ദഷ്ട്രിഭിര്വ്യംഗതോ വാപി ദൌര്ബ്രാഹ്മണ്യേ മൃതാശ്ച യേ
രോഗംകൊണ്ട് ദേഹഭംഗം വന്നവരും ദാരിദ്ര്യത്തില് മരിച്ചവരും, അയോഗ്യ ബ്രാഹ്മണരായി മരിച്ചവരും,
അഗ്നിദഗ്ധാശ്ച യേ ജീവാ നാഗ്നിദഗ്ധാസ്തഥാ പരേ
അഗ്നിയില് ദഹിച്ചവരും അഗ്നിയില് ദഹിക്കപ്പെടാത്ത മറ്റു ചിലര് ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവരും.
വിദ്യുദ്ധാതേന യേ കേചിന്മുദ്ഗരാഭിഹതാഃ പരേ
മിന്നലോ വലിയ കൊള്ളികളോ കൊണ്ട് ബാധിക്കപ്പെട്ടവരും, അങ്ങനെ തന്നെ മറ്റുള്ളവരും—
രൌരവേ ചാംധതാമിസ്രേ കാലസൂത്രേ ച യേ ഗതാഃ
റൗരവം, അന്ധതാമിസ്രം, കാലസൂത്രം എന്നിവിടങ്ങളിലേക്ക് ചെന്നവരും—
അസിപത്രവനേ ഘോരേ കുംഭീപാകേ ച യേ ഗതാഃ തേഷാമുദ്ധരണാര്ഥായ അത്ര ശ്രാദ്ധം വിധീയതേ
ഭയാനകമായ അശിപത്രവനം, കുംബീപാകം എന്നിവിടങ്ങളിലേക്ക് ചെന്നവരുടെ മോചനത്തിനായി, ഇവിടെയാണു ഈ ശ്രാദ്ധം നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നത്.
ഉദകേഷു മൃതാ യേ ച നാരീസൂതീമൃതാസ്തഥാ
ജലത്തിൽ മരിച്ചവരും, പ്രസവത്തിൽ മരിച്ച സ്ത്രീകളും—
അശ്വസൂകൂരകൃമിദംഷ്ട്രിശ്വശൃംഗിശകടാഹതാഃ
കുതിര, പന്നി, കീടങ്ങൾ, കുരിശ്ശും പല്ലുള്ള മൃഗങ്ങൾ, കൊമ്പുള്ള മൃഗങ്ങൾ, കാറുകൾ എന്നിവകൊണ്ട് കൊല്ലപ്പെട്ടവരും—
ഭഗ്നദംഷ്ട്രാശ്ച ശസ്ത്രാസ്ത്രൈര്വ്യാഘ്രാഹിഗജഭൂമിപൈഃ തേഷാമുദ്ധരണാര്ഥായ അത്ര ശ്രാദ്ധം വിധീയതേ
അസ്ത്രം, ആയുധം, കടുവ, പാമ്പ്, ആന, ഭൂമിയിൽ ജീവിക്കുന്ന മൃഗങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട് ദന്തം തകർന്നവരുടെ മോചനത്തിനായി, ഇവിടെയാണു ഈ ശ്രാദ്ധം നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നത്.
അഷ്ടശല്യൈര്മൃതാ യേ ച ശൌചാചാരവിവര്ജിതാഃ തേഷാമുദ്ധരണാര്ഥായ അത്ര ശ്രാദ്ധം വിധീയതേ ।। 5.1.58.
എട്ടു തരത്തിലുള്ള കഷ്ണങ്ങൾ കൊണ്ടോ, ശുദ്ധിയും നല്ല പെരുമാറ്റവും ഇല്ലാതെ മരിച്ചവരുടെ മോചനത്തിനായി, ഇവിടെയാണു ഈ ശ്രാദ്ധം നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നത്.
ശാകിന്യാദി ഗ്രഹഗ്രസ്തജലമധ്യേ ച യേ മൃതാഃ തേഷാമുദ്ധരണാര്ഥായ അത്ര ശ്രാദ്ധം വിധീയതേ
ശാകിനി മുതലായ പ്രേതങ്ങൾ പിടിച്ചവരും, ജലത്തിൽ മരിച്ചവരും— ഇവരുടെ മോചനത്തിനായി, ഇവിടെയാണു ഈ ശ്രാദ്ധം നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നത്.
ജന്മാംതരസഹസ്രാണി ഭ്രമംതി സ്വേന കര്മണാ
അവരവരുടെ കർമ്മം അനുസരിച്ച്, ആയിരക്കണക്കിന് ജന്മങ്ങൾ അവർ അലഞ്ഞുതിരിയുന്നു.
യേഽന്യജന്മന്യബാംധവാ യേഽന്യജന്മനി ബാംധവാഃ തേഷാമുദ്ധരണാര്ഥായ അത്ര ശ്രാദ്ധം വിധീയതേ
മറ്റൊരു ജന്മത്തിൽ ബന്ധുക്കൾ ഇല്ലാതിരുന്നവരും, മറ്റൊരു ജന്മത്തിൽ ബന്ധുക്കളുണ്ടായിരുന്നവരും— ഇവരുടെ മോചനത്തിനായി, ഇവിടെയാണു ഈ ശ്രാദ്ധം നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നത്.
പിതൃവംശേ മൃതാ യേ ച മാതൃവംശേ തഥൈവ ച തേഷാമുദ്ധരണാര്ഥായ അത്ര ശ്രാദ്ധം വിധീയതേ
പിതൃവംശത്തിൽ മരിച്ചവരും, മാതൃവംശത്തിൽ മരിച്ചവരും— ഇവരുടെ മോചനത്തിനായി, ഇവിടെയാണു ഈ ശ്രാദ്ധം നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നത്.
യേ മേ കുലേ ലുപ്തര്പിഡാഃ പുത്രദാരാദിവര്ജിതാഃ
എന്റെ കുടുംബത്തിൽ പിണ്ഡം ലഭിക്കാതെ, മക്കളോ ഭാര്യമാരോ ഇല്ലാതെ ഇരിക്കുന്നവരും—
പംഗുകുബ്ജാ വിരൂപാശ്ച ആമഗര്ഭാശ്ച യേ മൃതാഃ
കൈകാലുകൾ തകരാറായവരും, കുമ്പരന്മാരും, രൂപഭംഗം നഷ്ടമായവരും, ഗർഭത്തിൽ മരിച്ചവരും—
ആബ്രഹ്മഭുവനാദ്യേ ച അന്യൈര്ദുര്മരണൈര്മൃതാഃ
ബ്രഹ്മാവിന്റെ ലോകം മുതൽ താഴെയുള്ള ലോകങ്ങളിൽ, മറ്റു ദുർമരണങ്ങൾകൊണ്ട് മരിച്ചവരും—
തൃഷാര്താഃ ക്ഷുധിതാശ്ചൈവ ഹാപിതാശ്ചൈവ യേ മൃതാഃ തേഷാമുദ്ധരണാര്ഥായ അത്ര ശ്രാദ്ധം വിധീയതേ
ദാഹംകൊണ്ടും വിശപ്പുകൊണ്ടും ഇല്ലായ്മകൊണ്ടും മരിച്ചവരുടെ മോചനത്തിനായി, ഇവിടെയാണു ഈ ശ്രാദ്ധം നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നത്.
ഏവം ശ്രാദ്ധവിധിം വ്യാസ തസ്മിംസ്തീര്ഥേ സമാചരേത് ഗയായാം ച സമാസാദ്യ സുരാ ഇംദ്രപുരോഗമാഃ
ഇങ്ങനെ, വ്യാസാ, ആ തീർത്ഥത്തിൽ ശ്രാദ്ധവിധി ആചരിക്കണം; ഗയയിൽ എത്തിയപ്പോൾ ഇന്ദ്രനും മറ്റ് ദേവന്മാരും അങ്ങനെ ചെയ്തതാണു.
പുനര്യോഗബലം പ്രാപ്യ സ്വാധികാരം യയുഃ പുരാ
വീണ്ടും യോഗശക്തി പ്രാപിച്ചവർ, മുമ്പുപോലെ തങ്ങളുടെ അധികാരം കൈവശമാക്കി.
ഏവം വ്യാസ ഗയാതീര്ഥം കുമുദ്വത്യാം സുനിശ്ചിത മ്
ഇങ്ങനെ, വ്യാസാ, കുമുദ്വതിയിൽ ഗയാതീർഥം ഉറപ്പോടെ നിലനിൽക്കുന്നു.
തത്തീര്ഥേഷു നരഃ സ്നാത്വാ തത്തത്തീര്ഥഫലം ഭവേത്
ആ തിര്ഥങ്ങളിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ, ആ തിര്ഥങ്ങളിലെ ഫലങ്ങൾ മനുഷ്യൻക്ക് ലഭിക്കും.
ഫല്ഗുശ്ച സരിതാം ശ്രേഷ്ഠാ തഥൈവ ഫലദായിനീ
നദികളിൽ ഫൽഗു ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമാണ്; അതുപോലെ തന്നെ ഫലങ്ങൾ നൽകുന്നവളുമാണ്.
ഗയാകോഷ്ഠസ്തഥാ പ്രോക്തോ ഗദാധരപദാനി ച
ഗയാകോശ്ഠവും ഗദാധരന്റെ പാദചിഹ്നങ്ങളും അവിടെ പറയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
പ്രേതമുക്തികരീ നിത്യം ശിലാ ചോക്താ തഥൈവ ച
അവിടെ പറയുന്ന ശില, departed-മാരെ എപ്പോഴും മോചനം നൽകുന്നവളാണ്.
ദേവാനാം ദാനവാനാം ച യക്ഷകിന്നരരക്ഷസാമ്
ദേവന്മാർക്കും, ദാനവന്മാർക്കും, യക്ഷന്മാർക്കും, കിന്നരന്മാർക്കും, രാക്ഷസന്മാർക്കും,
ഏതത്സ്ഥാനേഷു സര്വേഷു സ്നാനദാനാദികാഃ ക്രിയാഃ
ഈ സ്ഥലങ്ങളിലൊക്കെയും സ്നാനം, ദാനം തുടങ്ങിയ കർമ്മങ്ങൾ നടത്തപ്പെടുന്നു.
ഗയായാം പിതൃരൂപേണ സ്വയമേവ ജനാര്ദനഃ
ഗയയിൽ, ജനാർദ്ദനൻ തന്നെ പിതാക്കളിന്റെ രൂപത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
ഏവം വ്യാസ ഗയാതീര്ഥം പുരാവന്ത്യാം പ്രതിഷ്ഠിതമ് 5.1.59.
ഇങ്ങനെ, വ്യാസാ, പുരാതന അവന്തി നഗരത്തിൽ ഗയാതീർത്ഥം സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു.
തദാരഭ്യ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ ഗയാ തത്ര പ്രതിഷ്ഠിതാ
അന്ന് മുതൽ, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, ഗയ അവിടെ സ്ഥിരമായി നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
തത്പദേ ച മഹിമാനം ജനാര്ദനസമര്പിതമ്
അവിടത്തെ പദത്തിൽ, ജനാർദ്ദനനു സമർപ്പിച്ച മഹത്വം നിലനിൽക്കുന്നു.