നിവസംതി ന തേ മര്ത്യാഃ സുരാസ്തേ വൈ ന സംശയഃ
അവിടെ മനുഷ്യർ താമസിക്കുന്നില്ല; അവിടെയുള്ളവർ ദേവന്മാരാണ്, സംശയമില്ല.
വര്തതേ ച പുരീ തത്ര രമ്യഹര്മ്യാ സുശോഭനാ
അവിടെ മനോഹരമായ കൊട്ടാരങ്ങളുള്ള ഒരു നഗരം ഉണ്ട്.
സ്വര്ണശൃങ്ഗാശ്ച പ്രാസാദാ വിഹിതാ വിശ്വകര്മണാ
വിശ്വകർമ്മൻ സ്വർണ്ണകിരീടങ്ങളുള്ള കൊട്ടാരങ്ങൾ അവിടെ പണിതു.
പൂര്വകല്പേ സ്ഥിതോഽഹം ച യത്ര ത്വം കേശവസ്തഥാ
പഴയ യുഗത്തിൽ ഞാൻ അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു; നീയും, കെശവ, അവിടെ ആയിരുന്നു.
തഥാ ദേവര്ഷയഃ സിദ്ധാ യക്ഷകിംനരദാനവാഃ
അതു പോലെ ദേവർഷിമാർ, സിദ്ധന്മാർ, യക്ഷന്മാർ, കിന്നരന്മാർ, ദാനവന്മാർ എന്നിവരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
തഥൈവ ച വരാ നാര്യോ ദേവാനാമതിവല്ലഭാഃ 5.1.40.
അതു പോലെ ദേവന്മാർക്ക് അത്യന്തം പ്രിയമായ ശ്രേഷ്ഠമായ സ്ത്രീകളും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ആഗത്യ ച യദാ ദേവഃ സഹ ദേവൈര്മഹേശ്വരഃ
അപ്പോൾ മഹാദേവൻ ദേവന്മാരോടൊപ്പം അവിടെ എത്തി.
പ്രാസാദൈഃ സ്വര്ണശൃംഗാഢ്യൈര്മണിരത്നവിഭൂഷിതൈഃ
പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള കൊമ്പുകളും രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച മഹാലയങ്ങളും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
തത്രാസ്തേ ശോഭനേ ദിവ്യേ പ്രാസാദേ മണിഭൂഷിതേ
അവിടെ, മനോഹരവും ദിവ്യവുമായ രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച പ്രാസാദത്തിൽ അദ്ദേഹം വസിച്ചു.
തതോ മഹേശശ്ച പിതാമഹശ്ച സമേത്യ തം വിശ്വപതിം നനംദതുഃ
ശേഷം മഹേശ്വരനും പിതാമഹനും ചേർന്ന് ആ ലോകനാഥനോടൊപ്പം സന്തോഷിച്ചു.
കിമാഗതൌ വാ ത്രിദിവാന്മഹീതലം സഹാനുഗാവാശ യകശ്ച കഥ്യതാമ്
നിങ്ങൾ സഹചാരികളോടൊപ്പം സ്വർഗ്ഗത്തിൽ നിന്ന് ഭൂമിയിലേക്ക് എന്തിനാണ് വന്നത്? ദയവായി പറയൂ.
ത്വയാ വിനാ നൈവ സുരാലയേ സുഖം മഹീതലേ വാഥ രസാതലേഽ സ്തി നഃ
നിങ്ങളില്ലാതെ ദേവലോകത്തും ഭൂമിയിലും അഥവാ പാതാളത്തിലും പോലും ഞങ്ങൾക്ക് സന്തോഷമില്ല.
പ്രയച്ഛ വിശ്വേശ്വര ചാവയോരിഹ സ്ഥാനം ച തീര്ഥം പ്രലയേഽക്ഷയം ച
ലോകനാഥാ, ഞങ്ങൾക്ക് ഇവിടെ ഒരു സ്ഥലം, ഒരു തിര്ഥം, പ്രളയകാലത്തും നശിക്കാത്ത ഒരു വാസസ്ഥലം ദയവായി നൽകൂ.
ദദാമ്യഭീഷ്ടം യുവയോരിഹാലയം പ്രജാപതേ ഹ്യുത്തരതസ്തവ സ്ഥിതിഃ
പ്രജാപതേ, നിങ്ങൾക്കാഗ്രഹിച്ച വാസസ്ഥലം ഞാൻ ഇവിടെ നൽകുന്നു; നിങ്ങളുടെ വാസം വടക്കോട്ടായിരിക്കും.
മഹാകാലോ ഹ്യധോജ്വാലോ ജഗദാത്മാ പ്രഭുഃ സ്ഥിതഃ
മഹാകാലൻ, താഴെ ജ്വലിച്ച്, ലോകത്തിന്റെ ആത്മാവായ പ്രഭു അവിടെ നിലകൊള്ളുന്നു.
ക്രീഡാര്ഥം നഗരീ സൃഷ്ടാ സര്വഭൂതഹിതൈഷിണാ 5.1.40.
എല്ലാ ജീവികളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി കളിക്കാനായി ഈ നഗരം സൃഷ്ടിച്ചു.
ഭവദ്ഭ്യാം ഹേമശൃം ഗേതി യസ്മാച്ച സമുദീരിതാ
നിങ്ങൾ ഇരുവരും പൊൻകൊമ്പുകൾക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞതിനാൽ,
ഏവം കനകശൃങ്ഗേതി പ്രഥമം നാമ കഥ്യതേ
അതിനാൽ ആദ്യമായി ഈ സ്ഥലത്തിന് 'കനകശൃംഗം' എന്ന പേരാണ് ലഭിച്ചത്.
ജപംതശ്ച സ്ഥിതാ യത്ര ബ്രഹ്മവിഷ്ണുമഹേശ്വരാഃ
അവിടെ ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും മഹേശ്വരനും ജപം ചെയ്യുമ്പോൾ നിലകൊള്ളുന്നു.
ഇതി ശ്രീസ്കാംദേ മഹാപുരാണ ഏകാശീതിസാഹസ്ര്യാം സംഹിതായാം പഞ്ചമ ആവന്ത്യഖണ്ഡേഽവന്തീക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യേ കനകശൃങ്ഗാഭിധാനവൃത്താംതവര്ണനംനാമ ചത്വാരിംശോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ എൺപതിനൊന്ന് ആയിരം ശ്ലോകങ്ങളടങ്ങിയ ശ്രീസ്കാന്ദമഹാപുരാണത്തിലെ അഞ്ചാമത്തെ അവന്ത്യഖണ്ഡത്തിൽ, അവന്തീക്ഷേത്രത്തിന്റെ മഹാത്മ്യത്തിൽ, കനകശൃംഗം എന്ന പേരിലുള്ള സംഭവവിവരണമായ നാല്പത്താം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
കല്പേ തത്പുരുഷേ പൂര്വം വേദവിദ്ഭിര്മനീഷിഭിഃ
തത്പുരുഷ കല്പത്തിൽ,VEDA അറിയുന്ന ജ്ഞാനികൾ ആദിയിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു.
വേധസാ സൃജിതം വിശ്വം ദൈത്യദാനവരാ ക്ഷസമ്
സൃഷ്ടാവ് ദൈത്യന്മാരെയും ദാനവന്മാരെയും ഉൾപ്പെടുത്തി ഈ ലോകം സൃഷ്ടിച്ചു.
ദേവാശ്ച ദാനവാഃ സംഖ്യേ നിത്യം സ്പര്ധാസമന്വിതാഃ
ദേവന്മാരും ദാനവന്മാരും എല്ലായ്പ്പോഴും മത്സരത്തോടെയും വൈരാഗ്യത്തോടെയും യുദ്ധം ചെയ്തു.
ചാരണാഃ കിംനരൈഃ സാര്ധമേവം തേ ദ്വേഷതത്പരാഃ
ചാരണന്മാരും കിന്നരന്മാരുമൊത്തു അങ്ങനെ തന്നെ വൈരാഗ്യത്തിൽ ആകൃഷ്ടരായി നിന്നു.
സര്വേ ചൈവ ച ബലിനോ ദുര്ബലൈര്മനുജൈഃ സഹ
ശക്തരായവരും ദുർബലരായ മനുഷ്യരുമായി കൂടെ എല്ലാവരും ഒന്നിച്ചു.
ഏവമന്യോന്യമന്യൈശ്ച നിര്മര്യാദമിദം ജഗത്
ഇങ്ങനെ പരസ്പരം മറ്റുള്ളവരുമായി ഈ ലോകം അതിന്റെ അതിരുകൾ ഇല്ലാതെ മാറുന്നു.
വ്രജാമി ശരണം ദേവം ശരണാര്ത്തിഹരം ഹരിമ്
ശരണം തേടുന്നവരുടെ ദുഃഖം നീക്കുന്ന ഹരിയെ ഞാൻ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു.
തതോ ധ്യാതോ മഹായോഗീ വിശ്വരൂപധരോ ഹരിഃ
അതിനുശേഷം മഹായോഗിയായ വിശ്വരൂപനായ ഹരിയെ ധ്യാനിച്ചു.
ബ്രഹ്മന്ധ്യാതസ്ത്വയാ സമ്യഗ്ധ്യാനയോഗേന പശ്യ മാമ്
ബ്രഹ്മാവേ, നീ ശരിയായി ധ്യാനയോഗത്തിൽ എന്നെ ധ്യാനിച്ച് കാണുക.
തതോ ധാതാ നിശമ്യൈതത്ത്യക്ത്വാ ധ്യാനമവേക്ഷ്യ തമ് 5.1.41.
അതിനുശേഷം സ്രഷ്ടാവ് ഇത് കേട്ട് ധ്യാനം ഉപേക്ഷിച്ച് അവനെ കണ്ടു.