സത്യമുക്തം തദാ വ്യാസ ബ്രഹ്മഹരിഹരേണ ച
ഇത് അന്നു ബ്രഹ്മാവും ഹരിയും ഹരനും സത്യമായി പറഞ്ഞതായിരുന്നു, വ്യാസാ.
യേ ശൃണ്വംതി കഥാം ദിവ്യാം നരാശ്ചൈകാഗ്രമാനസാഃ
ഈ ദിവ്യകഥ ഏകാഗ്രതയോടെ കേള്ക്കുന്ന മനുഷ്യര്—
ഇതി ശ്രീസ്കാംദേ മഹാപുരാണ ഏകാശീതിസാഹസ്ര്യാം സംഹിതായാം പംചമ ആവംത്യഖംഡേഽവന്തീക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യേ ശിപ്രായാ മാഹാത്മ്യേ ജ്വരാനുഗ്രഹോനാമൈകോന പംചാശത്തമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ, ശ്രീസ്കാന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ എൺപതിനൊന്ന് ആയിരം ശ്ലോകങ്ങളുള്ള സംഹിതയുടെ അഞ്ചാം ഭാഗമായ അവന്ത്യഖണ്ഡത്തിലെ അവന്തീക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിൽ, ശിപ്രയുടെ മഹാത്മ്യത്തിൽ, 'ജ്വരാനുഗ്രഹം' എന്ന പേരിലുള്ള നാൽപ്പത്തൊമ്പതാമത്തെ അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
തഥാഹം സംപ്രവക്ഷ്യാമി സമാസേന പരംതപ
ഇപ്പൊഴ് ഞാൻ ഇതിന്റെ സാരം ചുരുക്കി പറയാം, ശത്രുക്കളെ തോൽപ്പിക്കുന്നവനേ.
പുരാ കൃതയുഗേ വ്യാസ ദമനോനാമ വൈ നൃപഃ
പഴയ കാലത്ത്, കൃതയുഗത്തിൽ, ദമനോനൻ എന്നൊരു രാജാവുണ്ടായിരുന്നു, വ്യാസാ.
ഉത്പഥീ സര്വധര്മാണാം ഗോബ്രാഹ്മണവിനിംദകഃ
അവൻ എല്ലാ ധർമ്മപാതങ്ങളിൽ നിന്നുമൊഴിഞ്ഞു, പശുക്കളെയും ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും അപമാനിച്ചു.
പ്രജാസര്വസ്വഹര്താ ച പരദാരാഭിമര്ശകഃ
അവൻ തന്റെ ജനങ്ങളുടെ സമ്പത്ത് മുഴുവൻ പിടിച്ചെടുത്തു, മറ്റുള്ളവരുടെ ഭാര്യകളെ അപമാനിച്ചു.
ഗോഗ്രഹഃ പുരഭേദീ ച ബംദീ ബംദിജനപ്രിയഃ
അവൻ പശുക്കളെ പിടിച്ചുവാങ്ങി, നഗരങ്ങൾ തകർത്തു, ആളുകളെ തടവിലാക്കി, തടവുകാരുടെ കൂട്ടത്തിൽ സന്തോഷിച്ചു.
സാധുസംഗപരിത്യാഗീ ദുഷ്ടോ ദുഷ്ടജനപ്രിയഃ
അവൻ സത്സംഗം ഉപേക്ഷിച്ച്, ദുഷ്ടനും ദുഷ്ടന്മാരുടെ പ്രിയനും ആയി.
ധര്മനിംദാകരോ നിത്യമധര്മേ രമതേ മതിഃ
അവൻ എപ്പോഴും ധർമ്മത്തെ അപഹാസ്യം ചെയ്തു, അധർമ്മത്തിൽ മനസ്സ് ആസ്വദിച്ചു.
വേദാ യജ്ഞാശ്ച ദേവാനാം മൂര്തിഃ പദ്ഭ്യാം ച താഡ്യതേ
അവൻ ദേവന്മാരുടെ രൂപങ്ങൾക്കും വേദങ്ങൾക്കും യാഗങ്ങൾക്കും കാലുകൊണ്ടടിച്ചു.
സ ഏകദാ വനേ ഘോരേ മൃഗയാവനഗോചരഃ
ഒരു ദിവസം, ഭയങ്കരമായ കാട്ടിൽ, അവൻ കാട്ടുമൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടാൻ പോയി.
ന ലബ്ധ്വാ ഖേടകം കിംചിത്ക്ഷുധാര്തസ്തൃഷിതഃ ഖലഃ 5.1.50.
എന്തും പിടിക്കാനായില്ല; ആ ദുഷ്ടൻ വിശപ്പും ദാഹവും അനുഭവിച്ചു.
രാത്രിഃ സമാഗതാ തത്ര ഘോരാ ഘോരനി ഷേവിതാ
അവിടെ, ഭയാനകവും ഭീകരന്മാർ നിറഞ്ഞതുമായ രാത്രി എത്തി.
തത്രാശ്വം വിടപേ ബദ്ധ്വാ സ്വയമേവ ന്യഷീദത
അവിടെ, അവൻ തന്റെ കുതിരയെ ഒരു ശാഖയിൽ കെട്ടി, താനൊറ്റയ്ക്ക് ഇരുന്നു.
കിമിദം കുത ആശ്ചര്യം കൃത്വാ ഹസ്തേന വാരിതഃ
'ഇത് എന്താണ്? എവിടുനിന്നാണ് വന്നത്?' എന്നിങ്ങനെ വിചാരിച്ച്, കൈകൊണ്ട് അതിനെ തള്ളാൻ ശ്രമിച്ചു.
ദഷ്ടമാത്രേ ച നൃപതിര്വ്യഥിതഃ ക്ഷിതിമാഗതഃ
കടി കിട്ടിയ ഉടനെ രാജാവ് വേദനിച്ചു നിലത്ത് വീണു.
ഏതത്ക്ഷണാത്പ്രേതഭൂതോ ഘോരേ നരകസംചയേ
അന്നേരം തന്നെ, അവൻ പ്രേതമായി, ഭയങ്കരമായ നരകങ്ങളിൽ ചെന്ന് ചേർന്നു.
ഹര്ഷിതാശ്ച ഗണാഃ സര്വേ യമരാജസ്യ കിംകരാഃ
യമരാജാവിന്റെ സേവകർ എല്ലാവരും അതിൽ സന്തോഷിച്ചു.
ഏതസ്മിന്നംതരേ വ്യാസ ക്രവ്യാദൈഃ ഖാദിതം ശവമ്
അവിടെ, വ്യാസാ, അതേസമയം കാട്ടുമൃഗങ്ങൾ അവന്റെ ശവം തിന്നു.
തത്ര ഗത്വാനയന്മാംസം തുംഡേന വിയദുദ്ഗതഃ
അവിടെ ചെന്നു, ആ പക്ഷി ആകാശത്തിലേക്ക് ഉയർന്ന് തൂണ്ടിലൂടെ മാംസം കൊണ്ടുവന്നു.
തത്രാടതോ ഹി യത്രാസ്തേ ദിവ്യാ ശിപ്രാ പയസ്വിനീ
അവിടെ അലഞ്ഞു നടക്കുമ്പോൾ, ദിവ്യമായും ജലസമൃദ്ധിയുള്ളതുമായ ശിപ്രാനദി ഒഴുകുന്ന സ്ഥലത്ത് എത്തി.
പതിതം വൈ ജലേ തസ്യാഃ ശിപ്രായാസ്തസ്യ കായ ജമ് 5.1.50.
അവന്റെ ശരീരം ആ ശിപ്രാനദിയുടെ വെള്ളത്തിൽ വീണു.
ത്രിനേത്രോഥ ജടാജൃടീ വ്യാഘ്രാംബരപരീവൃതഃ
അപ്പോൾ മൂന്നു കണ്ണുള്ളവൻ, ജടകളോടെ, കടുവച്ചർമ്മം ധരിച്ച് അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
ഇത്യാശ്ചര്യമയം രൂപം ദൃഷ്ട്വാ ദൂതാശ്ച ധര്ഷിതാഃ
അങ്ങനെയുള്ള അത്ഭുതകരമായ രൂപം കണ്ടപ്പോൾ ദൂതന്മാർ അത്ഭുതത്തിൽ മുങ്ങി.
ശ്രൂയതാം ഭോ മഹാരാജ ധര്മരാജ നമോസ്തു തേ
കേൾക്കൂ മഹാരാജാവേ, ധർമ്മരാജാവേ, നമസ്കാരം.
കീകടാധിമതിര്മംദഃ പാപിഷ്ഠോ വൃഷലീപതിഃ
കികട ദേശത്തിന്റെ ഭരണാധികാരി മന്ദബുദ്ധിയുമാണ്, ഏറ്റവും പാപിയും ചണ്ഡാളന്മാരുടെ നായകനുമാണ്.
യാനി കാനി ച പാപാനി ബ്രഹ്മഹത്യാസമാനി ച
ബ്രഹ്മഹത്യക്ക് തുല്യമായതും ഉൾപ്പെടെ ഏതു പാപങ്ങളുണ്ടോ അവയെല്ലാം,
മര്യാദാഭേദകോ മൂഢോ വര്ണാശ്രമസുധര്മിണാമ്
മൂഢനായി, അതിരുകൾ ലംഘിച്ച്, വർണ്ണാശ്രമ ധർമ്മം പാലിക്കുന്നവരെ ഉപദ്രവിക്കുന്നവനാണ് അവൻ.
യമദംഡപരഃ പാപീ അസ്മാകം ഹര്ഷവര്ധനഃ
യമന്റെ ശിക്ഷയിൽ ആസ്വാദനം കണ്ടെത്തുന്ന പാപിയാണ് ഇദ്ദേഹം; ഞങ്ങളുടെ സന്തോഷം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നവനുമാണ്.