കിംനരാ ദേവഗന്ധര്വാ ഹ്യപ്സരാശ്ച വരാംഗനാഃ
കിന്നരന്മാർ, ദൈവഗന്ധർവന്മാർ, അത്യന്തം സുന്ദരികളായ അപ്സരസുകൾ ഇവരും ഉണ്ടായിരുന്നു.
യക്ഷാ ഗുഹ്യകസംഘാശ്ച പിശാചോരഗരാക്ഷസാഃ
യക്ഷന്മാർ, ഗുഹ്യകസംഘങ്ങൾ, പിശാചുകൾ, പാമ്പുകൾ, രാക്ഷസന്മാർ ഇവരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഉപാസാംചക്രിരേ തത്ര ദേവദേവമുമാപതിമ് ഉവാച ശ്ലക്ഷ്ണയാ വാചാ ശംകരം ജഗദാശ്രയമ്
അവരൊക്കെയും അവിടെ ദേവദേവനായ ഉമാപതിയെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചു, ലോകശരണനായ ശംകരനോട് സ്നേഹപൂർവ്വം വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
പശ്യ ഏതാന്മഹാഭാഗാന്ധ്യായമാനാംസ്തവാശ്രിതാന് ।।5.1.47.
നിന്റെ സ്തുതിയിൽ ലീനരായി ധ്യാനത്തിൽ മുഴുകിയ ഈ മഹാഭാഗ്യശാലികളെ നോക്കൂ.
നാനുപേക്ഷ്യാശ്ച താന്സര്വാന്വാതവര്ഷാതപാര്ദിതാന്
കാറ്റിലും മഴയിലും ചൂടിലും കഷ്ടപ്പെടുന്ന അവരെ ഒരിക്കലും അവഗണിക്കരുത്.
യഥായോഗ്യം വാസനാര്ഥം സ്ഥാനം പരമശോഭനമ്
അവർക്കു താമസിക്കാൻ ഏറ്റവും മനോഹരമായ സ്ഥലങ്ങൾ യോജ്യമായ വിധത്തിൽ ഒരുക്കണം.
ഏഷാ മേ വാസനാ സ്വാമിന്ഭവതാം യദി രോചതേ കല്പയാമാസ പുരീം രമ്യാം സര്വഭൂതമനോരമാമ്
സ്വാമിയെ, ഇത് എന്റെ ആഗ്രഹമാണ്; നിങ്ങൾക്ക് ഇഷ്ടമെങ്കിൽ എല്ലാ ജീവികളും ആസ്വദിക്കുന്ന മനോഹരമായ ഒരു നഗരം ഇവിടെ സ്ഥാപിക്കാമോ.
ബഹുയോജനവിസ്തീര്ണാം ദിവ്യാം ദിവ്യജനപ്രിയാമ്
അനേകം യോജനങ്ങൾ വ്യാപിച്ച, ദൈവികവും ദേവന്മാർക്കും പ്രിയവുമായ നഗരമായിരിക്കണം.
ദിവ്യാഭിപ്രായസംയുക്താം ദിവ്യസ്ഥാനമനോരമാമ്
ദൈവിക മനസ്സോടെ, ദൈവികമായ മനോഹരമായ സ്ഥലം ആ നഗരത്തിന് ഉണ്ടായിരിക്കണം.
ക്രയവിക്രയസംപന്നഹട്ടാട്ടാലകചത്വരാമ്
വാങ്ങാനും വിൽക്കാനും വിപണികൾ നിറഞ്ഞു, ഗോപുരങ്ങളും ചത്വരങ്ങളും ഉള്ള നഗരമായിരിക്കണം.
സ്ഫാടികാഭിത്തിരചിതാം വൈഡൂര്യമണിഭൂമികാമ്
സ്ഫടികഭിത്തികൾകൊണ്ടും, വൈഡൂര്യമണികളാൽ അലങ്കരിച്ച നിലങ്ങളാലും നിർമ്മിച്ച നഗരമായിരിക്കണം.
ആരക്തമണിദേഹല്യാം ദ്വാരശാഖാഭിമംഡിതാമ്
ചുവന്ന രത്നങ്ങളാൽ നിർമ്മിച്ച പടിക്കല്ലുകളും വാതിലുകൾ അലങ്കരിച്ചിരിക്കും.
മണിരത്നസമാഭൂമിദ്വാരാജിരഗൃഹാംതരാമ്
മണിരത്നങ്ങൾ കൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച അകത്തളങ്ങളും വാതിലുകളും ആ നഗരത്തിന് ഉണ്ടായിരിക്കും.
ഹേമസ്തം ഭധ്വജോപേതാഃ പതാകാശ്ച ഗൃഹേഗൃഹേ 5.1.47.
ഓരോ വീടിനും പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള തൂണുകളും പതാകകളും, വീട് വീട്마다 കൊടികളും ഉണ്ടാകും.
വാപീകൂപതഡാഗാനി സരാംസി വിമലാനി ച
വെള്ളച്ചെരുക്കുകളും കിണറുകളും കുളങ്ങളും, ശുദ്ധവും സുതാര്യമുമായ തടാകങ്ങളും ആ നഗരത്തിൽ ഉണ്ടാകും.
ഹംസകാരംഡവാകീര്ണാം ശിഖംഡിഗണശോഭിതാമ്
ഹംസം, കാരംടകൾ, ശിഖണ്ഡികൾ എന്നിവയുടെ കൂട്ടങ്ങൾ നിറഞ്ഞു ആ നഗരം അലങ്കരിക്കപ്പെടും.
ക്വചിന്നൃത്യംതി മയൂരാഃ ക്വചിത്കൂജംതി കോകിലാഃ
ചിലിടങ്ങളിൽ മയിലുകൾ നൃത്തം ചെയ്യുന്നു; മറ്റിടങ്ങളിൽ കുയിലുകൾ പാടുന്നു.
നരനാരീഗണാകീര്ണാം വര്ണാശ്രമനിഷേവിതാമ്
പുരുഷന്മാരുടെയും സ്ത്രീകളുടെയും കൂട്ടങ്ങൾ നിറഞ്ഞു, എല്ലാ വർണ്ണാശ്രമങ്ങൾക്കുമുള്ള ആദരവോടെ ആ നഗരം നിലകൊള്ളുന്നു.
ചംദ്രമാലാകൃതശ്രേണീതോരണാനീവ ച ശോഭതേ
ചന്ദ്രകിരീടങ്ങളുപമമായ അലങ്കാരങ്ങളാൽ അണിഞ്ഞിരിക്കുന്ന തൊരണങ്ങൾ ആ നഗരത്തിന് ഭംഗി പകരുന്നു.
യത്രാലകാപുരീ രമ്യാ കുബേരഭവനാംകിതാ
അവിടെ കുബേരന്റെ ഭവനത്താൽ പ്രശസ്തമായ ആലകാപുരി മനോഹരമായി നിലകൊള്ളുന്നു.
തത്ര ഭോഗവതീ ദിവ്യാ വരുണാലയ ഉത്തമഃ
അവിടെ ദിവ്യമായ ഭോഗവതീ നഗരം, അത്യുത്തമമായ വരുണന്റെ വാസസ്ഥലം, സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
സംയമനീപുരീ ശ്രേഷ്ഠാ ധര്മരാജേന പാലിതാ
അവിടെ ധർമ്മരാജാവിന്റെ ഭരണത്തിലുള്ള ശ്രേഷ്ഠമായ സംയമനിപുരി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
ദേവതാനാം പുരീ രമ്യാ വാസവേനാഭിരക്ഷിതാ
അവിടെ വാസവന്റെ സംരക്ഷണത്തിലുള്ള ദേവതകളുടെ മനോഹരമായ നഗരം ഉണ്ട്.
ഏവംവിധാനി രമ്യാണി പുരാ ബഹുതരാണി ച 5.1.47.
ഇങ്ങനെ അനേകം മനോഹരമായ നഗരങ്ങൾ അവിടെ ഉണ്ട്, ഇതിലുമധികം.
ക്വചിദ്രംഭാകൃതദ്വാരാ യവാംകുരഘടാഃ ശുഭാഃ
ചിലിടങ്ങളിൽ വാഴക്കൊമ്പുകൾപോലെയുള്ള വാതിലുകളും, യവാങ്കുരങ്ങളാൽ നിറച്ച ശുഭമായ കലശങ്ങളും കാണാം.
ക്വചിദ്ബാലാഃ പഠംതി സ്മ വേദാധ്യയനകാ ദ്വിജാഃ
മറ്റിടങ്ങളിൽ ബാല്യാവസ്ഥയിലുള്ള ദ്വിജർ വേദപഠനത്തിൽ ഏർപ്പെട്ട് ഉച്ചരിക്കുന്നു.
ക്വചിച്ചാവഭൃഥസ്നാതാഃ ക്വചിദ്ദാനാന്യകുര്വത
ചിലിടങ്ങളിൽ യാഗം കഴിഞ്ഞ് സ്നാനം ചെയ്തവരുണ്ട്; മറ്റിടങ്ങളിൽ ദാനങ്ങൾ നൽകുന്നവരുണ്ട്.
ക്വചിദാരാമപൂര്തം വൈ ക്വചിദ്യാത്രാവധാരണമ്
ചിലർ തോട്ടങ്ങൾ നടുകയോ പുണ്യനിർമ്മാണങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുകയോ ചെയ്യുന്നു; മറ്റൊരിടത്ത് ചിലർ തീർത്ഥയാത്രയ്ക്ക് ഒരുക്കങ്ങൾ നടത്തുന്നു.
ക്വചിത്കഥാപ്രസംഗാംശ്ച പരിശംസംതി വാചകാഃ
ചിലിടങ്ങളിൽ വാചകർ കഥകളുടെയും ചർച്ചകളുടെയും മഹത്വം വാഴ്ത്തുന്നു.
ക്വചിന്മല്ലാ നിയുധ്യംതേ നടാ നാട്യപരാഃ ക്വചിത്
ചിലിടങ്ങളിൽ മല്ലന്മാർ തമ്മിൽ പൈതൃകമത്സരത്തിൽ ഏർപ്പെടുന്നു; മറ്റിടങ്ങളിൽ നടന്മാർ നാട്യത്തിൽ മുഴുകിയിരിക്കുന്നു.