മനസാ യേ സ്മരിഷ്യതി പ്രതീഹാരേശ്വരം ശിവമ്
മനസ്സിൽ വാതിൽകാവലുകാരുടെ ഇശ്വരനായ ശിവനെ ആരെങ്കിലും ഓർത്താൽ,
ഈശ്വര ഉവാച യസ്യ ദര്ശനമാത്രേണ തിര്യഗ്യോനിര്ന ലഭ്യതേ
ഈശ്വരൻ പറഞ്ഞു: അവനെ കാണുന്നുമാത്രം, ജീവി മൃഗജന്മം പ്രാപിക്കില്ല.
കൌശികോനാമ രാജാഭൂത്കുക്കുടോ ജായതേ സദാ
കൗശികൻ എന്നൊരു രാജാവുണ്ടായിരുന്നു; അവൻ എല്ലായ്പ്പോഴും കോഴിയായി ജനിക്കുന്നു.
വ്യാപ്താ ച പൃഥിവീ തേന സശൈലവനകാനനാ
അവനാൽ, പർവ്വതങ്ങളും കാടുകളും തോട്ടങ്ങളും ഉൾപ്പെടെ ഭൂമി മുഴുവൻ വ്യാപിച്ചു.
വിശാലാനാമ വിഖ്യാതാ ഭാര്യാ തസ്യ മഹീപതേഃ
അവൻ ഭരിക്കുന്ന രാജാവിന് വിശാലാ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തയായ ഭാര്യയുണ്ടായിരുന്നു.
തയാ ചകാര സഹിതഃ സ രാജ്യം രാജസത്തമഃ
ആ രാജാവ് അവളുടെ കൂടെ ചേർന്ന് രാജ്യം ഭരിച്ചു.
തയാ സാര്ദ്ധം കദാചിച്ച സുരതം നാസ്തി പാര്വതി
പാർവതി, അവളോടൊപ്പം ഒരിക്കലും സ്നേഹസാന്ദ്രതയുണ്ടായിരുന്നില്ല.
ഏവം ഗച്ഛതി കാലേ തു സഹ രാജ്ഞാ സ്മരാതുരാ ദദര്ശ കീടമിഥുനമനംഗകലഹാതുരമ്
ഇങ്ങനെ കാലം കടന്നപ്പോൾ, ആ രാജ്ഞി രാജാവിനൊപ്പം ഇരുന്നു, മോഹത്തിൽ കുഴഞ്ഞ്, സ്നേഹവാദത്തിൽ ഉരുകിയ രണ്ട് കീടങ്ങളെ കണ്ടു.
പ്രസാദയംസ്തഥാ കീടഃ സ്വാം പ്രിയാം ച മുഹുര്മുഹുഃ
ആ കീടം വീണ്ടും വീണ്ടും തന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവളെ സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.
ഭജസ്വ മാം യഥാകാമമനംഗശരപീഡിതമ്
"എനിക്ക് കാമബാണങ്ങൾ കൊണ്ട് വേദനയുണ്ട്, നീ ഇഷ്ടമുള്ളപോലെ എന്നെ ചേർത്തുപിടിക്കണം."
ന ത്വയാ സദൃശീ ലോകേ കാമിനീ വിദ്യതേ ക്വചിത് 5.2.21.
"ലോകത്ത് നിന്നെപ്പോലെ കാമനയുള്ള സ്ത്രീ മറ്റൊന്നുമില്ല."
കുതോ വാ മയി ദീനേ ത്വം ക്രുദ്ധേവ പ്രിയവാദിനി
"ഞാൻ ദു:ഖിതനാകുമ്പോൾ, സ്നേഹത്തോടെ സംസാരിക്കുന്ന നീ എനിക്ക് കോപമുള്ളവളെപ്പോലെ കാണപ്പെടുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണ്?"
സാ തമാഹ പ്രകോപാച്ച കിമാലപസി മാം വൃഥാ പ്രദത്തം കാമലുബ്ധേന അന്യസ്യ കീടകാധമ
അവൾ കോപത്തോടെ പറഞ്ഞു: "നീ എന്തിനാണ് വെറുതെ എന്നോട് സംസാരിക്കുന്നത്? കാമത്തിൽ പെട്ട് മറ്റൊരാളുടെ അടിമയായ നീ, ദുർബലനായ കീടമേ!"
നാഹമേവം കരിഷ്യാമി കീടഃ പ്രാഹ പുനഃപുനഃ
"ഞാൻ അങ്ങനെ ചെയ്യില്ല," അവൾ പറഞ്ഞു. പക്ഷേ, ആ കീടം വീണ്ടും വീണ്ടും അപേക്ഷിച്ചു.
ഇതി തദ്വചനം ശ്രുത്വാ സാ പ്രസന്നാഭവത്തദാ
അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ അവൾ മനസ്സിൽ ശാന്തിയായി.
ദൃഷ്ട്വാ തന്മഹദാശ്ചര്യം സാ രാജ്ഞീ വിലലാപ ഹ ന കാമിതാഹം കാംതേന മരിഷ്യാമി ന സംശയഃ
ആ അത്ഭുതം കണ്ട രാജ്ഞി ദു:ഖത്തോടെ പറഞ്ഞു: "എന്റെ പ്രിയതമൻ എന്നെ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല; ഞാൻ മരിക്കും, അതിൽ സംശയമില്ല."
ഏവം വിലപ്യ ബഹുധാ വിനിഃശ്വസ്യ പുനഃപുനഃ
ഇങ്ങനെ പലവിധം വിലപിച്ച്, വീണ്ടും വീണ്ടും ആഹ്വസിച്ച്,
ദൃഷ്ട്വാ തമൃഷിമാസീനം തപോയോനിം ദൃഢവ്രതമ്
അവൾ കഠിനവ്രതത്തിൽ ഉറച്ച, തപസ്സിൽ ജനിച്ച ഒരു ഋഷിയെ ഇരുന്നുകാണിച്ചു.
ഏകോഽയം സംശയോ ബ്രഹ്മന്ഹൃദയേ പരിവര്ത്തതേ ന ജാനേ കാരണം കിം തു സംഗമോ നോപജായതേ
"ബ്രാഹ്മണനേ, എന്റെ മനസ്സിൽ ഒരു സംശയമുണ്ട്: കാരണമെന്തെന്ന് അറിയില്ല, എങ്കിലും ഐക്യം ഉണ്ടാകുന്നില്ല."
യോ ഗത്വാ പ്രമദാരാജ്യം ജിത്വാ സര്വാഃ പുരാ രണേ നൈവ കാമയതേ താസു കിമേതദിതി സുവ്രത
"മുന്പ് സ്ത്രീരാജ്യത്തെ ജയിച്ച്, യുദ്ധത്തിൽ എല്ലാവരെയും തോൽപ്പിച്ചവൻ, ഇപ്പോൾ അവരെ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല—ധർമ്മശീലനേ, ഇതെന്താണ്?"
വാജിനോ വാരണാശ്ചൈവ ധനധാന്യമനംതകമ് 5.2.21.
"കുതിരകളും ആനകളും അനന്തമായ ധനവും ധാന്യവും—"
കേന കര്മവിപാകേന മമേദം യൌവനം ദൃഢമ്
"എന്ത് കര്മഫലത്താലാണ് എന്റെ യൗവനം ഇങ്ങനെ ഉറപ്പുള്ളത്?"
ദൃശ്യതേ വാസരേ ഭാഗേ രാത്രൌ ചൈവ ന ദൃശ്യതേ
ഇത് പകലിൽ കാണാം, രാത്രിയിൽ കാണാനാവില്ല.
ദുഷ്കൃതാവര്ജനം ബ്രഹ്മന്മമേദം വക്തുമര്ഹസി
ദുർവൃത്തികൾ ഒഴിവാക്കേണ്ടതിനെക്കുറിച്ച് നീ എന്നോട് പറയണം, ബ്രാഹ്മണനേ.
ശൃണു പുത്രി പുരാവൃത്തം ബാലഭാവേന യത്കൃതമ്
മകളേ, പഴയകാലത്ത് ബാല്യത്തിൽ ചെയ്ത കാര്യങ്ങൾ കേൾക്കു.
വിദൂരഥസ്യ തനയസ്തവ ഭര്താ സ നിശ്ചിതമ്
നിന്റെ ഭർത്താവ് നിർബന്ധമായും വിദൂരഥന്റെ മകനാണ്.
ബഹവഃ കുക്കുടാസ്തേന ഭക്ഷിതാ രാജസൂനുനാ
അവൻ, രാജകുമാരൻ, പല കോഴികളും കഴിച്ചു.
ഏവം ഭക്ഷയതസ്തസ്യ ബഹുശോ വത്സരാ ഗതാഃ പൃഷ്ടാഃ കിം കാരണം നാത്ര സമായാംതി ഹി കുക്കുടാഃ
അവൻ ഇങ്ങനെ കഴിക്കുമ്പോൾ വർഷങ്ങൾ കടന്നു പോയി. പിന്നെ, ഇനി കോഴികൾ ഇവിടെ വരാത്തതെന്തെന്ന് ചോദിച്ചപ്പോൾ ഉത്തരം ഒന്നും ലഭിച്ചില്ല.
അഥ കേനാപി കഥിതം കുക്കുടാനാം ച ഭക്ഷണമ് ഭക്ഷിതാഃ കുക്കുടാഃ സര്വേ വിനാ കാരണതോ നൃപ
അപ്പോൾ ആരോ പറഞ്ഞു, കോഴികൾ കഴിക്കപ്പെട്ടുവെന്ന്. രാജാവിന്റെ കാരണമില്ലാതെ എല്ലാ കോഴികളും കഴിക്കപ്പെട്ടു.
താമ്രചൂഡോഽഥ സംക്രുദ്ധോ ദദൌ ശാപം ദുരാത്മനേ
താമ്രചൂഡൻ അതിനുശേഷം കോപത്തോടെ ആ ദുഷ്ടനോട് ശാപം ഉച്ചരിച്ചു.