കിമാഗതൌ വാ ത്രിദിവാന്മഹീതലം സഹാനുഗാവാശ യകശ്ച കഥ്യതാമ്
നിങ്ങൾ സഹചാരികളോടൊപ്പം സ്വർഗ്ഗത്തിൽ നിന്ന് ഭൂമിയിലേക്ക് എന്തിനാണ് വന്നത്? ദയവായി പറയൂ.
ത്വയാ വിനാ നൈവ സുരാലയേ സുഖം മഹീതലേ വാഥ രസാതലേഽ സ്തി നഃ
നിങ്ങളില്ലാതെ ദേവലോകത്തും ഭൂമിയിലും അഥവാ പാതാളത്തിലും പോലും ഞങ്ങൾക്ക് സന്തോഷമില്ല.
പ്രയച്ഛ വിശ്വേശ്വര ചാവയോരിഹ സ്ഥാനം ച തീര്ഥം പ്രലയേഽക്ഷയം ച
ലോകനാഥാ, ഞങ്ങൾക്ക് ഇവിടെ ഒരു സ്ഥലം, ഒരു തിര്ഥം, പ്രളയകാലത്തും നശിക്കാത്ത ഒരു വാസസ്ഥലം ദയവായി നൽകൂ.
ദദാമ്യഭീഷ്ടം യുവയോരിഹാലയം പ്രജാപതേ ഹ്യുത്തരതസ്തവ സ്ഥിതിഃ
പ്രജാപതേ, നിങ്ങൾക്കാഗ്രഹിച്ച വാസസ്ഥലം ഞാൻ ഇവിടെ നൽകുന്നു; നിങ്ങളുടെ വാസം വടക്കോട്ടായിരിക്കും.
മഹാകാലോ ഹ്യധോജ്വാലോ ജഗദാത്മാ പ്രഭുഃ സ്ഥിതഃ
മഹാകാലൻ, താഴെ ജ്വലിച്ച്, ലോകത്തിന്റെ ആത്മാവായ പ്രഭു അവിടെ നിലകൊള്ളുന്നു.
ക്രീഡാര്ഥം നഗരീ സൃഷ്ടാ സര്വഭൂതഹിതൈഷിണാ 5.1.40.
എല്ലാ ജീവികളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി കളിക്കാനായി ഈ നഗരം സൃഷ്ടിച്ചു.
ഭവദ്ഭ്യാം ഹേമശൃം ഗേതി യസ്മാച്ച സമുദീരിതാ
നിങ്ങൾ ഇരുവരും പൊൻകൊമ്പുകൾക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞതിനാൽ,
ഏവം കനകശൃങ്ഗേതി പ്രഥമം നാമ കഥ്യതേ
അതിനാൽ ആദ്യമായി ഈ സ്ഥലത്തിന് 'കനകശൃംഗം' എന്ന പേരാണ് ലഭിച്ചത്.
ജപംതശ്ച സ്ഥിതാ യത്ര ബ്രഹ്മവിഷ്ണുമഹേശ്വരാഃ
അവിടെ ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും മഹേശ്വരനും ജപം ചെയ്യുമ്പോൾ നിലകൊള്ളുന്നു.
ഇതി ശ്രീസ്കാംദേ മഹാപുരാണ ഏകാശീതിസാഹസ്ര്യാം സംഹിതായാം പഞ്ചമ ആവന്ത്യഖണ്ഡേഽവന്തീക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യേ കനകശൃങ്ഗാഭിധാനവൃത്താംതവര്ണനംനാമ ചത്വാരിംശോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ എൺപതിനൊന്ന് ആയിരം ശ്ലോകങ്ങളടങ്ങിയ ശ്രീസ്കാന്ദമഹാപുരാണത്തിലെ അഞ്ചാമത്തെ അവന്ത്യഖണ്ഡത്തിൽ, അവന്തീക്ഷേത്രത്തിന്റെ മഹാത്മ്യത്തിൽ, കനകശൃംഗം എന്ന പേരിലുള്ള സംഭവവിവരണമായ നാല്പത്താം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
കല്പേ തത്പുരുഷേ പൂര്വം വേദവിദ്ഭിര്മനീഷിഭിഃ
തത്പുരുഷ കല്പത്തിൽ,VEDA അറിയുന്ന ജ്ഞാനികൾ ആദിയിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു.
വേധസാ സൃജിതം വിശ്വം ദൈത്യദാനവരാ ക്ഷസമ്
സൃഷ്ടാവ് ദൈത്യന്മാരെയും ദാനവന്മാരെയും ഉൾപ്പെടുത്തി ഈ ലോകം സൃഷ്ടിച്ചു.
ദേവാശ്ച ദാനവാഃ സംഖ്യേ നിത്യം സ്പര്ധാസമന്വിതാഃ
ദേവന്മാരും ദാനവന്മാരും എല്ലായ്പ്പോഴും മത്സരത്തോടെയും വൈരാഗ്യത്തോടെയും യുദ്ധം ചെയ്തു.
ചാരണാഃ കിംനരൈഃ സാര്ധമേവം തേ ദ്വേഷതത്പരാഃ
ചാരണന്മാരും കിന്നരന്മാരുമൊത്തു അങ്ങനെ തന്നെ വൈരാഗ്യത്തിൽ ആകൃഷ്ടരായി നിന്നു.
സര്വേ ചൈവ ച ബലിനോ ദുര്ബലൈര്മനുജൈഃ സഹ
ശക്തരായവരും ദുർബലരായ മനുഷ്യരുമായി കൂടെ എല്ലാവരും ഒന്നിച്ചു.
ഏവമന്യോന്യമന്യൈശ്ച നിര്മര്യാദമിദം ജഗത്
ഇങ്ങനെ പരസ്പരം മറ്റുള്ളവരുമായി ഈ ലോകം അതിന്റെ അതിരുകൾ ഇല്ലാതെ മാറുന്നു.
വ്രജാമി ശരണം ദേവം ശരണാര്ത്തിഹരം ഹരിമ്
ശരണം തേടുന്നവരുടെ ദുഃഖം നീക്കുന്ന ഹരിയെ ഞാൻ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു.
തതോ ധ്യാതോ മഹായോഗീ വിശ്വരൂപധരോ ഹരിഃ
അതിനുശേഷം മഹായോഗിയായ വിശ്വരൂപനായ ഹരിയെ ധ്യാനിച്ചു.
ബ്രഹ്മന്ധ്യാതസ്ത്വയാ സമ്യഗ്ധ്യാനയോഗേന പശ്യ മാമ്
ബ്രഹ്മാവേ, നീ ശരിയായി ധ്യാനയോഗത്തിൽ എന്നെ ധ്യാനിച്ച് കാണുക.
തതോ ധാതാ നിശമ്യൈതത്ത്യക്ത്വാ ധ്യാനമവേക്ഷ്യ തമ് 5.1.41.
അതിനുശേഷം സ്രഷ്ടാവ് ഇത് കേട്ട് ധ്യാനം ഉപേക്ഷിച്ച് അവനെ കണ്ടു.
പാദ്യേനാചമനീയേന മധുപര്കേണ കേശവമ്
പാദ്യജലം, ആചമനജലം, മധുപർകം എന്നിവ കൊണ്ട് കേശവനെ ആരാധിച്ചു.
ഋതേ ത്വയാ ജഗദ്വിഷ്ണോ നൈവാവസ്ഥാതു മര്ഹതി
വിഷ്ണുവേ, നിന്നെ ഒഴികെ ഈ ലോകം നിലനിൽക്കാൻ കഴിയില്ല.
ശാസ്താ ത്വമസ്യ വിശ്വസ്യ വിശുദ്ധസ്യ ച നാപരഃ
നീ ഈ വിശുദ്ധമായ ലോകത്തിന്റെ അധിപനാണ്; മറ്റൊരാളുമില്ല.
ദേവദാനവഗംധര്വാഃ സയക്ഷോ രഗരാക്ഷസാഃ പരസ്പരം വിനിഘ്നംതി താംശ്ച ത്വം രക്ഷിതും ക്ഷമഃ
ദേവന്മാർ, അസുരന്മാർ, ഗന്ധർവന്മാർ, യക്ഷന്മാർ, രാക്ഷസന്മാർ പരസ്പരം നശിപ്പിക്കുന്നു; അവരെ രക്ഷിക്കാൻ കഴിയുന്നത് നീയത്രേ.
ത്വമസ്യ വിശ്വസ്യ ചരാചരസ്യ സ്ഥിതേഃ സദാ പ്രാണഭൃദാത്മരൂപിണീ
നീ സജീവജാലങ്ങളുടെ ആത്മരൂപത്തിൽ ഈ ചലനസ്ഥിരമായ ലോകത്തിന്റെ നിലനിൽപ്പാണ്.
ത്വയാ ധൃതം സര്വമിദം ജഗദ്വൈ യതസ്തതോഽസി ത്വമുപേന്ദ്രസംജ്ഞഃ
ഈ ലോകം മുഴുവൻ നിന്നാൽ നിലനിൽക്കുന്നു; അതുകൊണ്ടാണ് നിന്നെ ഉപേന്ദ്രൻ എന്നു വിളിക്കുന്നത്.
നിവാസിതം വിശ്വമിദം ത്വയാദ്യ വാസശ്ച ധാതോരിതി വാസുദേവഃ
ഈ ലോകം ഇന്ന് നിന്നാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; സ്രഷ്ടാവിന്റെ വാസസ്ഥലവും അതുകൊണ്ട് വാസുദേവൻ തന്നെയാണ്.
സേനാനുരൂപം ജഗദേവ യസ്മാദതഃ സ്മൃതസ്ത്വം കില വിശ്വസേനഃ
ലോകം നിന്റെ സേനയ്ക്ക് അനുസരിച്ചാണ്; അതുകൊണ്ടാണ് നിന്നെ വിശ്വസേനൻ എന്നു വിളിക്കുന്നത്.
ജിതം ത്വയാ ദേവ ജഗത്ത്രയം യജ്ജിതേശ്ച ധാതോസ്ത്വമതോഽസി ജിഷ്ണുഃ
ദേവനേ, മൂന്ന് ലോകവും നീ ജയിച്ചു; സ്രഷ്ടാവിനെയും ജയിച്ചതിനാൽ നിന്നെ ജിഷ്ണു എന്നു വിളിക്കുന്നു.
ത്വമസ്യ സര്വസ്യ ഭവാദിരാജസ്തവാസ്തു ഭദ്രാസനമദ്വിതീയമ 5.1.41.
സകലത്തിന്റെയും ആദിയായ രാജാവാണ് നീ; നിന്റെ ഭാഗ്യപ്രദമായ തുല്യരില്ലാത്ത സിംഹാസനം നിലനില്ക്കട്ടെ.