ബ്രഹ്മോവാച ദേവദേവ മഹാദേവ ഭക്താനാമഭയംകര
ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു: ദേവദേവാ, മഹാദേവാ, ഭക്തന്മാർക്ക് ഭയമില്ലാത്തതാക്കുന്നവനേ,
ത്രിപുരോനാമ ദൈത്യേംദ്രോ ദേവാനാം കദനം മഹത്
ത്രിപുരൻ എന്ന അസുരാധിപൻ ദേവന്മാരുടെ വലിയ ശത്രുവായി മാറിയിരിക്കുന്നു.
വാസയിത്വാ പുരസ്തിസ്രോ വിസ്തീര്ണാ വിചരത്യഥ
അവൻ മുന്നിൽ മൂന്ന് വിശാലമായ നഗരങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ച് സ്വതന്ത്രമായി സഞ്ചരിക്കുന്നു.
ഏവം കൃത്വാ പ്രജാഃ സര്വാഃ ക്ഷയം നീതാശ്ചരാചരാഃ
ഇങ്ങനെ ചെയ്തതോടെ, സഞ്ചരിക്കുന്നവരും അചഞ്ചലന്മാരും ഉൾപ്പെടെ എല്ലാ ജീവികളും നശിപ്പിക്കപ്പെട്ടു.
ഋഷീണാമാശ്രമാഃ സര്വേ യതീനാമായതനാനി ച ।। ഏവം കൃത്വാ സുരാഃ സര്വേ ഭ്രഷ്ടരാജ്യാഃ പരാജിതാഃ ।ഽ
ഋഷിമാരുടെ ആശ്രമങ്ങളും യതിമാരുടെ വാസസ്ഥലങ്ങളും എല്ലാം നശിച്ചു; ദേവതകൾക്കും അവരുടെ രാജ്യങ്ങൾ നഷ്ടമായി, അവർ തോറ്റുപോയി.
വിചരംതി യഥാ മര്ത്യാസ്ത്രിപുരേണ ദുരാത്മനാ ।। 5.1.43.
ദുഷ്ടനായ ത്രിപുരന്റെ കാരണം ദേവതകൾ ഇപ്പോൾ മനുഷ്യരെപ്പോലെ അലയുന്നു.
തസ്മാത്സര്വപ്രയത്നേന വധസ്തസ്യ വിചിംത്യതാമ്
അതിനാൽ, എല്ലാ ശ്രമത്തോടെയും അവനെ നശിപ്പിക്കാൻ മാർഗം അന്വേഷിക്കണം.
ഇതി ശ്രുത്വാ വചസ്തസ്യ ബ്രഹ്മണഃ സംശിതാത്മനഃ
അങ്ങനെ മനസ്സുറച്ച ബ്രഹ്മാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ,
ജയോപായം കരിഷ്യാമി ദൈത്യസ്യാസ്യ ദുരാത്മനഃ
ഈ ദുഷ്ടനായ അസുരനെ ജയിക്കാൻ ഞാൻ ഒരു മാർഗം കണ്ടെത്തും.
തപശ്ചരത യൂയം വാ ആത്മനോ ജയകാംക്ഷിണഃ
നിങ്ങൾ എല്ലാവരും സ്വയം ജയിക്കാൻ തപസ്സു ചെയ്യണം.
ഇത്യുക്ത്വാ സര്വദേവാനാം തത്രൈവാംതര്ഹിതഃ ശിവഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം ശിവൻ അവിടെയുള്ള എല്ലാ ദേവതകളുടെയും മുമ്പിൽ നിന്ന് അപ്രത്യക്ഷനായി.
ജയാര്ഥം തസ്യ ദൈത്യസ്യ ത്രിപുരസ്യ ദുരാത്മനഃ
അസുരനായ ദുഷ്ടനായ ത്രിപുരനെ ജയിക്കാൻ വേണ്ടി,
മഹിഷൈശ്ച മഹാമേധ്യൈഃ പശുപുഷ്പാര്ഘതര്പണൈഃ പൂജയിത്വാ തദാ ദേവീം താമീഡേ വൃഷഭധ്വജഃ
അപ്പോള് വൃഷഭധ്വജന് മഹാമേദ്യമായ മഹിഷുകളാല്, മറ്റ് മൃഗങ്ങളാല്, പൂക്കളാല്, വെള്ളത്താല്, അര്പ്പണങ്ങളാല് ദേവിയെ ഭക്തിപൂര്വം ആരാധിച്ചു, പിന്നെ അവളെ സ്തുതിച്ചു.
ദുര്ഗാം ഭഗവതീം ഭദ്രാം ദുര്ഗസംസാരതാരണീമ്
അവന് ദുര്ഗ്ഗയായ ഭഗവതിയെ, ഭദ്രയായവളെ, ഈ കഠിനമായ ലോകസമുദ്രം കടക്കാന് സഹായിക്കുന്നവളെ സ്തുതിച്ചു.
ദൈത്യമേദോമദോന്മത്താം രക്താഖ്യാം രക്തദംതികാമ്
അവന് ദാനവരുടെ രക്തവും മജ്ജയും കുടിച്ചും അതില് മദം പിടിച്ചും ഇരിക്കുന്ന, രക്ത എന്ന പേരിലുള്ള, ചുവപ്പുനക്കമുള്ള ദേവിയെ സ്തുതിച്ചു.
മഹിഷവാഹിനീം ശ്യാമാം യക്ഷാസനപരിഗ്രഹാമ് 5.1.43.
അവന് മഹിഷം കയറിയും, കറുത്ത നിറമുള്ളവളും, യക്ഷന്മാരുടെ സിംഹാസനത്തില് ഇരിക്കുന്നവളും ആയ ദേവിയെ സ്തുതിച്ചു.
പൂജയിത്വാ പ്രസന്നാത്മാ ധ്യാനമാസ്ഥായ സംസ്ഥിതഃ പ്രസന്നവദനാ ഭൂത്വാ പ്രത്യക്ഷം പ്രാഹ ചംഡികാ
ദേവിയെ ആരാധിച്ച് മനസ്സില് സമാധാനം നിറഞ്ഞ് ധ്യാനത്തില് ആഴ്ന്നിരിക്കെ, ചിരിയോടെ മുഖം തെളിഞ്ഞ് ചണ്ഡികാ നേരില് പ്രത്യക്ഷമായി സംസാരിച്ചു.
സര്വം ത്വയോക്തം യച്ഛാമി ജഗതാമുപകാരകമ്
നീ ചോദിച്ച ലോകത്തിന് ഉപകാരപ്പെടുന്ന എല്ലാം ഞാന് നിനക്ക് നല്കുന്നു.
യേന ഹന്മി മഹാദൈത്യം ത്രിപുരം ദേവകംടക മ്
ഇതുകൊണ്ട് ഞാന് മഹാദൈത്യനായ ത്രിപുരനെ, ദേവന്മാരുടെ ശത്രുവിനെ, സംഹരിക്കും.
മയാ ദത്തം സുരശ്രേഷ്ഠ ദൈത്യനാശകരം പരമ്
ദേവന്മാരില് ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ദാനവനാശത്തിന് ഏറ്റവും ഉത്തമമായ ആയുധം ഞാന് തന്നിരിക്കുന്നു.
മഹാപാശുപതം ശസ്ത്രം കരേ കൃത്വാ ച ശംകരഃ
ശംകരന് മഹാപാശുപതായുധം കൈയില് എടുക്കുന്നു.
ഉജ്ജഹാര തദാ ശംഭുര്ദൈത്യനാശായ സത്വരഃ
ശംഭു ഉടന് തന്നെ ആ ആയുധം എടുത്ത് ദാനവനെ നശിപ്പിക്കാന് തയ്യാറായി.
സ്തുതിം കൃത്വാ യയൌ വാഗ്ഭിഃ പൃഷ്ഠതോഽനുയയുഃ സുരാഃ
സ്തുതി അര്പ്പിച്ചശേഷം അവന് പുറപ്പെട്ടു; ദേവന്മാര് വാക്കുകളോടെ അവന്റെ പിന്നാലെ പോയി.
മായിനം തം ത്രിധാ ഭിത്ത്വാ മായായുദ്ധേന ശംകരഃ
ശംകരന് മായയുധം ഉപയോഗിച്ച് ആ മായാവിയെ മൂന്നു ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിച്ചു.
ജയാശിഷാ പ്രയുംജാനാ ഋഷയഃ സിദ്ധചാരണാഃ
മുനികളും സിദ്ധന്മാരും ചരണമാരും ജയാശംസകള് നേര്ന്നു.
അപ്സരാ നനൃതുസ്തത്ര ഗംധര്വാ ലലിതം ജഗുഃ 5.1.43.
അവിടെ അപ്സരസുകള് നൃത്തം ചെയ്തു, ഗന്ധര്വ്വര് സുന്ദരമായി പാടിച്ചു.
ജയശബ്ദസ്തദാ ജാതഃ പ്രാണിനാം ച ഗൃഹേഗൃഹേ
അപ്പോള് എല്ലാ വീടുകളിലും ജീവികള്ക്കിടയില് ജയഘോഷം ഉയർന്നു.
പ്രവര്തംതേ തദാ യജ്ഞാ മഹോത്സവസദക്ഷിണാഃ
അന്നേരം മഹോത്സവങ്ങളോടും വലിയ ദാനങ്ങളോടും കൂടി യജ്ഞങ്ങള് ആരംഭിച്ചു.
ഉജ്ജിതോ ദാനവോ യസ്മാത്ത്രൈലോക്യേ സ്ഥാപിതം യശഃ
ദാനവന് സംഹരിക്കപ്പെട്ടതിനാല് ത്രിലോകത്തും മഹത്വം സ്ഥാപിതമായി.
കൃതം നാമ ഹ്യവംത്യാ വാ ഉജ്ജയിനീ പാപനാശിനീ
അവന്തി എന്നും ഉജ്ജയിനി എന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്ന, പാപം നശിപ്പിക്കുന്ന നഗരത്തിന് അങ്ങനെ പേര് ലഭിച്ചു.