ശ്രീരുദ്രഉവാച ശൃണു ഗുഹേശ്വരം ലിംഗം ദ്വിതീയം പാപനാശനമ്
ശ്രീരുദ്രൻ പറഞ്ഞു: ഗുഹേശ്വരമെന്ന രണ്ടാമത്തെ പാപനാശകമായ ലിംഗത്തെക്കുറിച്ച് കേൾക്കൂ.
പുരാ രാഥംതരേ കല്പേ ദേവദാരുവനേ ശുഭേ യോഗാഭ്യാസരതോ നിത്യം ശാംതിദാംതിസമാസ്ഥിതിഃ
പണ്ടൊരിക്കൽ രഥന്തര കല്പത്തിൽ, ദേവദാരുവനത്തിൽ, ഒരാൾ എപ്പോഴും യോഗാഭ്യാസത്തിൽ ലീനനായി, ശാന്തിയും ദമനവും പാലിച്ച് ജീവിച്ചു.
സിദ്ധികാമസ്തപസ്തേപേ കഥം സിദ്ധോ ഭവാമ്യഹമ്
സിദ്ധി നേടാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, 'എങ്ങനെ ഞാൻ സിദ്ധനാകും?' എന്ന ചിന്തയോടെ കഠിനതപം ചെയ്തു.
ഇതി സംചിംത്യ ഹൃദയേ പ്രാരബ്ധം തപ ഉത്തമമ്
അങ്ങനെ ഹൃദയത്തിൽ ആലോചിച്ച്, അത്യുത്തമമായ തപസ്സാരംഭിച്ചു.
കസ്മിംശ്ചിദഥ കാലേ തു വിദ്ധസ്യ പര്വതാത്മജേ
അപ്പോൾ, ഒരു സമയത്ത്, പർവതപുത്രിയെ ഒരു ദു:ഖം ബാധിച്ചു.
സ ച ദൃഷ്ട്വാ തദാശ്ചര്യം വിസ്മയം പരമം ഗതഃ
അവൻ ആ അത്ഭുതം കണ്ടപ്പോൾ അത്യന്തം വിസ്മയത്തോടെ നിറഞ്ഞു.
അഹോ തപഃപ്രഭാവോഽയം പ്രാപ്താ സിദ്ധിര്മയാദ്യ വൈ
അയ്യോ, തപസ്സിന്റെ ശക്തി ഇതാണ്. ഇന്നാണ് എനിക്ക് സഫലതയെത്തിയത്.
ശരീരം കുത്സിതം ചേദം മലമൂത്രേണ സംയുതമ് ഹര്ഷേണ മഹതാ യുക്തഃ സ നനര്ത്ത ദ്വിജസ്തഥാ
ഈ ശരീരം എത്രയോ നിന്ദ്യവും മലവും മൂത്രവും നിറഞ്ഞതുമാണെങ്കിലും, അതിൽ വലിയ സന്തോഷം നിറഞ്ഞു, അങ്ങനെ ആ ബ്രാഹ്മണൻ നൃത്തം ചെയ്തു.
ഏതസ്മിന്നൃത്യതി വിപ്രേ ജഗത്സ്ഥാവര ജംഗമമ്
ആ ബ്രാഹ്മണൻ നൃത്തം ചെയ്തപ്പോൾ, ചലിക്കുന്നതും അചലമായതുമായ ലോകം മുഴുവൻ കൂടി നൃത്തം ചെയ്തു.
ന സ്വാധ്യായോ വഷട്കാരഃ കര്മകാംഡോ ന ച ക്വചിത് ।। 5.2.2.
വേദപഠനം, വഷട് എന്ന ഉച്ചാരണം, യാഗാദികൾ—ഇവയൊന്നും എവിടെയും നടന്നില്ല.
ഏതസ്മിന്നംതരേ ദേവാ ബ്രഹ്മവിഷ്ണു പുരഃസരാഃ
അപ്പോഴാണ് ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും മുന്നിൽ നിൽക്കുന്ന ദേവന്മാർ
ഋഷൌ മംകണകേ ദേവ നൃത്യതി നൃത്യതി സര്വതഃ
മങ്കണകമുനി എല്ലാ ദിശകളിലും നൃത്തം ചെയ്യുന്നത് കണ്ടു.
ചലിതാഃ പര്വതാഃ സ്ഥാനാത്ക്ഷുഭിതാ മേഘപംക്തയഃ
പർവ്വതങ്ങൾ തങ്ങളുടെ സ്ഥാനം വിട്ടു ചലിച്ചു, മേഘങ്ങളുടെ നിരകൾ അലയടിച്ചു.
സ്രോതോമാത്രാ മഹാനദ്യോ ഗ്രഹാ ഉന്മാര്ഗതഃ സ്ഥിതാഃ
വലിയ നദികൾ ചെറുതായി ഒഴുകി, ഗ്രഹങ്ങൾ തങ്ങളുടെ വഴിയിൽ നിന്ന് തെറ്റി.
ത്രൈലോക്യം വ്യാകുലീഭൂതം യാവന്നായാതി സംക്ഷയമ്
മൂന്നു ലോകവും കലഹത്തിലായി, നശനം അടുത്തതുപോലെ.
തേഷാം തദ്വചനം ശ്രുത്വാ ത്രിദശാനാം യശസ്വിനി
പ്രശസ്തരായ ദേവന്മാരുടെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ടു,
ദ്വിജരൂപം സമാസ്ഥായ മയാ പൃഷ്ടോ ദ്വിജോത്തമഃ
ബ്രാഹ്മണന്റെ രൂപം സ്വീകരിച്ച്, ഞാൻ അതിലെ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായ ബ്രാഹ്മണനോട് ചോദിച്ചു.
വിരുദ്ധമൃഷിധര്മാണാം കാമരാഗേണ നര്ത്തനമ്
കാമരാഗം മൂലം നൃത്തം ചെയ്യുന്നത്, മുനികളുടെ ആചാരത്തിന് വിരുദ്ധമാണ്.
ബ്രാഹ്മണസ്യ തപോ ഭ്രംശഃ സദാചാരസ്യ സത്തമ
ബ്രാഹ്മണൻ തപസ്സിൽ നിന്ന് ഇങ്ങനെ വീഴുന്നത്, സദാചാരത്തിനും വലിയ ദോഷമാണ്.
അതഏവ ഹി മേ നൃത്യം സിദ്ധോഽഹം നാത്ര സംശയഃ ।। 5.2.2.
അതിനാൽ, ഞാൻ നൃത്തം ചെയ്തതുകൊണ്ടാണ് സിദ്ധി ലഭിച്ചത്—ഇതിൽ സംശയം ഇല്ല.
തസ്യ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ ഹാസോഽതീവ മയാ കൃതഃ
അവന്റെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ട് ഞാൻ വളരെ ചിരിച്ചു.
തതോ വിനിര്ഗതം ഭസ്മ തത്ക്ഷണാദ്ധിമപാംഡുരമ്
അപ്പോൾ തന്നെ, അതിവേഗം, പഞ്ഞുപോലെയുള്ള വെള്ളപ്പൊടി പുറത്തുവന്നു.
പശ്യ മേംഽഗുഷ്ഠതോ ബ്രഹ്മന്ഭൂരി ഭസ്മ വിനിര്ഗതമ്
ബ്രാഹ്മണനേ, എന്റെ വിരൽത്തുമ്പിൽ നിന്ന് എത്രയോ വെള്ളപ്പൊടി പുറത്തുവന്നത് നോക്കൂ.
തദ്ദൃഷ്ട്വാ മഹദാശ്ചര്യം ലജ്ജിതോ ദ്വിജസത്തമഃ
ആ വലിയ അത്ഭുതം കണ്ടപ്പോൾ, ആ ശ്രേഷ്ഠബ്രാഹ്മണൻ ലജ്ജിച്ചു.
അബ്രവീത്പ്രാംജലിര്ഭൂത്വാ വിസ്മിതേനാംതരാത്മനാ
കൈകൂപ്പി, ഉള്ളിൽ അത്ഭുതം നിറഞ്ഞ് അവൻ പറഞ്ഞു.
നാന്യസ്യ വിദ്യതേ ശക്തി രീദൃശീ ഭുവനത്രയേ
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും ഇങ്ങനെയൊരു ശക്തി മറ്റാര്ക്കും ഇല്ല.
തപഃക്ഷയകരം കര്മ വിരുദ്ധം നര്ത്തനം സതാമ് തദ്ഗതം സഹസാ ദേവ മദീയം നര്ത്തനേന സു
നല്ലവർക്കു തപസ്സിനെ കുറയ്ക്കുന്ന, വിരുദ്ധമായ നൃത്തം അനുമതിയില്ലാത്തതാണ്. എന്നിരുന്നാലും, ദൈവമേ, എന്റെ നൃത്തം അപ്രതീക്ഷിതമായി സംഭവിച്ചു.
തസ്യ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ മയോക്തോ ദ്വിജസത്തമഃ
അവന്റെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ ഞാൻ ആ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠനോടു പറഞ്ഞു.
ജ്ഞാനേനാനേന വിപ്രേംദ്ര കം തേ കാമം കരോമ്യഹമ്
ഈ ജ്ഞാനത്താൽ, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ, നിന്റെ ഏത് ആഗ്രഹം ഞാൻ നിറവേറ്റണം?
ഋഷിരുവാച യദി ദേവ പ്രസന്നസ്ത്വം ശരണാഗതവത്സല 5.2.2.
ഋഷി പറഞ്ഞു: ദൈവമേ, നീ സംതൃപ്തനാണ്, അഭയം തേടുന്നവരെ കരുണയോടെ നോക്കുന്നതാണ് എങ്കിൽ—