തസ്യ ശാനൈശ്ചരീ പീഡാ ന ഭവേത്തു കദാചന
അവനു ശനിയുടെ ദോഷം ഒരിക്കലും ബാധിക്കില്ല.
യജ്ഞകുണ്ഡോത്തരേ ഭാഗേ യത്ര തിഷ്ഠതി മാരുതിഃ
യജ്ഞകുണ്ഡത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്ത് മാരുതി നില്ക്കുന്നു.
യത്ര സിദ്ധിം പരാം പ്രാപ്തസ്തപസാ പവനാത്മജഃ
അവിടെ വായുവിന്റെ പുത്രൻ തന്റെ കഠിനതപസ്സിലൂടെ പരമമായ സിദ്ധി നേടി.
സവാസോ മണിമു ക്താഭിഃ കാംചനാലംകൃതം വരമ്
അവന്റെ വാസസ്ഥലം രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതും പൊന്നാൽ ഭംഗിയായി അലങ്കൃതമായതുമായിരുന്നു.
മാതൃലോകം സമുത്തീര്ണോ ബ്രഹ്മലോകേ മഹീയതേ
അവൻ മാതാക്കളുടെ ലോകം കടന്ന് ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.
ധര്മതീര്ഥേ സദാചാരീ സ്നാനദാനാദികാഃ ക്രിയാഃ 5.1.56.
ധർമ്മതീർത്ഥത്തിൽ സദാചാരമുള്ളവർ സ്നാനം, ദാനം തുടങ്ങിയ പുണ്യകൃത്യങ്ങൾ ചെയ്യുന്നു.
ച്യവനാശ്രമേ നരഃ സ്നാത്വാ ച്യവനേശ്വരം വിലോകയേത്
ച്യവനാശ്രമത്തിൽ ഒരാൾ സ്നാനം ചെയ്ത് ച്യവനേശ്വരനെ ദർശിക്കണം.
ച്യവനസ്യ പ്രസാദേന ദേവപംക്തിമവാപതുഃ
ച്യവനന്റെ കൃപയാൽ അവർ ദേവതകളുടെ കൂട്ടത്തിൽ ചേർക്കപ്പെടുന്നു.
തസ്മിംസ്തീര്ഥേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ ദിവ്യദൃഷ്ടിര്ഭവേന്നരഃ
ആ തീർത്ഥത്തിൽ, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ, ഒരാൾക്ക് ദിവ്യദർശനം ലഭിക്കും.
അനു സൂര്യാം മഹാഭാഗാം സാവിത്രീം ലോകവിശ്രുതാമ്
അവിടെ മഹാഭാഗ്യവതിയായ ലോകപ്രസിദ്ധയായ സാവിത്രി സൂര്യനെ അനുഗമിക്കുന്നു.
തസ്മാദ്വ്യാസ പരം തീര്ഥം ക്ഷാതാസംഗമസംജ്ഞിതമ്
അതിനാൽ, വ്യാസാ, പരമമായ ആ തീർത്ഥം ക്ഷാതാസംഗമം എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.
യ ഏതാം തു കഥാം പുണ്യാം ശൃണോതി ഭുവി ഭക്തിതഃ
ഭൂമിയിൽ ആരെങ്കിലും ഈ പുണ്യകഥ ഭക്തിയോടെ കേൾക്കുകയാണെങ്കിൽ—
കപിലാഗോസഹസ്രേണ ഫലം ഭവതി പര്വണി
—പർവ്വദിനങ്ങളിൽ കപിലാ പശുക്കളുടെ ആയിരം എണ്ണം ദാനം ചെയ്തതിന്റെ ഫലം ലഭിക്കും.
തീര്ഥാനാമുത്തമം തീര്ഥം ഗയാനാമേതി നാമതഃ
തീർത്ഥങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമായത് ഗയാ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.
തത്ര സ്നാത്വാ നരോ നിത്യം മുച്യതേ ച ഋണത്രയാത്
അവിടെ ദിവസേന സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ മൂന്നു കടപ്പാടുകളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും.
ച്യവനസ്യാശ്രമഃ പുണ്യഃ പുണ്യോ രാജഗിരിസ്തഥാ
ച്യവനന്റെ ആശ്രമം പുണ്യമായതും രാജഗിരി എന്നതും അതുപോലെ തന്നെ വിശുദ്ധമാണ്.
സ കഥം വിദിതോ ദേശേ മഹാകാലവനേ ശുഭേ
ആ മഹാകാലവനം എന്ന പുണ്യപ്രദേശത്ത് അത് എങ്ങനെ പ്രസിദ്ധമായതായി?
യസ്യാഃ ശ്രവണമാത്രേണ പിതരോ യാംതി സദ്ഗതിമ്
അത് കേൾക്കുന്നതു കൊണ്ടു തന്നെ പിതാക്കന്മാർക്ക് ഉത്തമഗതി ലഭിക്കും.
പുരാ കൃതയുഗേ പുണ്യേ യുഗാദിദേവനാമതഃ
പണ്ടെ, കൃതയുഗത്തിൽ, യുഗങ്ങളുടെ തുടക്കത്തിൽ, ദേവന്മാരുടെ പേരിൽ—
തസ്യ പാലയതഃ സമ്യക്പ്രജാഃ പുത്രാനിവൌരസാന്
അവൻ തന്റെ ജനങ്ങളെ സ്വന്തം മക്കളെപ്പോലെ സംരക്ഷിച്ചു.
ധര്മശ്ചതുഷ്പദോ നിത്യം യസ്മിന്രാജ്ഞി പ്രശാസതി
നീതിയും ധർമ്മവും നാലു പാദങ്ങളിലും ഉറപ്പോടെ നിലനിൽക്കുന്ന രാജാവിന്റെ ഭരണത്തിൽ.
ബഹുസസ്യഫലാ പൃഥ്വീ ഗാവശ്ച ബഹുദുഗ്ധദാഃ
ഭൂമി ധാരാളം വിളവുകളും നൽകുന്നു, പശുക്കൾ ധാരാളം പാൽ നൽകുന്നു.
വൈശ്യാ ധനപരാ നിത്യം ശൂദ്രാഃ ശുശ്രൂഷണേ രതാഃ 5.1.57.
വൈശ്യർ എപ്പോഴും സമ്പാദ്യത്തിൽ മനസ്സോടുന്നു, ശൂദ്രർ സേവനത്തിൽ താൽപര്യം കാണിക്കുന്നു.
ശ്രുതിസ്മൃതിപരോ ധര്മോ ഹൃഷ്ടപുഷ്ടജനാകരഃ
വേദങ്ങളും സ്മൃതികളും ആധാരമാക്കിയ ധർമ്മം സന്തോഷവും സമൃദ്ധിയും ജനങ്ങൾക്കു നൽകുന്നു.
ദുഃശീലാ ദുര്ഭഗാ നാരീ വിധവാ നൈവ ലക്ഷ്യതേ
ദുഷ്ടസ്വഭാവമുള്ളവളോ, ദാരിദ്ര്യവും വിധവാവസ്ഥയും അനുഭവിക്കുന്ന സ്ത്രീയോ എവിടെയും കാണപ്പെടുന്നില്ല.
രൂപശീലഗുണോപേതാ പതിവ്രതപരായണാ
സ്ത്രീകൾ സൗന്ദര്യവും നല്ല സ്വഭാവവും ഗുണങ്ങളും ഉള്ളവരായി ഭർത്താവിനോടുള്ള വിശ്വാസത്തിൽ അർപ്പിതരായിരിക്കുന്നു.
ഹൂയതാം ഭുജ്യതാം ശശ്വദ്ദീയതാം ച ഗൃഹേഗൃഹേ
ഓരോ വീട്ടിലും എല്ലായ്പ്പോഴും ഹോമങ്ങൾ നടക്കുന്നു, ഭക്ഷണം ആസ്വദിക്കുന്നു, ദാനങ്ങൾ നൽകുന്നു.
ജനാഃ സര്വത്ര ദൃശ്യംതേ സര്വധര്മ പരായണാഃ
എല്ലാ സ്ഥലങ്ങളിലും ധർമ്മത്തിൽ അർപ്പിതരായ ജനങ്ങളെ കാണാം.
ഏവം രാജാ സ ധര്മാത്മാ യുഗാദിദേവസംജ്ഞിതഃ
ഇങ്ങനെ ധർമ്മപരനായ ആ രാജാവിനെ യുഗത്തിന്റെ തുടക്കത്തിലെ ദൈവം എന്നാണു വിളിക്കുന്നത്.
അവംത്യാം ച പുരാ വ്യാസ യജ്ഞകോടിം സമാചരത്
പഴയകാലത്ത് അവന്തിയിൽ വ്യാസൻ അനേകം യാഗങ്ങൾ നടത്തി.