തസ്മാദ്വ്യാസ പരം തീര്ഥം ക്ഷാതാസംഗമസംജ്ഞിതമ്
അതിനാൽ, വ്യാസാ, പരമമായ ആ തീർത്ഥം ക്ഷാതാസംഗമം എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.
യ ഏതാം തു കഥാം പുണ്യാം ശൃണോതി ഭുവി ഭക്തിതഃ
ഭൂമിയിൽ ആരെങ്കിലും ഈ പുണ്യകഥ ഭക്തിയോടെ കേൾക്കുകയാണെങ്കിൽ—
കപിലാഗോസഹസ്രേണ ഫലം ഭവതി പര്വണി
—പർവ്വദിനങ്ങളിൽ കപിലാ പശുക്കളുടെ ആയിരം എണ്ണം ദാനം ചെയ്തതിന്റെ ഫലം ലഭിക്കും.
തീര്ഥാനാമുത്തമം തീര്ഥം ഗയാനാമേതി നാമതഃ
തീർത്ഥങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമായത് ഗയാ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.
തത്ര സ്നാത്വാ നരോ നിത്യം മുച്യതേ ച ഋണത്രയാത്
അവിടെ ദിവസേന സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ മൂന്നു കടപ്പാടുകളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും.
ച്യവനസ്യാശ്രമഃ പുണ്യഃ പുണ്യോ രാജഗിരിസ്തഥാ
ച്യവനന്റെ ആശ്രമം പുണ്യമായതും രാജഗിരി എന്നതും അതുപോലെ തന്നെ വിശുദ്ധമാണ്.
സ കഥം വിദിതോ ദേശേ മഹാകാലവനേ ശുഭേ
ആ മഹാകാലവനം എന്ന പുണ്യപ്രദേശത്ത് അത് എങ്ങനെ പ്രസിദ്ധമായതായി?
യസ്യാഃ ശ്രവണമാത്രേണ പിതരോ യാംതി സദ്ഗതിമ്
അത് കേൾക്കുന്നതു കൊണ്ടു തന്നെ പിതാക്കന്മാർക്ക് ഉത്തമഗതി ലഭിക്കും.
പുരാ കൃതയുഗേ പുണ്യേ യുഗാദിദേവനാമതഃ
പണ്ടെ, കൃതയുഗത്തിൽ, യുഗങ്ങളുടെ തുടക്കത്തിൽ, ദേവന്മാരുടെ പേരിൽ—
തസ്യ പാലയതഃ സമ്യക്പ്രജാഃ പുത്രാനിവൌരസാന്
അവൻ തന്റെ ജനങ്ങളെ സ്വന്തം മക്കളെപ്പോലെ സംരക്ഷിച്ചു.
ധര്മശ്ചതുഷ്പദോ നിത്യം യസ്മിന്രാജ്ഞി പ്രശാസതി
നീതിയും ധർമ്മവും നാലു പാദങ്ങളിലും ഉറപ്പോടെ നിലനിൽക്കുന്ന രാജാവിന്റെ ഭരണത്തിൽ.
ബഹുസസ്യഫലാ പൃഥ്വീ ഗാവശ്ച ബഹുദുഗ്ധദാഃ
ഭൂമി ധാരാളം വിളവുകളും നൽകുന്നു, പശുക്കൾ ധാരാളം പാൽ നൽകുന്നു.
വൈശ്യാ ധനപരാ നിത്യം ശൂദ്രാഃ ശുശ്രൂഷണേ രതാഃ 5.1.57.
വൈശ്യർ എപ്പോഴും സമ്പാദ്യത്തിൽ മനസ്സോടുന്നു, ശൂദ്രർ സേവനത്തിൽ താൽപര്യം കാണിക്കുന്നു.
ശ്രുതിസ്മൃതിപരോ ധര്മോ ഹൃഷ്ടപുഷ്ടജനാകരഃ
വേദങ്ങളും സ്മൃതികളും ആധാരമാക്കിയ ധർമ്മം സന്തോഷവും സമൃദ്ധിയും ജനങ്ങൾക്കു നൽകുന്നു.
ദുഃശീലാ ദുര്ഭഗാ നാരീ വിധവാ നൈവ ലക്ഷ്യതേ
ദുഷ്ടസ്വഭാവമുള്ളവളോ, ദാരിദ്ര്യവും വിധവാവസ്ഥയും അനുഭവിക്കുന്ന സ്ത്രീയോ എവിടെയും കാണപ്പെടുന്നില്ല.
രൂപശീലഗുണോപേതാ പതിവ്രതപരായണാ
സ്ത്രീകൾ സൗന്ദര്യവും നല്ല സ്വഭാവവും ഗുണങ്ങളും ഉള്ളവരായി ഭർത്താവിനോടുള്ള വിശ്വാസത്തിൽ അർപ്പിതരായിരിക്കുന്നു.
ഹൂയതാം ഭുജ്യതാം ശശ്വദ്ദീയതാം ച ഗൃഹേഗൃഹേ
ഓരോ വീട്ടിലും എല്ലായ്പ്പോഴും ഹോമങ്ങൾ നടക്കുന്നു, ഭക്ഷണം ആസ്വദിക്കുന്നു, ദാനങ്ങൾ നൽകുന്നു.
ജനാഃ സര്വത്ര ദൃശ്യംതേ സര്വധര്മ പരായണാഃ
എല്ലാ സ്ഥലങ്ങളിലും ധർമ്മത്തിൽ അർപ്പിതരായ ജനങ്ങളെ കാണാം.
ഏവം രാജാ സ ധര്മാത്മാ യുഗാദിദേവസംജ്ഞിതഃ
ഇങ്ങനെ ധർമ്മപരനായ ആ രാജാവിനെ യുഗത്തിന്റെ തുടക്കത്തിലെ ദൈവം എന്നാണു വിളിക്കുന്നത്.
അവംത്യാം ച പുരാ വ്യാസ യജ്ഞകോടിം സമാചരത്
പഴയകാലത്ത് അവന്തിയിൽ വ്യാസൻ അനേകം യാഗങ്ങൾ നടത്തി.
തേന സര്വം വശം നീതം ചരാ ചരമിദംജഗത്
അവൻ മൂലം ഈ ലോകത്തിലെ ചലിച്ചും അചലിച്ചും ഉള്ളവയെല്ലാം അവന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലായി.
നൈവ ദേവാ ന യജ്ഞാശ്ച വേദമാര്ഗവിവര്ജിതാഃ
വേദമാർഗ്ഗം ഇല്ലാതെ ദേവന്മാരും യാഗങ്ങളും നിലനിൽക്കുന്നില്ല.
ഉത്സന്നോ ധര്മമാര്ഗോഽയം ശാശ്വതോ വൈ ദുരാത്മനാ 5.1.57.
ഈ ശാശ്വതമായ ധർമ്മമാർഗ്ഗം ദുഷ്ടന്മാർ നശിപ്പിച്ചു.
ബ്രഹ്മാണം ശരണം ജഗ്മുഃ പിതൃഭിഃ സഹ സാധുഭിഃ
പിതാക്കളോടും സദുപുരുഷന്മാരോടും കൂടെ അവർ ബ്രഹ്മാവിനെ ആശ്രയിച്ചു.
ഇതി ശ്രുത്വാ വചസ്തേഷാം ബ്രഹ്മാ ലോകപിതാമഹഃ
അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടു ലോകപിതാമഹനായ ബ്രഹ്മാവു്
തത്ര ഗത്വാ സമാരാധ്യ വിഷ്ണും ദേവഗണൈഃ സഹ
അവിടെ ചെന്നു ദേവഗണങ്ങളോടൊപ്പം വിഷ്ണുവിനെ ആരാധിച്ചു.
പ്രചക്രുഃ സര്വ ഏവൈതേ ഹ്യാത്മനോഭ്യുദയായ ച
അവരൊക്കെയും തങ്ങളുടെ ഉന്നതിക്കായി പ്രവർത്തിച്ചു.
ശ്രൂയതാം ഭോഃ സുരശ്രേഷ്ഠാ ഭവതാം ശ്രേയ ഉത്തമമ്
ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠരേ, നിങ്ങൾക്കുള്ള ഉത്തമമായ ശുഭം കേൾക്കുവിൻ.
ഗുഹ്യാദ്ഗുഹ്യതരം പുണ്യം പവിത്രം പാപനാശനമ്
ഇത് ഏറ്റവും രഹസ്യമായതിലും മഹത്തായതുമായ പുണ്യമാണ്, അത്യന്തം വിശുദ്ധവും പാപങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്.
സര്വതീര്ഥമയം തീര്ഥം കോടിതീര്ഥവരപ്രദമ്
ഇത് എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന മഹാതീർത്ഥമാണ്, കോടിയോളം തീർത്ഥഫലങ്ങൾ നൽകുന്നതുമാണ്.