പംചക്രോശം ഗയാക്ഷേത്രം ക്രോശമേകം ഗയാശിരഃ സര്വദാ സര്വകാലേഷു ഗയാശ്രാദ്ധം വിധീയതേ
ഗയാക്ഷേത്രം അഞ്ചു ക്രോഷം വിസ്തൃതമാണ്; ഗയാശിര ഒരു ക്രോഷം മാത്രം. എല്ലായ്പ്പോഴും, എല്ലാ കാലത്തും ഗയാശ്രാദ്ധം നടത്തപ്പെടുന്നു.
സംവത്സരേ പരം വ്യാസ ദിനമേകം പ്രതിഷ്ഠിതമ് മഹാലയേതി തത്പ്രോക്തം പിതൄണാം ദത്തമക്ഷയമ്
ഓരോ വർഷവും, വ്യാസാ, ഒരു ദിവസം പ്രത്യേകമായി സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു; അതാണ് മഹാലയം എന്ന് പറയുന്നത്. അന്ന് പിതാക്കൾക്ക് നൽകിയ ദാനം അക്ഷയമാണ്.
സര്വദാ സര്വകാലേഷു ഗയാശ്രാദ്ധം വിധീയതേ
എല്ലായ്പ്പോഴും, എല്ലാ കാലത്തും ഗയാശ്രാദ്ധം നടത്തപ്പെടുന്നു.
സംവത്സരേ പരം വ്യാസ ദിനമേകം പ്രതിഷ്ഠിതമ്
ഓരോ വർഷവും, വ്യാസാ, ഒരു ദിവസം പ്രത്യേകമായി സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
അക്ഷയ്യാ ജായതേ തൃപ്തിഃ പിതൄണാം കല്പസംഖ്യയാ
അങ്ങനെ ലഭിക്കുന്ന പിതാക്കളുടെ തൃപ്തി അക്ഷയമാണ്; ഒരു കല്പം മുഴുവൻ നിലനിൽക്കും.
ഭൂയസ്തു സംപ്രവക്ഷ്യാമി മാഹാത്മ്യം പരമാദ്ഭുതമ്
ഇനി ഞാൻ അത്ഭുതകരമായ മഹത്വം വീണ്ടും വിശദീകരിക്കാം.
സപ്തര്ഷീണാം ച യാ ഭാര്യാ ഋഷിപത്ന്യഃ പതിവ്രതാഃ
സപ്തർഷിമാരുടെ ഭാര്യമാർ, ഭർത്താവിനോട് ഭക്തിയുള്ളവരായിരുന്നു.
ഋഷിഭിശ്ച പരിത്യക്താ ബഭ്രമുശ്ച വനാദ്വനമ് 5.1.59.
ആ ഋഷിമാർ അവരെ ഉപേക്ഷിച്ചു; അവർ കാടിൽ നിന്ന് കാടിലേക്ക് അലയുകയായിരുന്നു.
താസാം ച പ്രിയമന്വിച്ഛന്സമായാതോ വനാംതരേ
അവരെ സന്തോഷിപ്പിക്കാനായി, അവൻ മറ്റൊരു കാട്ടിലേക്ക് എത്തി.
ഉവാച ശ്ലക്ഷ്ണയാ വാചാ ദേശകാലോചിതം വചഃ
അവൻ സുഖമായ വാക്കുകളിൽ, സമയത്തിനും സ്ഥലത്തിനും അനുയോജ്യമായതു പറഞ്ഞു.
കസ്മാച്ച ഋഷിഭിസ്ത്യക്താ ലോകമാതരഃ പതിവ്രതാഃ
ഋഷിമാർക്ക് ഭാര്യയായ ലോകമാതാക്കളെ എന്തുകൊണ്ടാണ് ഉപേക്ഷിച്ചത്?
ഋഷിപത്ന്യ ഊചുഃ ന ജാനീമോ വയം താത യേന ദോഷേണ താപസൈഃ
ഋഷിപത്നികൾ പറഞ്ഞു: പ്രിയനേ, ഞങ്ങൾക്കു അറിയില്ല, ഏത് തെറ്റിനാലാണ് തപസ്സുകാരാൽ ഞങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടത്.
ലോകാപവാദജം കിംചിജ്ജാതം ദിഷ്ടവശാദധമ്
പാവപ്പെട്ടവരായ ഞങ്ങൾക്കു, ദൈവത്തിന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം, ലോകത്തിൽ കുറെ അപവാദം ഉണ്ടായി.
യസ്യാരാധനപുണ്യേന പതിസാംനിധ്യമാപ്നുയുഃ
ആ സ്ഥലത്തെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചാൽ, ഭർത്താവിന്റെ സാന്നിധ്യം ലഭിക്കും.
ഇതി പൃഷ്ടസ്തദാ താഭിര്ഋഷിപത്നീഭിര്നാരദഃ
അങ്ങനെ ഋഷിപത്നികൾ ചോദിച്ചപ്പോൾ, നാരദൻ...
മഹാകാലവനേ രമ്യേ ഗയാതീര്ഥമനുത്തമമ്
...ആ മനോഹരമായ മഹാകാലവനത്തിൽ, ഉത്തമമായ ഗയാതീർത്ഥത്തെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞു.
തത്രൈവ ചാക്ഷയോ നാമ ന്യഗ്രോധഃ ശാഖിനാം വരഃ
അവിടെ അക്ഷയമെന്ന പേരിലുള്ള, വൃക്ഷങ്ങളിൽ ഉത്തമമായ വടവൃക്ഷം നിലകൊള്ളുന്നു.
സര്വദോഷഹരം തീര്ഥം സര്വകാമവരപ്രദമ് 5.1.59.
അത് എല്ലാ ദോഷങ്ങളും നീക്കംചെയ്യുന്ന, എല്ലാ ഇഷ്ടങ്ങളും നൽകുന്ന തീർത്ഥമാണ്.
നാരദസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ ഋഷിപന്ത്യഃ സുചോദിതാഃ
നാരദന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ഋഷിപത്നികൾ നല്ല രീതിയിൽ ബോധ്യപ്പെട്ടു.
ആജഗ്മുസ്തദ്വനം തത്ര യത്ര തീര്ഥം ഗയാഭിധമ്
അവൾക്കാർ ആ ഗയാതീർത്ഥം ഉള്ള കാട്ടിലേക്ക് പോയി.
കൃതാസ്താഭിശ്ച പുണ്യാഭിര്നഭസ്യസ്യാസിതേതരേ
അവിടെ ആ ധർമ്മവതികൾ നവഭസ്യ മാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷത്തിൽ പുണ്യകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്തു.
ഉപോഷ്യ ചൈകരാത്രം തു ജാഗരം ചൈവ യോഗതഃ
ഒരു രാത്രി ഉപവാസം പാലിച്ച്, യോഗപൂർവ്വം ജാഗരണമുണ്ടാക്കി.
ഭര്തൃകോപപരിഭ്രഷ്ടാഃ സദ്യഃ പ്രാപ്താ ഗൃഹാശ്രമമ്
ഭർത്താവിന്റെ കോപത്തിൽ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടവർ ഉടൻ തന്നെ ഗൃഹസ്ഥജീവിതം വീണ്ടെടുത്തു.
തദാപ്രഭൃതി ലോകേസ്മിന്പംചമീ ഋഷിസംജ്ഞിതാ
അന്നുമുതൽ ഈ ലോകത്ത് അഞ്ചാം ദിവസം ഋഷിപഞ്ചമിയായി അറിയപ്പെടുന്നു.
നീവാരാഹാരകം കൃത്വാ ശുചീഭൂയ സമാഹിതാഃ ദുര്ഭഗത്വം ച നാരീണാം ന വിയോഗശ്ച മാതൃഭിഃ
നീവാര അരി മാത്രം ഭക്ഷിച്ച്, ശുദ്ധിയും ഏകാഗ്രതയും പുലർത്തിയാൽ, സ്ത്രീകൾക്ക് ദുർഭാഗ്യവും അമ്മമാരിൽ നിന്ന് വേർപാടും ഉണ്ടാകില്ല.
പുത്രതോ ധനതോ വാപി കദാചിത്സംഭവിഷ്യതി
മക്കളിൽ നിന്നോ, ധനത്തിൽ നിന്നോ, ഒരിക്കലും വേർപാട് സംഭവിക്കില്ല.
അവംത്യാമീദൃശം തീര്ഥം വര്തതേ ഭുവി സത്തമ 5.1.59.
അവന്തിയിൽ ഭൂമിയിൽ ഇങ്ങനെ ഒരു വിശുദ്ധമായ തീർത്ഥം ഉണ്ട്, മഹാനേ.
അസ്മിംസ്തീര്ഥേ നരഃ കശ്ചിന്മഹാ ദാനാനി ചേച്ചരേത്
ഈ തീർത്ഥത്തിൽ ആരെങ്കിലും വലിയ ദാനങ്ങൾ ചെയ്താൽ,
യോ വൈ നിയമവാന്ഭൂത്വാ കഥാമേതാം ശൃണോതി വാ
അല്ലെങ്കിൽ, നിയന്ത്രണത്തോടെ ഈ കഥ കേൾക്കുന്നവൻ,
ഇതി ശ്രീസ്കാംദേ മഹാപുരാണ ഏകാശീതിസാഹസ്ര്യാം സംഹിതായാം പംചമ ആവംത്യഖണ്ഡേഽവന്തീക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യേ ഗയാതീര്ഥമാഹാത്മ്യ വര്ണനംനാമൈകോനഷഷ്ടിതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ, അശീതിസാഹസ്ര്യമായ മഹാപുരാണമായ ശ്രീസ്കാന്ദത്തിൽ അഞ്ചാമത്തെ അവന്ത്യഖണ്ഡത്തിലെ അവന്തീക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിൽ ഗയാതീർത്ഥമാഹാത്മ്യവിവരണം എന്ന അമ്പത്തൊമ്പതാം അധ്യായം സമാപിച്ചു.