ഭാദ്രപദസിതാഷ്ടമീ മൈത്രര്ക്ഷേണ സമന്വിതാ
ഭാദ്രപദ മാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ അഷ്ടമി, മൈത്ര നക്ഷത്രം കൂടിയ ദിവസം,
കരോതി സതതം വ്യാസ തേഷാം ലോകാഃ സനാതനാഃ
ആർ എപ്പോഴും ആ അനുഷ്ഠാനം ചെയ്യുകയാണോ, വൈയാസാ, അവർക്കു ശാശ്വതലോകങ്ങൾ ലഭിക്കും.
ബിന്ദുസരേതി വിഖ്യാതം സര്വകാമവരപ്രദമ്
അത് ബിന്ദുസരസ് എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തമാണ്; എല്ലാ ആശംസകളും നൽകുന്നതുമാണ്.
ഏതാഃ സരിദ്വരാ യാതാസ്തത്ര സത്യവതീസുത
സത്യവതിയുടെ പുത്രാ, ആ ശ്രേഷ്ഠമായ നദികൾ അവിടെയെത്തിയിട്ടുണ്ട്.
ഉപാസാംചക്രിരേ തത്ര തസ്യ തീര്ഥസ്യ സര്വദാ
അവിടെ അവർ എല്ലായ്പ്പോഴും ആ തീർത്ഥത്തിൽ ആരാധന നടത്തി.
ഭാദ്രപദേ ച ശുക്ലാ വൈ ചതുര്ഥീ യാ പ്രകീര്തിതാ
ഭാദ്രപദ മാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ ചതുർത്ഥി പ്രസിദ്ധമാണ്.
മനഃകാമേശ്വരഃ ഖ്യാതഃ സര്വകാമവരപ്രദഃ മനോരഥശതം പ്രാപ്യ കാമചാരീ ഭവേന്നരഃ ।।5.1.70.
മനഃകാമേശ്വരൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഈ സ്ഥലം എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നൽകുന്നു; നൂറു മനസ്സിലുണ്ടായ ആഗ്രഹങ്ങൾ നേടിയവൻ ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നവനാകും.
തീര്ഥാനി കതിസംഖ്യാനി ദേവതായതനാനി ച
എത്ര തീർത്ഥങ്ങളും ദേവതകളുടെ ക്ഷേത്രങ്ങളും ഇവിടെ ഉണ്ട്?
അവന്ത്യാം യാനി തീര്ഥാനി ലിംഗാനി ച മഹാമുനേ
മഹാമുനീ, അവന്തിയിൽ ഉള്ള എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും ലിംഗങ്ങളും,
താനി വര്ണയിതും ശക്തഃ സ്വയംഭൂശ്ചതുരാനനഃ
അവയെ വിശദമായി വിവരിക്കാൻ സ്വയംഭൂവായ ചതുരാനനനും കഴിയും.
യാവംതോ മേഘമാലാനാം ബിംദവോ ഹി സ്രവംതി ച
മേഘമാലകളിൽ നിന്ന് വീഴുന്ന തുള്ളികൾ എത്രയോ അത്രയേറെ,
നഭസോ ജ്യോതിഷാം സംഖ്യാം വക്തും കോഽപി ന ശക്നുതേ
ആകാശത്തിലെ നക്ഷത്രങ്ങളുടെ എണ്ണം പറയാൻ ആരും കഴിയില്ല.
അംതരിക്ഷേ ച മേദിന്യാം തീര്ഥഭൂതാ പുരീ ത്വിയമ്
ആകാശത്തിലും ഭൂമിയിലും ഈ നഗരം തന്നെ ഒരു തീർത്ഥമായി നിലകൊള്ളുന്നു.
നദ്യഃ സരാംസി ഖാതാശ്ച തീര്ഥഭൂതം ഹി സര്വശഃ
നദികൾ, തടാകങ്ങൾ, കിണറുകൾ—ഇവയൊക്കെയും മുഴുവനായും തീർത്ഥങ്ങളാണ്.
യാനി കാനി ച മുഖ്യാനി താനി തുഭ്യം വദാമ്യഹമ്
പ്രധാനമായ കാര്യങ്ങൾ എല്ലാം ഞാൻ നിന്നോട് പറയാം.
പ്രാതരുത്ഥായ യോ നിത്യം ശുചിഃ പ്രയത മാനസഃ 5.1.70.
പ്രതിദിനം രാവിലെ എഴുന്നേറ്റു, ശുദ്ധിയോടെ മനസ്സു നിയന്ത്രിച്ച് ഉള്ളവൻ,
കൃത്വാ വൈ സര്വഗംധാദിതിലാക്ഷതസമന്വിതഃ
എല്ലാ സുഗന്ധങ്ങളാലും, എള്ളും അരിയും ധരിച്ച്,
ഊര്ജമാധവയോശ്ചൈവ വൈശാഖാഽഽഷാഢയോസ്തഥാ
ഊർജ്ജം, മാധവം, വൈശാഖം, ആഷാഢം എന്നീ മാസങ്ങളിൽ,
യസ്യ ദേവസ്യ യത്തീര്ഥം യസ്യ ദേവസ്യ സംനിധൌ
ഏത് ദേവന്റെ തിരുത്തലിലോ, ആ ദേവന്റെ സാന്നിധ്യത്തിലോ,
വിധിവച്ചാചരേദ്യസ്തു സ സര്വംഫലമശ്നുതേ
ആചാരങ്ങൾ വിധിപ്രകാരം ചെയ്യുന്നവൻ എല്ലാ ഫലങ്ങളും നേടുന്നു.
തത്സര്വം ശ്രോതുമിച്ഛാമി വിസ്തരേണ തപോധന
ഇതെല്ലാം വിശദമായി കേൾക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, മഹാതപസ്സുള്ളവനേ.
ഉമാമഹേശ്വരസംവാദം ദേവയാത്രാദികര്മസു
ഉമയും മഹേശ്വരനും ദൈവയാത്രാദി കർമ്മങ്ങളെക്കുറിച്ച് നടത്തിയ സംവാദം,
യാനി തീര്ഥാനി വിദ്യംതേ യാനി ലിംഗാനി സംതി വൈ
ഏത് തീർത്ഥങ്ങൾ ഉണ്ടോ, ഏത് ലിംഗങ്ങൾ ഉണ്ടോ,
ക്ഷേത്രമാദ്യം മഹാദേവി മമാതീവ പ്രിയം സദാ
പ്രധാനമായ ക്ഷേത്രം, മഹാദേവിയേ, എനിക്ക് എപ്പോഴും അത്യന്തം പ്രിയമാണ്.
നീലഗംഗാസംഗമം ച തഥാ ഗംധവതീ നദീ 5.1.70.
നീലയും ഗംഗയും സംഗമിക്കുന്ന സ്ഥലം, കൂടാതെ ഗന്ധവതീ നദിയും,
ഈശ്വരാശ്ചതുരാശീതിസ്തഥാഽഷ്ടൌ സംതി ഭൈരവാഃ
ഇവിടെ എൺപത്തിനാലു ഈശ്വരന്മാരും എട്ട് ഭൈരവന്മാരും ഉണ്ട്.
ഷഡ്വൈ വിനായകാശ്ചാഽത്ര ദേവ്യശ്ച ചതുര്വിംശതിഃ
ഇവിടെ ആറു വിനായകരും ഇരുപത്തിനാലു ദേവികളും ഉണ്ട്.
വിഷ്ണുബ്രഹ്മാദയഃ സര്വേ ഹ്യത്രൈവ നിഹിതാഃ ശുഭേ
വിഷ്ണു, ബ്രഹ്മാ തുടങ്ങിയ എല്ലാ ദേവന്മാരും ഇവിടെ തന്നെ സ്ഥാപിതരാണ്, ശുഭയുള്ളവളേ.
ദശ വിഷ്ണുഃ സമാഖ്യാതാസ്തേഷാം നാമാനി മേ ശൃണു
വിഷ്ണുവിന്റെ പത്ത് രൂപങ്ങൾ പറയപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്; അവയുടെ പേരുകൾ ഞാൻ പറയാം, കേൾക്കൂ.
നാരായണോ ഹൃഷീകേശോ വാരാഹോ ധരണീധരഃ
നാരായണൻ, ഹൃഷീകേശൻ, വരാഹൻ, ധരണീധരൻ,