സ്ഫാടികാഭിത്തിരചിതാം വൈഡൂര്യമണിഭൂമികാമ്
സ്ഫടികഭിത്തികൾകൊണ്ടും, വൈഡൂര്യമണികളാൽ അലങ്കരിച്ച നിലങ്ങളാലും നിർമ്മിച്ച നഗരമായിരിക്കണം.
ആരക്തമണിദേഹല്യാം ദ്വാരശാഖാഭിമംഡിതാമ്
ചുവന്ന രത്നങ്ങളാൽ നിർമ്മിച്ച പടിക്കല്ലുകളും വാതിലുകൾ അലങ്കരിച്ചിരിക്കും.
മണിരത്നസമാഭൂമിദ്വാരാജിരഗൃഹാംതരാമ്
മണിരത്നങ്ങൾ കൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച അകത്തളങ്ങളും വാതിലുകളും ആ നഗരത്തിന് ഉണ്ടായിരിക്കും.
ഹേമസ്തം ഭധ്വജോപേതാഃ പതാകാശ്ച ഗൃഹേഗൃഹേ 5.1.47.
ഓരോ വീടിനും പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള തൂണുകളും പതാകകളും, വീട് വീട്마다 കൊടികളും ഉണ്ടാകും.
വാപീകൂപതഡാഗാനി സരാംസി വിമലാനി ച
വെള്ളച്ചെരുക്കുകളും കിണറുകളും കുളങ്ങളും, ശുദ്ധവും സുതാര്യമുമായ തടാകങ്ങളും ആ നഗരത്തിൽ ഉണ്ടാകും.
ഹംസകാരംഡവാകീര്ണാം ശിഖംഡിഗണശോഭിതാമ്
ഹംസം, കാരംടകൾ, ശിഖണ്ഡികൾ എന്നിവയുടെ കൂട്ടങ്ങൾ നിറഞ്ഞു ആ നഗരം അലങ്കരിക്കപ്പെടും.
ക്വചിന്നൃത്യംതി മയൂരാഃ ക്വചിത്കൂജംതി കോകിലാഃ
ചിലിടങ്ങളിൽ മയിലുകൾ നൃത്തം ചെയ്യുന്നു; മറ്റിടങ്ങളിൽ കുയിലുകൾ പാടുന്നു.
നരനാരീഗണാകീര്ണാം വര്ണാശ്രമനിഷേവിതാമ്
പുരുഷന്മാരുടെയും സ്ത്രീകളുടെയും കൂട്ടങ്ങൾ നിറഞ്ഞു, എല്ലാ വർണ്ണാശ്രമങ്ങൾക്കുമുള്ള ആദരവോടെ ആ നഗരം നിലകൊള്ളുന്നു.
ചംദ്രമാലാകൃതശ്രേണീതോരണാനീവ ച ശോഭതേ
ചന്ദ്രകിരീടങ്ങളുപമമായ അലങ്കാരങ്ങളാൽ അണിഞ്ഞിരിക്കുന്ന തൊരണങ്ങൾ ആ നഗരത്തിന് ഭംഗി പകരുന്നു.
യത്രാലകാപുരീ രമ്യാ കുബേരഭവനാംകിതാ
അവിടെ കുബേരന്റെ ഭവനത്താൽ പ്രശസ്തമായ ആലകാപുരി മനോഹരമായി നിലകൊള്ളുന്നു.
തത്ര ഭോഗവതീ ദിവ്യാ വരുണാലയ ഉത്തമഃ
അവിടെ ദിവ്യമായ ഭോഗവതീ നഗരം, അത്യുത്തമമായ വരുണന്റെ വാസസ്ഥലം, സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
സംയമനീപുരീ ശ്രേഷ്ഠാ ധര്മരാജേന പാലിതാ
അവിടെ ധർമ്മരാജാവിന്റെ ഭരണത്തിലുള്ള ശ്രേഷ്ഠമായ സംയമനിപുരി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
ദേവതാനാം പുരീ രമ്യാ വാസവേനാഭിരക്ഷിതാ
അവിടെ വാസവന്റെ സംരക്ഷണത്തിലുള്ള ദേവതകളുടെ മനോഹരമായ നഗരം ഉണ്ട്.
ഏവംവിധാനി രമ്യാണി പുരാ ബഹുതരാണി ച 5.1.47.
ഇങ്ങനെ അനേകം മനോഹരമായ നഗരങ്ങൾ അവിടെ ഉണ്ട്, ഇതിലുമധികം.
ക്വചിദ്രംഭാകൃതദ്വാരാ യവാംകുരഘടാഃ ശുഭാഃ
ചിലിടങ്ങളിൽ വാഴക്കൊമ്പുകൾപോലെയുള്ള വാതിലുകളും, യവാങ്കുരങ്ങളാൽ നിറച്ച ശുഭമായ കലശങ്ങളും കാണാം.
ക്വചിദ്ബാലാഃ പഠംതി സ്മ വേദാധ്യയനകാ ദ്വിജാഃ
മറ്റിടങ്ങളിൽ ബാല്യാവസ്ഥയിലുള്ള ദ്വിജർ വേദപഠനത്തിൽ ഏർപ്പെട്ട് ഉച്ചരിക്കുന്നു.
ക്വചിച്ചാവഭൃഥസ്നാതാഃ ക്വചിദ്ദാനാന്യകുര്വത
ചിലിടങ്ങളിൽ യാഗം കഴിഞ്ഞ് സ്നാനം ചെയ്തവരുണ്ട്; മറ്റിടങ്ങളിൽ ദാനങ്ങൾ നൽകുന്നവരുണ്ട്.
ക്വചിദാരാമപൂര്തം വൈ ക്വചിദ്യാത്രാവധാരണമ്
ചിലർ തോട്ടങ്ങൾ നടുകയോ പുണ്യനിർമ്മാണങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുകയോ ചെയ്യുന്നു; മറ്റൊരിടത്ത് ചിലർ തീർത്ഥയാത്രയ്ക്ക് ഒരുക്കങ്ങൾ നടത്തുന്നു.
ക്വചിത്കഥാപ്രസംഗാംശ്ച പരിശംസംതി വാചകാഃ
ചിലിടങ്ങളിൽ വാചകർ കഥകളുടെയും ചർച്ചകളുടെയും മഹത്വം വാഴ്ത്തുന്നു.
ക്വചിന്മല്ലാ നിയുധ്യംതേ നടാ നാട്യപരാഃ ക്വചിത്
ചിലിടങ്ങളിൽ മല്ലന്മാർ തമ്മിൽ പൈതൃകമത്സരത്തിൽ ഏർപ്പെടുന്നു; മറ്റിടങ്ങളിൽ നടന്മാർ നാട്യത്തിൽ മുഴുകിയിരിക്കുന്നു.
ചംചലാശ്ചപലാ ബാലാഃ ശ്യാമാഃ ഷോഡശവാര്ഷികാഃ
അവിടെ ഉല്ലാസവും കളിയുമായ, ഇരുണ്ട നിറമുള്ള പതിനാറുവയസ്സുകാരിയായ ബാലികമാർ ഉണ്ട്.
ഏവം വ്യാസ പുരീ രമ്യാ നിര്മിതാ യോഗമായയാ
ഇങ്ങനെ, വ്യാസാ, യോഗമായയുടെ ശക്തിയാൽ ആ മനോഹരമായ നഗരം നിർമ്മിതമായിരിക്കുന്നു.
വിശാലാ ബഹുവിസ്തീര്ണാ പുണ്യാ പുണ്യജനാശ്രയാ
ആ നഗരം വിശാലവും, വ്യാപകവുമാണ്; പുണ്യവാന്മാർക്ക് ആശ്രയമായും പുണ്യഭൂമിയായും നിലകൊള്ളുന്നു.
വിശാലേതി സമാഖ്യാതാ പുരീ രമ്യാ സനാതനീ 5.1.47.
ആ മനോഹരവും ശാശ്വതവുമായ നഗരം വിശാലാ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.
വിശാലേതി വദേന്നിത്യം ശിവലോകേ മഹീയതേ
വിശാലാ എന്ന പേരെ എപ്പോഴും ഉച്ചരിക്കുന്നവൻ ശിവലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.
വിശാലാ സദൃശീ ചാന്യാ ഭുക്തിമുക്തിപ്രദാ നൃണാമ്
വിശാലയും അവളെപ്പോലൊരു മറ്റൊരാളും മനുഷ്യർക്കു ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്നു.
തദക്ഷയം ഭവേത്തേഷാം പിതൃകല്പേ ച ഗീയതേ
അവരുടെ പുണ്യം ക്ഷയിക്കാത്തതാകുന്നു; പിതൃകർമ്മകളിൽ ഇതാണ് പാടപ്പെടുന്നത്.
യത്ര കുത്ര ഗതാസ്തേ വൈ മൃതാ യാംതി ശിവാലയമ്
അവർ എവിടെയായാലും, മരിച്ചാൽ ശിവാലയത്തിൽ എത്തുന്നു.
വിശാലായാം ഫലം ശശ്വച്ഛേഷഃ ശക്തോ ന വര്ണിതുമ് മഹാപാപോദ്ഭവാത്പാപാന്മുച്യതേ നാത്ര സംശയഃ
വിശാലയിൽ ലഭിക്കുന്ന ഫലം ശാശ്വതമാണ്; മറ്റുള്ളത് വിവരിക്കാൻ കഴിയില്ല. വലിയ പാപങ്ങൾ പോലും ഇവിടെ മുക്തി ലഭിക്കുന്നു എന്ന് സംശയമില്ല.
ഏവം വ്യാസ പുരീ ജാതാ വിശാലാ ച കുശസ്ഥലീ
ഇങ്ങനെ, വ്യാസാ, വിശാലയും കുശസ്ഥലിയും എന്നിങ്ങനെ ആ നഗരം സ്ഥാപിതമായി.