തത്ര ശിപ്രാ സരിച്ഛ്രേഷ്ഠാ വര്തതേ ഭുവി പാവനീ
അവിടെ ഭൂമിയിൽ ശിപ്രാ എന്ന ഏറ്റവും ഉത്തമമായ നദി ശുദ്ധീകരിച്ച് ഒഴുകുന്നു.
തത്ര ഗച്ഛ മഹാഭാഗേ സദ്യശ്ചാത്മ വിശുദ്ധയേ
ഭാഗ്യശാലിനിയേ, ഉടൻ അവിടെ ചെന്നു സ്വയം ശുദ്ധീകരിക്കൂ.
തമഭിജ്ഞായ സംപ്രാപ്താ മഹാകാലവനം ശുഭമ്
അത് മനസ്സിലാക്കി അവൾ ശുഭമായ മഹാകാലവനത്തിലെത്തിച്ചു.
വിംധ്യസ്യ ചോത്തരേ ഭാഗേ അംജന്യാശ്രമമുത്തമമ്
വിന്ദ്യപർവതത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്ത് അഞ്ജനയുടെ ഉത്തമമായ ആശ്രമം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
പതിവ്രതാഭിഃ സര്വാഭിഃ പതിഭിര്ബ്രഹ്മചാരിഭിഃ
ഭർത്താവിനോടു അഗാധമായ ഭക്തിയുള്ള എല്ലാ ഭാര്യമാരും, ബ്രഹ്മചാരിയായ ഭർത്താക്കന്മാരും,
സരസീഫുല്ലകല്ഹാരൈര്മത്താലികുലനാദിതൈഃ
പുഷ്പിച്ച താമരകളാൽ അലങ്കരിച്ച തടാകങ്ങൾ, മദംപോലുള്ള തേനീച്ചകളുടെ ഗാനം മുഴങ്ങുന്നവയും,
മനോഹ്രാദകരം പുണ്യം പവിത്രം പാപനാശനമ് 5.1.54.
ആ സ്ഥലം മനോഹരവും, പുണ്യമുള്ളതും, വിശുദ്ധവും, പാപങ്ങൾ അകറ്റുന്നതുമാണ്.
ശുക്ലവാസാഽഭവത്സദ്യോ നഷ്ടപാപമലാ ഽശുഭാ
അവൾ ഉടൻ തന്നെ വെളുത്ത വസ്ത്രം ധരിച്ചു; പാപവും അശുദ്ധിയും ഇല്ലാതായി, അവൾ ശുഭയായി.
തത്രൈവ ചാശ്രമം ചക്രേ മനഃസംഹര്ഷകാരണമ്
അവിടെ തന്നെയായിരുന്നു അവൾ മനസ്സിന് ആനന്ദം പകരുന്ന ഒരു ആശ്രമം സ്ഥാപിച്ചത്.
നീലഗംഗേതി വൈ വ്യാസ തീര്ഥം കില്വിഷനാശനമ്
വ്യാസാ, നീലഗംഗ എന്ന തീർത്ഥം പാപങ്ങൾ അകറ്റുന്നതായി അറിയപ്പെടുന്നു.
തസ്യ സിദ്ധിഃ കരഗതാ ഭവിഷ്യതി ന സംശയഃ
അവന്റെ സിദ്ധി അവന്റെ കൈയിൽ തന്നെ ഉണ്ടാകും; ഇതിൽ സംശയമില്ല.
ദര്ശേ പിതൄന്സമുദ്ദിശ്യ ശ്രാദ്ധം കുര്യാന്മഹാലയമ്
അമാവാസ്യ ദിവസം, പിതാക്കന്മാരെ ഉദ്ദേശിച്ച് മഹാലയ ശ്രാദ്ധം നടത്തണം.
സമഗോത്രേഷു യേ ജാതാഃ പൂര്വജാ നിരയവാസിനഃ
ആ കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ച, മുമ്പ് നരകത്തിൽ കഴിയുന്ന പിതൃപുരുഷന്മാർ,
സ്നാത്വാ തിലാംജലിം ദദ്യാത്പിതൄ നുദ്ദിശ്യ തത്പരഃ
കുളിച്ച് കഴിഞ്ഞ്, പിതാക്കന്മാരെ ഉദ്ദേശിച്ച്, മനസ്സോടെ എള്ള് കൈയിലെടുത്ത് അർപ്പിക്കണം.
ഭോജയേദ്ബ്രാഹ്മണാന്സപ്ത ശ്രാദ്ധം കൃത്വാ തു പായസൈഃ
പാലുപ്മാവ് കൊണ്ടു ശ്രാദ്ധം നടത്തി, ഏഴു ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ഭക്ഷണം കൊടുക്കണം.
തീര്ഥം പുണ്യതരം വ്യാസ ശൃണു ചാന്യദ്വദാമി തേ
വ്യാസാ, ഞാൻ ഇനി പറയുന്ന മറ്റൊരു അതിപുണ്യമായ തീർത്ഥത്തെക്കുറിച്ച് നീ കേൾക്കൂ.
സര്വപാപഹരം പുണ്യം സര്വകാമവരപ്രദമ് 5.1.54.
അത് എല്ലാ പാപങ്ങളും അകറ്റുന്നു, പുണ്യം നൽകുന്നു, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേർക്കുന്നു.
ദുഗ്ധം സര്വം ഹവിര്ഭാവ്യം സര്വേഷാം ജീവനപ്രദമ്
പാൽ മുഴുവൻ ഹോമദ്രവ്യമായി കരുതണം; അത് എല്ലാവർക്കും ജീവൻ നൽകുന്നു.
കുംഡേ സ്നാത്വാ പയഃ പീത്വാ ദത്ത്വാ ഗാം ച പയസ്വിനീമ്
കുളത്തിൽ കുളിച്ച്, പാൽ കുടിച്ച്, പാൽകൊടുക്കുന്ന ഒരു പശുവിനെ ദാനം ചെയ്താൽ,
ജായതേ സര്വകാലേഷു മൃതഃ സ്വര്ഗപുരം വ്രജേത്
അവൻ എല്ലാകാലത്തും ജനിക്കും; മരിച്ചാൽ സ്വർഗ്ഗപുരിയിൽ എത്തും.
സര്വപാപവിശുദ്ധാത്മാ പുഷ്കരസ്യ ഫലം ലഭേത്
എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും ശുദ്ധമായ മനസ്സോടെ, അവൻ പുഷ്കരത്തിലെ ഫലം പ്രാപിക്കും.
ഇതി ശ്രീസ്കാംദേ മഹാപുരാണ ഏകാശീതിസാഹസ്ര്യാം സംഹിതായാം പഞ്ചമ ആവംത്യഖണ്ഡേഽവന്തീക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യേ നീലഗംഗാമാഹാത്മ്യവര്ണനംനാമ ചതുഃപംചാശത്തമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ, മഹാപുരാണമായ ശ്രീസ്കാന്ദത്തിൽ, എൺപത്തൊന്ന് ആയിരം ശ്ലോകങ്ങളടങ്ങിയ സംഹിതയിൽ, അഞ്ചാമത്തെ അവന്ത്യഖണ്ഡത്തിൽ, അവന്തിക്ഷേത്രത്തിന്റെ മഹിമയിൽ, നീലഗംഗയുടെ മഹാത്മ്യം വിവരിക്കുന്ന അമ്പത്തിനാലാമത്തെ അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
മഹാകാലവനേ രമ്യേ കേന വാ പ്രേഷിതഃ പുരാ
മഹാകാലവനത്തിൽ ആ മനോഹരമായ സ്ഥലത്ത്, ആരാണ് അവനെ മുമ്പ് അയച്ചത്? എന്തിനാണ് അയച്ചത്?
തദാ സര്വസുരൈരേവമഗസ്തിര്മുനിസത്തമഃ
അപ്പോഴാണ്, എല്ലാ ദേവന്മാരോടൊപ്പം മഹർഷിയായ അഗസ്ത്യൻ,
ആരാധിതോ മഹാഭാഗോ ധരണീത്രാണകാരണാത്
ഭൂമിയെ രക്ഷിക്കാൻ വേണ്ടി മഹത്വമുള്ളവനെയെ ആരാധിച്ചു.
ഏകാഗ്രമാനസോ ഭൂത്വാ ഭവാനീം വിംധ്യവാസിനീമ്
മനസ്സ് ഏകാഗ്രമാക്കി, വിന്ധ്യപർവ്വതത്തിൽ വസിക്കുന്ന ഭവാനിയെ ആരാധിച്ചു.
കംസവിദ്രാവണകരീമസുരാണാം ക്ഷയംകരീമ്
കംസനെ ഭയപ്പിച്ച് ഓടിച്ചയക്കുന്നവളെയും, അസുരന്മാരെ നശിപ്പിക്കുന്നവളെയും,
യശോദാഗര്ഭസംഭൂതാം ചാണൂരബലമര്ദിനീമ്
യശോദയുടെ ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ചവളെയും, ചാണൂരന്റെ ശക്തിയെ തകർത്തവളെയും,
ജനനീം ദേവസേനസ്യ കവീനാം വാചമീശ്വരീമ്
ദേവസേനയുടെ മാതാവായവളെയും, കവിൾക്കു വാക്കിന്റെ ഇശ്വരിയായവളെയും,
സഹസ്രാക്ഷീം തഥേംദ്രസ്യ ഋഷേശ്ചാരുംധതീം പരാമ്
ഇന്ദ്രനു ആയിരം കണ്ണുകളുള്ളവളെയും, മഹർഷിക്ക് ഉത്തമയായ അരുന്ധതിയെയും,