യത്ര കീടപതംഗാശ്ച ശിപ്രാവാരിചരാശ്ച യേ
ശിപ്രായുടെ വെള്ളത്തിൽ ജീവിക്കുന്ന കീടങ്ങളും, പുഴുക്കളും, മറ്റുള്ളവരും എവിടെയുണ്ടോ,
കൃത്വാന്യത്ര മഹാപാപം യേഽന്തേ ശിപ്രാതടം ശ്രിതാഃ
മറ്റെവിടെയെങ്കിലും വലിയ പാപം ചെയ്തവരും, അവസാനം ശിപ്രയുടെ തീരത്ത് അഭയം പ്രാപിച്ചവരും,
മാധവേ മാസി സംപ്രാപ്തേ നിമജ്ജംതി നരോത്തമാഃ 5.1.50.
മാധവം എന്ന മാസത്തിൽ മഹാനായ മനുഷ്യർ അവിടെ മുങ്ങുന്നു.
വായസേനാഹൃതം മാംസം തസ്യ രാജ്ഞഃ കൃതാഗസഃ
പാപം ചെയ്ത രാജാവിന്റെ മാംസം കാറ്റ് കൊണ്ടുപോയാൽ,
വാപീകൂപതഡാഗാദി അധികാധികസത്ഫലമ്
കുളം, കിണർ, തടാകം എന്നിവയിൽ കൂടുതൽ കൂടുതൽ നല്ല ഫലം ലഭിക്കും.
തസ്മാദ്ദശഗുണാ താപീ ഗോദാ പുണ്യാ തതോധികാ തസ്മാദ്ദശഗുണാ ശിപ്രാ പവിത്രാ പാപനാശിനീ
അതുകൊണ്ട് താപി പുഴ പത്ത് ഇരട്ടി പുണ്യമുള്ളതും, ഗോദാ അതിലും വലിയതും, ശിപ്രാ പത്ത് ഇരട്ടി കൂടുതൽ ശുദ്ധിയും പാപനാശിനിയുമാണ്.
ദമനസ്യ ശരീരസ്യ മാംസം ശിപ്രാസമാഗതമ്
ദമനസിന്റെ ശരീരത്തിലെ മാംസം ശിപ്രയുമായി ചേർന്നാൽ,
ഈദൃശാ ച നദീ രമ്യാ അവന്ത്യാം ഭുവി വര്തതേ
അവന്തിയിൽ ഭൂമിയിൽ ഇങ്ങനെ മനോഹരമായ ഒരു നദി നിലകൊള്ളുന്നു.
ധര്മരാജവചഃ ശ്രുത്വാ ഗണാ വിസ്മയ മാഗതാഃ
ധർമ്മരാജാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ ദേവതകൾ അത്ഭുതത്തിൽ ആകുന്നു.
ഗീയതേ ച പുരാണേഷു യസ്യാ മാഹാത്മ്യമുത്തമമ്
പുരാണങ്ങളിൽ അവളുടെ മഹത്വം ഉന്നതമായി പാടപ്പെടുന്നു.
ദമനസ്യ ച നിര്മുക്തിഃ ശിപ്രാമാഹാത്മ്യമുത്തമമ്
ദമനസിന്റെ മോക്ഷവും, ശിപ്രയുടെ പരമ മഹത്വവും ഇവിടെ പറയുന്നു.
ഇതി ശ്രീസ്കാംദേ മഹാപുരാണ ഏകാശീതിസാഹസ്ര്യാം സംഹിതായാം പഞ്ചമ ആവന്ത്യഖണ്ഡേഽവന്തീക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യേ ശിപ്രാമാഹാത്മ്യേ പഞ്ചാശത്തമോ ഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ അശീതിസാഹസ്രം ശ്ലോകങ്ങളുള്ള ശ്രീസ്കാന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ അഞ്ചാം അവന്ത്യഖണ്ഡത്തിലെ അവന്തീക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിൽ ശിപ്രാമാഹാത്മ്യത്തെ കുറിച്ചുള്ള അമ്പതാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
യഥാഽമൃതഭവാ ഖ്യാതാ പാതാലേ നാഗസംമതേ
പാതാളത്തിൽ, പാമ്പുകൾക്ക് പ്രിയമായ അമൃതഭവ എന്നത് പ്രശസ്തമായതുപോലെ,
ഏകദാ രുദ്രോ ഭിക്ഷാര്ഥം നാഗലോകേ ബുഭുക്ഷിതഃ
ഒരു ദിവസം, രുദ്രൻ ഭിക്ഷയ്ക്കായി പാമ്പുകളുടെ ലോകത്ത് വിശപ്പോടെ എത്തി.
ഭിക്ഷാം ദേഹി വചോ ദീനം വാചയിത്വാ ഗൃഹേഗൃഹേ
'ഭിക്ഷയേകൂ' എന്ന ദയനീയമായ വാക്കുകൾ ഉച്ചരിച്ച്, വീടുതോറും പോയി.
തദാ ക്രോധാഭിരക്താക്ഷഃ ശൂലപാണിഃ ക്ഷുധാര്ദിതഃ
അപ്പോൾ, കോപത്തിൽ കണ്ണുകൾ ചുവപ്പിച്ചും, ത്രിശൂലം കൈയിൽ പിടിച്ചും, വിശപ്പാൽ വലയുന്നവനായി,
ഏകവിംശതികുണ്ഡാനി പീയൂഷസ്യ ദ്വിജോത്തമ
ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, അവിടെ ഇരുപത്തൊന്ന് പാത്രങ്ങളിൽ അമൃതം നിറഞ്ഞിരുന്നു.
തത്ര ഗത്വാ സ ഭഗവാഞ്ഛംഭുഃ സര്വാത്മസംഭവഃ
അവിടേക്ക് എത്തിയശേഷം, സകലജീവന്മാരുടെയും ഉത്ഭവമായ ഭഗവാൻ ശംഭു അവിടെ നില്ക്കുന്നു.
രിക്താനി പീയൂഷകുണ്ഡാനി കൃത്വാ തത്രൈവ സോത്ഥിതഃ
അവൻ അവിടെ അമൃതപാത്രങ്ങൾ എല്ലാം ഒഴിഞ്ഞതാക്കി, പിന്നെ ആ സ്ഥലത്ത് നിന്ന് ഉയർന്നു പോയി.
കസ്യേദം കര്മ കിം ജാതം സുധാ യസ്മാദിതോ ഗതാ
ഇത് ആരുടെ പ്രവൃത്തി? എന്താണ് സംഭവിച്ചത്, ഇവിടെ നിന്നു അമൃതം എവിടെ പോയി?
മഹദതിക്രമണേ ശംകാഃ പുരാത്തേ നിര്യയുര്ബഹിഃ
മുന്പ് നിങ്ങളിൽ വലിയൊരു തെറ്റായ പ്രവൃത്തി നടന്നുവെന്ന സംശയങ്ങൾ ഉണർന്നിരുന്നു.
യേനാസ്മാകം കോപിതേന ഹൃതം ചാമൃതമുത്തമമ് 5.1.51.
ആരാണു നമ്മോടു കോപിച്ച് നമ്മുടെ അമൃതം എടുത്തുപോയത്?
ഇത്യുക്ത്വാ പന്നഗാഃ സര്വേ സസ്ത്രീബാലപരിഗ്രഹാഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, എല്ലാ പന്നഗന്മാരും ഭാര്യകളും കുട്ടികളും കൂട്ടായ്മയായി അവിടെ നിന്നു.
തേഷാമനുഗ്രഹാര്ഥായ വാഗുവാചാശരീരിണീ
അവർക്കു ദയകാണിക്കാൻ, ശരീരമില്ലാത്ത ഒരു ശബ്ദം അവിടെ മുഴങ്ങി.
ഭിക്ഷാര്ഥമാഗതഃ ശമ്ഭുഃ ക്ഷുധാര്തശ്ച ഗൃഹേഗൃഹേ
ഭിക്ഷയെടുക്കാൻ, വിശന്ന ശംഭു വീടുതോറും ചെന്നു.
ദത്താ ന ഭിക്ഷാ കേനാപി ഭോഗവത്യാം പിനാകിനഃ
ഭോഗവതിയിൽ ആരും പിനാകിയെ ഭിക്ഷ നൽകി ഇല്ല.
തേന നഷ്ടാ സുധാ സര്വാ കുംഡാംതേ പന്നഗോത്തമാഃ
അതിനാൽ, പന്നഗശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, പാത്രങ്ങളുടെ അവസാനം അമൃതം മുഴുവൻ നഷ്ടമായി.
തത്രൈകാ വൈ സരിച്ഛ്രേഷ്ഠാ ശിപ്രാനാമേതി വിശ്രുതാ
അവിടെ ശിപ്ര എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തമായ ഒരു പ്രധാന നദി ഉണ്ട്.
യസ്യാ ദര്ശനമാത്രേണ സര്വപാപക്ഷയോ ഭവേത്
അവളെ കാണുന്നവർക്കു മാത്രം എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിക്കും.
ഭജനം ദേവദേവസ്യ തതഃ പൂജാം കരിഷ്യഥ
അവിടെ ദേവദേവനേ ഭജിച്ച്, പിന്നെ പൂജ നടത്തുക.