അദ്യപ്രഭൃതി പുരീ വ്യാസ ഉജ്ജയിനീ സമാശ്രിതാഃ
ഇന്നുമുതല് വ്യാസാ, ഉജ്ജയിനി നഗരത്തില് അഭയം തേടുന്നവരെക്കുറിച്ച് പറയാം.
ന തേഷാം ദുഷ്കൃതം കിംചിദ്ദേഹേ തിഷ്ഠതി പാപജമ്
അവര് ചെയ്ത പാപങ്ങള് ഒന്നും അവരുടെ ശരീരത്തില് നിലനില്ക്കില്ല.
വിദ്യാര്ഥീ ഗിരീശം ധനാര്ഥീ ധനേശം സുതാര്ഥീ സുതേശം ദിനേശം സുഖാര്ഥീ ൫൭ യ ഏതസ്യാം മഹാഭാഗ സദാ വസതി മാനവഃ
വിദ്യയിലേയ്ക്കു ആഗ്രഹിക്കുന്നവന് ശിവനെ, ധനത്തിനായി ആഗ്രഹിക്കുന്നവന് ധനേശ്വരനെ, സന്താനത്തിനായി ആഗ്രഹിക്കുന്നവന് സന്താനദായകനെയും, സുഖത്തിനായി ആഗ്രഹിക്കുന്നവന് സൂര്യനെയും സമീപിക്കുന്നു.
തത്രൈവ വസതേ നിത്യം കല്പകോടിശതാധികമ്
ഈ നഗരത്തില് എപ്പോഴും താമസിക്കുന്നവന് അനേകം കോടി കാല്പര്യങ്ങള് വരെ അവിടെ തന്നെ നിലനില്ക്കും.
യ ഏതാം വൈ കഥാം പുണ്യാം പഠതേ ശൃണുതേഽഥ വാ 5.1.43.
ഈ പുണ്യകഥ വായിക്കുന്നവനും കേള്ക്കുന്നവനും
thumb|400px|സമുദ്രമന്ഥനമ് ശൃണുഷ്വ ചാദൃതോ വ്യാസ ബഹുപുണ്യകൃതാം കഥാമ്
ഇപ്പൊഴിതാ, വ്യാസാ, നീ ശ്രദ്ധയോടെ ഈ മഹാപുണ്യമുള്ള കഥ കേള്ക്കൂ.
ഏകദാ സര്വരത്നാനാം ഹാനിര്ജാതാ ദുരാത്മഭിഃ
ഒരു ദിവസം, ദുഷ്ടന്മാര് മൂലം എല്ലാ രത്നങ്ങളും നഷ്ടമായി.
തദാ സുരാസുരൈഃ സര്വൈര്മിലിത്വാ മഥിതോംഽബു ധിഃ
അപ്പോള് ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ഒരുമിച്ച് സമുദ്രം കുലുക്കാന് തുടങ്ങി.
കൂര്മപൃഷ്ഠേ വിധിം കൃത്വാ രത്നാനി ദുദുഹുസ്തദാ
ആമയുടെ പുറം അടിസ്ഥാനം ആക്കി, അവര് അവിടെ നിന്ന് രത്നങ്ങള് എടുത്തു.
തേന കൃത്വാ വിഷാദോഽഭൂദ്ദേവദാനവയോസ്തദാ
അതിനാല് ദേവന്മാര്ക്കും അസുരന്മാര്ക്കും ദുഃഖം ഉണ്ടായി.
വാരിതഃ കലഹസ്തേന ദേവദൈത്യസമുദ്ഭവഃ
അത് കൊണ്ടു ദേവന്മാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും കലഹം കുറച്ചു.
സാഗരാംതേ ച രത്നാനി തിഷ്ഠംതി വിവിധാനി ച
സമുദ്രത്തിന്റെ അറ്റത്ത് പലവിധ രത്നങ്ങളും അവിടെയുണ്ടായി.
മഥ്യതാമുദധിഃ ശീഘ്രം നാത്ര കാര്യാ വിചാരണാ
സമുദ്രം വേഗത്തില് കുലുക്കണം; ഇവിടെ കൂടുതല് ആലോചന വേണ്ട.
മഥ്യമാനേംഽബുധൌ തേഷാം മണിഃ പ്രാപ്തശ്ച കൌസ്തുഭഃ
സമുദ്രം കുലുക്കുമ്പോള് അവര്ക്ക് കൗസ്തുഭം എന്ന രത്നം ലഭിച്ചു.
ധന്വംതരിരഥോത്പന്നശ്ചംദ്രോ ജാതോഽപി വൈ തതഃ 5.1.44.
അതിനുശേഷം ധന്വന്തരി ഉദിച്ചു, ചന്ദ്രനും അവിടെ നിന്നു ജനിച്ചു.
ഉച്ചൈഃശ്രവാ ഹയശ്രേഷ്ഠഃ സുധാ രംഭാ തതസ്തതഃ
ഉച്ചൈശ്രവാസ് എന്ന ഉത്തമകുതിര, അമൃതം, രംഭാ ഇവയും അതിന് ശേഷം ഉദിച്ചു.
പാംചജന്യസ്തഥാ ശംഖഃ കരേ തിഷ്ഠതി മുരദ്വിഷഃ
പാഞ്ചജന്യ എന്ന ശംഖ് മുരന്റെ ശത്രുവിന്റെ കൈയില് വന്നു നില്ക്കുന്നു.
ചതുര്ദശാപി രത്നാനി പ്രാപ്താനി വിവിധാനി ച
ഇങ്ങനെ പതിനാലു വിധത്തിലുള്ള രത്നങ്ങള് അവര് നേടി.
ഗത്വാ തേ ച സമാസീനാ മംത്രം ചക്രുഃ പരസ്പരമ്
അവിടെ ചെന്ന ശേഷം, അവര് ഒരുമിച്ച് ഇരുന്ന് പരസ്പരം ആലോചിച്ചു.
കോലാഹലസ്തഥോത്പന്നോ നാരദഃ പുനരഭ്യഗാത്
അപ്പോള് വലിയ ശബ്ദം ഉണ്ടായി, പിന്നെ നാരദന് വീണ്ടും അവിടെ എത്തി.
മോഹനീരൂപമാസ്ഥായ നാരീഭൂത്വാഭ്യഗാദ്ധരിഃ
മോഹിപ്പിക്കുന്ന ഒരു സ്ത്രീരൂപം ധരിച്ച് ഹരി അവിടെ എത്തി.
വിഹ്വലാംഗാശ്ച തേ സര്വേ കാമബാണവശംഗതാഃ
അവരൊക്കെയും ആകാംക്ഷയുടെ ബാണങ്ങളാല് കീഴടക്കപ്പെട്ട്, ശരീരങ്ങള് ദുർബലമായി.
ഹസ്തലാഘവയോഗേന ദേവാനാമമൃതം ദദൌ
കൈപ്പാടുതീര്ച്ചയോടെ ദേവന്മാര്ക്ക് അമൃതം നല്കി.
തേഷാമംതരഗോ ഭൂത്വാ പപൌ ചാമൃതമുത്തമമ്
അവരുടെ ഇടയില് പ്രവേശിച്ച്, അവന് അത്യുത്തമമായ അമൃതം കുടിച്ചു.
സുധാസ്പര്ശപ്രസംഗേന ന മമാരാസുരസ്തദാ 5.1.44.
അമൃതം തൊട്ടതുകൊണ്ട്, അസുരന് അന്നത്തെ മരണമില്ലാതെ രക്ഷപ്പെട്ടു.
രാഹുകായാത്സമുദ്ഭൂതം ബഹു സുസ്രാവ ശോണിതമ്
രാഹുവിന്റെ ശരീരത്തില് നിന്നു ധാരാളം രക്തം ഒഴുകി.
തത്ര സ്നാത്വാ ശുചിര്ഭൂത്വാ രാഹോര്ദര്ശനതത്പരാഃ
അവിടെ കുളിച്ച് ശുദ്ധരായി, രാഹുവിനെ കാണാന് മനസ്സോടെ നിന്നു.
വാംഛിതാര്ഥമവാപ്നോതി ഗോസഹസ്ര ഫലം ഭവേത്
ആഗ്രഹിച്ചതു ലഭിക്കുകയും, ആയിരം പശുക്കളുടെ ഫലം ലഭിക്കുകയും ചെയ്യും.
വിഭജ്യ ഭാഗാംസ്തേ സര്വേ പ്രാപ്യ രത്നഭുജോഽഭവന്
ഭാഗങ്ങള് വിഭജിച്ച്, അവര് എല്ലാവരും രത്നങ്ങളുടെ ഉടമകളായി.
സൂര്യായ ച ദദൌ ഹ്യശ്വം സപ്താസ്യം ചാബ്ധിസംഭവമ്
ഏഴു വായുള്ള, സമുദ്രത്തില് നിന്നുള്ള കുതിര സൂര്യനു നല്കി.