യഥാ മോക്ഷമിഹായാംതി നാന്യത്ര ഹി തഥാ ക്വചിത് മഹാക്ഷേത്രമിദം യസ്മാദയോധ്യാഭിധമുത്തമമ്
മോക്ഷം ഇവിടെ ലഭിക്കുന്നതുപോലെ മറ്റെവിടെയും ലഭിക്കില്ല; കാരണം അയ്യോധ്യ എന്ന പേരിലുള്ള ഈ മഹത്തായ തീർത്ഥം അത്യുത്തമമാണ്.
നൈമിഷേ ച കുരുക്ഷേത്രേ ഗംഗാദ്വാരേ ച പുഷ്കരേ
നൈമിഷം, കുരുക്ഷേത്രം, ഗംഗാദ്വാരം, പുഷ്കരം എന്നിവിടങ്ങളിലും—
ഇഹ സംപ്രാപ്യതേ യദ്വത്തത ഏവ വിശിഷ്യതേ സര്വസ്മാദപി തീര്ഥാഗ്ര്യാദിദമേവ മഹത്കൃതമ് ।। 2.8.8.
ഇവിടെ ലഭിക്കുന്നതിനെ അവിടങ്ങളിൽ പോലും മികവേറെ; എല്ലാ പ്രധാന തീർത്ഥങ്ങളിൽ നിന്നും ഇതാണ് ഏറ്റവും വലിയതെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.
അവ്യക്തലിംഗൈര്മുനിഭിഃ സര്വൈഃ സിദ്ധൈര്മഹര്ഷിഭിഃ
അവ്യക്തമായ ലക്ഷണങ്ങളുള്ള എല്ലാ മുനികളും സിദ്ധരും മഹർഷികളും—
തേഭ്യഃ പ്രയച്ഛതി ഹരിര്യോഗമൈശ്വര്യ്യമുത്തമമ്
അവർക്കു ഹരി ഉത്തമമായ യോഗശക്തിയും ഐശ്വര്യവും നൽകുന്നു.
ബ്രഹ്മാ ദേവര്ഷിഭിഃ സാര്ദ്ധം ശ്രീശ്ച വായുര്ദിവാകരഃ
ബ്രഹ്മാവും ദേവർഷിമാരും ശ്രീയും വായുവും സൂര്യനും—
ഉപാസതേ മഹാത്മാനഃ സര്വത്ര ഹരിമാദരാത് അനന്യമനസോ ഭൂത്വാ സര്വദോപാസതേ ഹരിമ്
ഈ മഹാത്മാക്കൾ എല്ലായിടത്തും ഹരിയെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിക്കുന്നു; മനസ്സിൽ മറ്റൊന്നുമില്ലാതെ അവർ എപ്പോഴും ഹരിയെ ആരാധിക്കുന്നു.
വിഷയാസക്തചിത്തോഽപി ത്യക്തധര്മരതിര്നരഃ
വിഷയങ്ങളിൽ ആസക്തനായും ധർമ്മത്തിൽ ആസ്വാദനം വിട്ടുമാറിയവനും ആയ മനുഷ്യൻ പോലും—
യേ പുനര്നിഗമാധീനാഃ സത്രസ്ഥാ വിജിതേംദ്രിയാഃ
പക്ഷേ, വേദങ്ങളിൽ അർപ്പിതരായ, യാഗങ്ങളിൽ പാർക്കുന്ന, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ചവരും—
ദേഹഭംഗം സമാപദ്യ ധീമംതഃ സംഗവര്ജിതാഃ
ഈ ബുദ്ധിമാന്മാർ, ആസക്തി ഇല്ലാതെ, ശരീരം വിട്ടാൽ—
ജന്മാന്തരസഹസ്രേഷു യുഞ്ജന്യോഗീ ന ചാപ്നുയാത്
അവർക്കു ലഭിക്കുന്നതുപോലെ, ആയിരക്കണക്കിന് ജന്മങ്ങളിൽ യോഗം ചെയ്താലും ഒരു യോഗിക്ക് ലഭിക്കാനാവില്ല.
ഏതത്സംക്ഷേപതോ വച്മി ക്ഷേത്രസ്യ മഹിമാദ്ഭുതമ് ഏതാദൃങ്നാപരം സ്ഥാനം പുനരന്യത്ര ദൃശ്യതേ
ഈ തീർത്ഥത്തിന്റെ അത്ഭുതകരമായ മഹത്വം ഞാൻ സംക്ഷിപ്തമായി പറയുന്നു; ഇതുപോലൊരു സ്ഥലം മറ്റെവിടെയും കാണാനാവില്ല.
അത്ര ഗത്വാ പ്രയത്നേന യാത്രാ പുണ്യാഭികാംക്ഷിഭിഃ ।। 2.8.8.
ഇവിടെ എത്തി, പരിശ്രമത്തോടെ, പുണ്യം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ തീർത്ഥയാത്ര നടത്തണം.
പ്രഥമേഽഹനി കര്ത്തവ്യ ഉപവാസോ യതാത്മഭിഃ
ആദ്യ ദിവസം, ആത്മസംയമനം ഉള്ളവർ ഉപവാസം അനുഷ്ഠിക്കണം.
ഉപാവൃത്തസ്തു പാപേഭ്യോ യസ്യ വാസോ ഗുണൈഃ സഹ
പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കുകയും, ഗുണങ്ങളോടൊപ്പം താമസിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവൻ—
ഉപവാസം വിധായാസൌ ചക്രതീര്ഥേ നരഃ കൃതീ
ഉപവാസം അനുഷ്ഠിച്ച ശേഷം, ആ പുരുഷൻ ചക്രതീർത്ഥത്തിൽ—
വിപ്രം സംപൂജ്യ വിധിവത്പശ്യേദ്വിഷ്ണുഹരിം വിഭുമ്
ഒരു ബ്രാഹ്മണനെ യഥാവിധി ആദരിക്കുകയും, മഹാവിശ്ണുവായ ഹരിയെ ദർശിക്കുകയും വേണം.
ക്ഷൌരം ച കാരയേത്തത്ര വ്രതീ ധര്മാഭിധേ തതഃ
അവിടെ, വ്രതം പാലിക്കുന്ന ഭക്തൻ ധർമ്മപ്രകാരം തലമുടി മുണ്ഡനം ചെയ്യണം.
സ്നാത്വാ സഹസ്രധാരായാം ശേഷം സംപൂജ്യ യത്നതഃ
ആയിരം ചാലികളുള്ള നദിയിൽ സ്നാനം കഴിച്ച്, ശേഷനെ അതിയായ ഭക്തിയോടെ സമർപ്പണത്തോടെ ആരാധിക്കണം.
തതശ്ചക്രഹരിം ദൃഷ്ട്വാ ദദ്യാച്ചൈവ സ്വശക്തിതഃ മഹാവിദ്യാസമീപേ തു രാത്രൌ ജാഗരണം ചരേത്
അതിനുശേഷം ചക്രധാരിയായ ഹരിയെ ദർശിച്ച്, സ്വശക്തിക്ക് അനുസരിച്ച് അർപ്പണം നടത്തണം. രാത്രി മഹാദേവിയുടെ സന്നിധിയിൽ ഉണർന്നിരിക്കണം.
തതഃ പ്രഭാതേ വിമലേ പുനരുത്ഥായ സദ്വ്രതീ
അതിനുശേഷം, പ്രഭാതത്തിൽ ആകാശം നിർമ്മലമായപ്പോൾ, സദ്വ്രതനായി വീണ്ടും എഴുന്നേൽക്കണം.
ശ്രാദ്ധം ച വിധിവത്കൃത്വാ ദത്ത്വാ ചൈവ സ്വശക്തിതഃ
ശ്രാദ്ധം വിധിപ്രകാരം നിർവഹിച്ച്, സ്വശക്തിക്ക് അനുസരിച്ച് ദാനം ചെയ്തശേഷം,
ദംപതീ ച പ്രയത്നേന പൂജ്യൌ വസ്ത്രാദിഭിസ്തഥാ 2.8.8.
ഭർത്താവിനെയും ഭാര്യയെയും അതിയായ ശ്രദ്ധയോടെ വസ്ത്രാദികൾകൊണ്ട് ആരാധിക്കണം.
വിപ്രാന്സംപൂജ്യ വിധിവദ്ഭുംജീത പ്രയതോ നരഃ
ബ്രാഹ്മണന്മാരെ വിധിപ്രകാരം ആദരപൂർവ്വം പൂജിച്ച്, ഭക്തിയോടെ ആഹാരം കഴിക്കണം.
അന്യേദ്യുരപി ചോത്ഥായ ശ്രദ്ധയാ പരയാ യുതഃ
അടുത്ത ദിവസംപോലും, പരമമായ വിശ്വാസത്തോടെ എഴുന്നേറ്റു,
തത്രതത്ര നരഃ സ്നാത്വാ ദത്ത്വാ ചൈവ സ്വശക്തിതഃ
ഓരോ സ്ഥലത്തും സ്നാനം കഴിച്ച്, സ്വശക്തിക്ക് അനുസരിച്ച് ദാനം ചെയ്ത്,
യാത്രാം സമാപയേത്സമ്യങ്നിയതാത്മാ ശുചിവ്രതഃ
ആത്മനിയന്ത്രണവും ശുദ്ധവ്രതവും പാലിച്ച്, തീർത്ഥയാത്ര ശരിയായി പൂർത്തിയാക്കണം.
വിഭീഷണപുരോഗാസ്തേ ബഭൂവുര്നിര്മലാസ്തദാ
അപ്പോൾ വിഭീഷണനും അവന്റെ അനുയായികളും നിർമ്മലന്മാരായി.
ഇതി ബഹുലവിധാനൈസ്തീര്ഥയാത്രാം വിധായ പ്രചുരസുകൃതപൂര്ണാസ്തേ ച സുഗ്രീവമുഖ്യാഃ
ഇങ്ങനെ അനേകം വിധികളോടെ തീർത്ഥയാത്ര നടത്തി, സുഗ്രീവൻമാരുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ളവർ ധാരാളം പുണ്യഫലങ്ങൾ നേടുകയും ചെയ്തു.
ഗയാകൂപമിതി ഖ്യാതം സര്വാഭീഷ്ടഫലപ്രദമ്
ഗയാകൂപം എന്നത് എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങൾക്കും ഫലം നൽകുന്നതെന്നു പ്രശസ്തമാണ്.