂര്മോക്ഷദാ സദാ
ജലരൂപത്തിൽ സരയൂയെന്നത് ബ്രഹ്മം തന്നെയാണ്, എപ്പോഴും മോക്ഷം നൽകുന്നവളാണ്.
പശുപക്ഷിമൃഗാശ്ചൈവ യേ ചാന്യേ പാപയോനയഃ
പശുക്കൾ, പക്ഷികൾ, കാട്ടുമൃഗങ്ങൾ, മറ്റ് പാപജന്മങ്ങൾ ഉള്ള ജീവികൾ—
ഇത്യുക്ത്വാ വിരതേ തസ്മിന്മുനൌ കലശജന്മനി
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, കലശത്തിൽ ജനിച്ച ആ മുനി മൗനം പാലിച്ചപ്പോൾ—
ദുര്ലഭാ സര്വജന്തൂനാം കഥാ വിസ്തരതഃ ക്രമാത്
ഈ കഥയെ പൂർണ്ണമായും ക്രമമായി അറിയാൻ എല്ലാ ജീവികൾക്കും അത്യന്തം ദുർലഭമാണ്.
ഇദാനീം ശ്രോതുമിച്ഛാമി ക്ഷേത്രസ്ഥാനം യഥാവിധി
ഇപ്പോൾ ഞാൻ ക్షേത്രസ്ഥലങ്ങളെ യഥാക്രമം കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ഫലം ബ്രൂഹി ക്രമേണൈവ വിസ്തരാത്പൃച്ഛതോ മമ 2.8.10.
നീ എന്നോട് ചോദിക്കുന്നതുപോലെ, ക്രമമായി വിശദമായി ഫലം പറയണം.
യഥാ ശ്രുത്വാ ക്രമേണൈവ യാത്രാം വിശ്വവിദാം വര
വിശ്വത്തെ അറിയുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാരുടെ യാത്രയെ ക്രമമായി കേട്ടതുപോലെ,
അയോധ്യാം സപ്തതീര്ഥാനാം യഥാവദനുപൂര്വശഃ
അയോധ്യയിലേക്കും എഴുപതു തിരുത്തങ്ങളിലേക്കുമുള്ള യാത്രയും, യഥാക്രമം ശരിയായി.
മനോവാക്കായശുദ്ധേന നിര്ദോഷേണാംതരാത്മനാ യഃ കരോതി വിധിം സമ്യക്സ തീര്ഥഫലമശ്നുതേ
മനസും വാക്കും ശരീരവും ശുദ്ധിയോടെ, അകത്തുനിന്ന് ദോഷമില്ലാതെ, ആരെങ്കിലും ആ ചടങ്ങ് ശരിയായി നടത്തുമ്പോൾ, തീർത്ഥയാത്രയുടെ മുഴുവൻ ഫലവും അവൻ നേടുന്നു.
യേഷു സ്നാതവതാം നൄണാം വിശുദ്ധിര്മനസോ ഭവേത്
ആ തിരുത്തങ്ങളിൽ സ്നാനം ചെയ്തവർക്കു മനസ്സിന്റെ ശുദ്ധി ലഭിക്കുന്നു.
അഗസ്ത്യ ഉവാച ശൃണു തീര്ഥാനി ഗദതോ മാനസാനി മമാനഘ
അഗസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: പാപമില്ലാത്തവനേ, ഞാൻ മനസ്സിലെ തിരുത്തങ്ങളെ പറയുമ്പോൾ നീ കേൾക്കു.
സത്യതീര്ഥം ക്ഷമാതീര്ഥം തീര്ഥമിംദ്രിയനിഗ്രഹഃ
സത്യം ഒരു തിരുത്തമാണ്, ക്ഷമയും ഒരു തിരുത്തമാണ്, ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹവും ഒരു തിരുത്തമാണ്.
ജ്ഞാനതീര്ഥം തപസ്തീര്ഥം കഥിതം തീര്ഥസപ്തകമ്
ജ്ഞാനം ഒരു തിരുത്തമാണ്, തപസ്സും ഒരു തിരുത്തമാണ് — ഇങ്ങനെ ഏഴു തിരുത്തങ്ങൾ പറയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
ന തോയപൂതദേഹസ്യ സ്നാനമിത്യഭിധീയതേ ഭൌമാനാമപി തീര്ഥാനാം പുണ്യത്വേ കാരണം ശൃണു
വെറും വെള്ളത്തിൽ ശരീരം ശുദ്ധമാക്കുന്നവർക്കു സ്നാനം മാത്രം മതിയാകുന്നില്ല; ഭൂമിയിലെ തിരുത്തുകൾക്ക് എങ്ങനെ പുണ്യം ഉണ്ടാകുന്നു എന്ന് ഞാൻ പറയുന്നു കേൾക്കു.
യഥാ ശരീരസ്യോദ്ദേശാഃ കേചിന്മധ്യോത്തമാഃ സ്മൃതാഃ
ശരീരത്തിന്റെ ഭാഗങ്ങളിൽ ചിലത് മധ്യസ്ഥമായതോ ഉത്തമമായതോ ആണെന്നപോലെ,
തസ്മാദ്ഭൌമേഷു തീര്ഥേഷു മാനസേഷു ച സംവസേത് 2.8.10.
അതുകൊണ്ട് ഭൂമിയിലെ തിരുത്തങ്ങളിലും മനസ്സിലുള്ള തിരുത്തങ്ങളിലും വസിക്കണം.
തസ്മാത്ത്വമപി വിപ്രേംദ്ര വിശുദ്ധേനാംതരാത്മനാ തം തു വക്ഷ്യാമി വിപ്രേംദ്ര തീര്ഥയാത്രാവിധിം ക്രമാത്
അതുകൊണ്ട് നീയും, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠനേ, ശുദ്ധമായ അകത്തോടുകൂടെ, ഞാൻ തിരുത്തയാത്രയുടെ ക്രമം നിന്നോട് പറഞ്ഞുതരാം.
ജായന്തേ ച ജലേഷ്വേവ മ്രിയംതേ ച ജലൌകസഃ
ജലത്തിൽ ജീവികൾ ജനിക്കുന്നു, ജലത്തിൽ തന്നെയാണ് അവ മരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത്.
വിഷയേഷ്വനിശം രാഗോ മനസോ മല ഉച്യതേ
വിഷയങ്ങളിൽ എപ്പോഴും ആസക്തി കാണിക്കുന്നത് മനസ്സിന്റെ മലമാണ്.
ചിത്തമന്തര്ഗതം ദുഷ്ടം തീര്ഥസ്നാനം ന ശുധ്യതി
അകത്തുള്ള മനസ്സ് ദോഷഭരിതമായാൽ തിരുത്തത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്താലും ശുദ്ധിയുണ്ടാകില്ല.