തദാഗതം മഹാദൈത്യം സമീപേ ഭയവിഹ്വലമ്
ആ മഹാദൈത്യൻ ഭയത്താൽ വിറച്ച് അടുത്തേക്ക് വന്നു.
ഛിത്ത്വാ ബാഹുസഹസ്രം വൈ ദൈത്യരാജസ്യ ചാഹവേ
യുദ്ധത്തിൽ ദൈത്യരാജാവിന്റെ ആയിരം കൈകൾ വെട്ടിമുറിച്ചു.
സ്ഥിതോ യത്രാചലോ വ്യാസ തത്രാഗതോ മഹേശ്വരഃ
അവൻ അചഞ്ചലമായി നിന്നിരുന്നിടത്ത്, വ്യാസാ, മഹേശ്വരൻ അവിടെ എത്തി.
അന്യോന്യം ച സമാസാദ്യ കൃത്വാ യുദ്ധം തു ദാരുണമ്
അവർ തമ്മിൽ നേരിട്ട് ഏറ്റുമുട്ടി, ഭയങ്കരമായ ഒരു യുദ്ധം നടത്തി.
വൈഷ്ണവാസ്ത്രം തദാ കൃഷ്ണഃ സംദധേ ഹരജിഘാംസയാ
അപ്പോള് കൃഷ്ണന് ഹരനെ സംഹരിക്കാനായി വൈഷ്ണവാസ്ത്രം ഒരുക്കി.
സംദധേ വൈ തദാ ശംഭുഃ കൃഷ്ണപ്രാണഹരോത്സുകഃ
അതിനോടൊപ്പം തന്നെ ശംഭുവും കൃഷ്ണന്റെ ജീവന് എടുക്കാന് ആഗ്രഹിച്ച് തന്റെ ആയുധം ഒരുക്കി.
മോഹനാസ്ത്രം പുനഃ കൃഷ്ണഃ ശിവോപരി മുമോച ഹ 5.1.49.
കൃഷ്ണന് വീണ്ടും മോഹനാസ്ത്രം ശിവന്മേല് പ്രയോഗിച്ചു.
ജൃംഭമാണഃ സ്ഥിതഃ സംഖ്യേ കിംചിത്കാലം മുഹുര്മുഹുഃ
അവന് യുദ്ധഭൂമിയില് കുറച്ചു നേരം വീണ്ടും വീണ്ടും ഉമ്മറിച്ച് നിന്നു.
തദാ ക്രോധാഭിഭൂതേന കൃതോ മാഹേശ്വരോ ജ്വരഃ
അപ്പോള് ക്രോധം പിടിച്ച മഹേശ്വരന് ജ്വരം സൃഷ്ടിച്ചു.
ത്രിനേത്രസ്ത്രിശിരാ ഹ്രസ്വസ്ത്രിപാദോ ബര്കരാകൃതിഃ
അത് മൂന്നു കണ്ണും മൂന്നു തലയും ചെറുതും മൂന്നു കാലും ഭയങ്കരമായ രൂപവും ഉണ്ടായിരുന്നു.
കൃഷ്ണസേനാം സമാസാദ്യ മഹാദേവേന പ്രേരിതഃ
മഹാദേവന് പ്രേരിപ്പിച്ചതിനാല് അത് കൃഷ്ണന്റെ സൈന്യത്തെ ആക്രമിച്ചു.
പരാങ്മുഖ്യപരാ ഭഗ്നാ ജ്വരാഭിഘാതപീഡിതാ
ജ്വരത്തിന്റെ പ്രഹരത്തില് പ്രധാനപ്പെട്ടവര് തകര്ന്ന് ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു.
തഥാഭൂതാം സമാലോക്യ ജൃംഭമാണാ രുജാര്ദിതാമ്
അവരെ അങ്ങനെ ഉമ്മറിച്ചും വേദനയില് പീഡിതരായും കാണുമ്പോള്,
സസര്ജ വൈഷ്ണവം താപം കൃഷ്ണഃ പരമകോപനഃ
കൃഷ്ണന് അതീവ കോപത്തോടെ വൈഷ്ണവജ്വരം സൃഷ്ടിച്ചു.
അന്യോന്യമഭവദ്യുദ്ധം ഘോരം ഘോരതരം മഹത്
അവ രണ്ടിനും ഇടയില് ഭയങ്കരവും അതിലധികം ഭയാനകവുമായ ഒരു യുദ്ധം ഉണ്ടായി.
സര്വലോകേഷു ഗത്വാ വൈ ന ശാംതിം പ്രതിജഗ്മിവാന്
അവ ലോകങ്ങളിലൊക്കെയും പോയെങ്കിലും എവിടെയും സമാധാനം ലഭിച്ചില്ല.
നിമഗ്നോഽഥ വൈ ശിപ്രായാം തതഃ ശാംതിം പരാം യയൌ 5.1.49.
ശേഷം അവ ശിപ്രാനദിയില് മുങ്ങിയപ്പോള് പരമശാന്തി ലഭിച്ചു.
വൈഷ്ണവോ ഽപി സമാസാദ്യ തസ്യാം മജ്ജനമാചരത്
വൈഷ്ണവജ്വരവും അവിടെ എത്തി മുങ്ങല് നടത്തി.
തസ്മാത്സര്വേഷു കാലേഷു ജ്വരഘ്നീ സാഽഭവത്ക്ഷണാത്
അത് മുതല് എല്ലാകാലത്തും അവിടെ ക്ഷണത്തില് ജ്വരങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്നതായി മാറി.
നിമജ്ജംതി ച ശിപ്രായാം വ്യാസോഷസി സമാഹിതാഃ
ശിപ്രാനദിയില് ഏകാഗ്രതയോടെ മുങ്ങുന്നവര് രോഗങ്ങളില് നിന്ന് മോചനം നേടുന്നു.
സത്യമുക്തം തദാ വ്യാസ ബ്രഹ്മഹരിഹരേണ ച
ഇത് അന്നു ബ്രഹ്മാവും ഹരിയും ഹരനും സത്യമായി പറഞ്ഞതായിരുന്നു, വ്യാസാ.
യേ ശൃണ്വംതി കഥാം ദിവ്യാം നരാശ്ചൈകാഗ്രമാനസാഃ
ഈ ദിവ്യകഥ ഏകാഗ്രതയോടെ കേള്ക്കുന്ന മനുഷ്യര്—
ഇതി ശ്രീസ്കാംദേ മഹാപുരാണ ഏകാശീതിസാഹസ്ര്യാം സംഹിതായാം പംചമ ആവംത്യഖംഡേഽവന്തീക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യേ ശിപ്രായാ മാഹാത്മ്യേ ജ്വരാനുഗ്രഹോനാമൈകോന പംചാശത്തമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ, ശ്രീസ്കാന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ എൺപതിനൊന്ന് ആയിരം ശ്ലോകങ്ങളുള്ള സംഹിതയുടെ അഞ്ചാം ഭാഗമായ അവന്ത്യഖണ്ഡത്തിലെ അവന്തീക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിൽ, ശിപ്രയുടെ മഹാത്മ്യത്തിൽ, 'ജ്വരാനുഗ്രഹം' എന്ന പേരിലുള്ള നാൽപ്പത്തൊമ്പതാമത്തെ അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
തഥാഹം സംപ്രവക്ഷ്യാമി സമാസേന പരംതപ
ഇപ്പൊഴ് ഞാൻ ഇതിന്റെ സാരം ചുരുക്കി പറയാം, ശത്രുക്കളെ തോൽപ്പിക്കുന്നവനേ.
പുരാ കൃതയുഗേ വ്യാസ ദമനോനാമ വൈ നൃപഃ
പഴയ കാലത്ത്, കൃതയുഗത്തിൽ, ദമനോനൻ എന്നൊരു രാജാവുണ്ടായിരുന്നു, വ്യാസാ.
ഉത്പഥീ സര്വധര്മാണാം ഗോബ്രാഹ്മണവിനിംദകഃ
അവൻ എല്ലാ ധർമ്മപാതങ്ങളിൽ നിന്നുമൊഴിഞ്ഞു, പശുക്കളെയും ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും അപമാനിച്ചു.
പ്രജാസര്വസ്വഹര്താ ച പരദാരാഭിമര്ശകഃ
അവൻ തന്റെ ജനങ്ങളുടെ സമ്പത്ത് മുഴുവൻ പിടിച്ചെടുത്തു, മറ്റുള്ളവരുടെ ഭാര്യകളെ അപമാനിച്ചു.
ഗോഗ്രഹഃ പുരഭേദീ ച ബംദീ ബംദിജനപ്രിയഃ
അവൻ പശുക്കളെ പിടിച്ചുവാങ്ങി, നഗരങ്ങൾ തകർത്തു, ആളുകളെ തടവിലാക്കി, തടവുകാരുടെ കൂട്ടത്തിൽ സന്തോഷിച്ചു.
സാധുസംഗപരിത്യാഗീ ദുഷ്ടോ ദുഷ്ടജനപ്രിയഃ
അവൻ സത്സംഗം ഉപേക്ഷിച്ച്, ദുഷ്ടനും ദുഷ്ടന്മാരുടെ പ്രിയനും ആയി.
ധര്മനിംദാകരോ നിത്യമധര്മേ രമതേ മതിഃ
അവൻ എപ്പോഴും ധർമ്മത്തെ അപഹാസ്യം ചെയ്തു, അധർമ്മത്തിൽ മനസ്സ് ആസ്വദിച്ചു.