തീര്ഥാനാമുത്തമം തീര്ഥം പുണ്യാനാം പുണ്യവര്ധനമ്
തീർത്ഥങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമമായതും, പുണ്യങ്ങൾ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതും ഇതാണ്.
കതി സംത്യത്ര തീര്ഥാനി ലിംഗാനി ച തഥാ കതി
ഇവിടെ എത്ര തീർത്ഥങ്ങളും എത്ര ലിംഗങ്ങളും ഉണ്ട്?
മഹാകാലവനേ വ്യാസ ലിംഗസംഖ്യാ ന വിദ്യതേ
മഹാകാലവനത്തിൽ, വ്യാസാ, ലിംഗങ്ങളുടെ എണ്ണം എണ്ണാനാവില്ല.
അകാമോ വാ സകാമോ വാ ജായതേ യോഽത്ര മാനവഃ
ഇവിടെ ജനിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ, ആഗ്രഹങ്ങളില്ലാതെയോ ആഗ്രഹങ്ങളോടെയോ ആയിരിക്കട്ടെ,
കൃതകാമാനി തീര്ഥാനി പ്രാസാദായതനാനി ച
ഇവിടത്തെ തീർത്ഥങ്ങളും ക്ഷേത്രങ്ങളും എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റുന്നു.
പുണ്യാനി സര്വതീര്ഥാനി സിദ്ധിക്ഷേത്രാണി സര്വതഃ
ഇവിടത്തെ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും പുണ്യമുള്ളവയും, എല്ലായിടത്തും സിദ്ധികൾ നേടാവുന്ന സ്ഥലങ്ങളുമാണ്.
യഃ ശൃണോതി മഹാഭക്ത്യാ സ യാതി പരമാം ഗതിമ്
ആരെങ്കിലും വലിയ ഭക്തിയോടെ ഇത് കേൾക്കുകയാണെങ്കിൽ, അവൻ പരമഗതിയിലേക്ക് എത്തും.
ഈശ്വരസ്ഥാനമാഖ്യാതം സമംതാത്സാഗ്രയോജനമ്
ഇശ്വരന്റെ വാസസ്ഥലം ഒരു യോജനമൊളവും ചുറ്റും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു എന്ന് വിവരിച്ചു.
യത്ര ക്ഷേത്രേ മൃതാ മര്ത്യാഃ സദാചാരാസ്തഥോത്തമാഃ
ആ പുണ്യഭൂമിയിൽ നല്ല പെരുമാറ്റമുള്ള മനുഷ്യർ അവിടെ മരിച്ചാൽ, അവർ ഉന്നതരാവുന്നു.
യത്ര കീടപതംഗാദ്യാ മൃതാ യാംതി പരാം ഗതിമ്
അവിടെ മരിക്കുന്ന കീടങ്ങളും പുഴുക്കളും പോലും പരമാവസ്ഥയിലേക്കുയരുന്നു.
തസ്മാദ്ബ്രൂഹി മമൈകം തു പ്രശ്നം തഥ്യേന സാംപ്രതമ്
അതുകൊണ്ട്, ദയവായി ഇപ്പോൾ സത്യമായി ഒരു ചോദ്യം എന്നോട് പറയൂ.
കുശസ്ഥലീ കഥം നാമ തഥാവംതീ കഥം സ്മൃതാ
കുശസ്ഥലീ എന്ന പേര് എങ്ങനെ ഉണ്ടായി? അതുപോലെ അവന്തി എന്ന പേരും എങ്ങനെ അറിയപ്പെടുന്നു?
നാമ്നാം ഹേതുമഥോ തേഷാം ബ്രൂഹി ത്വം മുനിസത്തമ
മഹർഷേ, ആ പേരുകളുടെ കാരണം ദയവായി നീ പറയൂ.
കഥിതം വാമദേവായ ഗൌരകല്പേ പുരാതനേ
പഴയ ഗൗരീയുഗത്തിൽ വാമദേവനോട് ഇത് പറഞ്ഞിരുന്നു.
മഹേശേന ഭഗവതാ വിധിശ്ചൈവാത്ര ഹേതുതഃ
ഭഗവാൻ മഹേശനും വിധിയും ഇവിടെ അതിന്റെ കാരണവും വിശദീകരിച്ചു.
സ്വര്ഗപ്രാപ്തിശ്ച ഭവതി സ്വേച്ഛാചാരവിഹാരിണാമ്
അവിടെ ഇഷ്ടം പോലെ സഞ്ചരിക്കുന്നവർക്ക് സ്വർഗ്ഗലാഭം ഉണ്ടാകും.
കുതോ നിവര്തിതം ചിത്തം ജായതേ വസതാം ക്വചിത് ഏതന്മേ ഭഗവന്ബ്രൂഹി ഹിതാര്ഥം സര്വദേഹിനാമ് 5.1.40.
അവിടെ താമസിക്കുന്നവർക്കു മനസ്സ് എങ്ങനെ നിയന്ത്രിക്കപ്പെടുന്നു? എവിടെയാണ് അതു ഉദയിക്കുന്നത്? ഭഗവാനേ, എല്ലാ ജീവികൾക്കും ഉപകാരമാകുന്ന വിധത്തിൽ ദയവായി ഇതു പറയൂ.
പ്രോവാച പാര്വതീകാംതം പ്രഭുഃ പ്രീതഃ പിതാമഹഃ
സന്തോഷത്തോടെ പിതാമഹൻ പാർവതിയുടെ പ്രിയനോടു പറഞ്ഞു.
അജാനന്നിവ ത്വം സര്വം മാം പൃച്ഛസി സനാതന
നിനക്ക് എല്ലാം അറിയാമെന്നു ഞാൻ അറിയുമ്പോഴും, നീ എന്നോട് എല്ലാം ചോദിക്കുന്നു.
ത്വമേവ ച മഹാകാലഃ സര്വം വൈ ജ്ഞായതേ ത്വയാ
നീ തന്നെയാണ് മഹാകാലൻ; എല്ലാം നിനക്ക് അറിയാം.
നിവസംതി ന തേ മര്ത്യാഃ സുരാസ്തേ വൈ ന സംശയഃ
അവിടെ മനുഷ്യർ താമസിക്കുന്നില്ല; അവിടെയുള്ളവർ ദേവന്മാരാണ്, സംശയമില്ല.
വര്തതേ ച പുരീ തത്ര രമ്യഹര്മ്യാ സുശോഭനാ
അവിടെ മനോഹരമായ കൊട്ടാരങ്ങളുള്ള ഒരു നഗരം ഉണ്ട്.
സ്വര്ണശൃങ്ഗാശ്ച പ്രാസാദാ വിഹിതാ വിശ്വകര്മണാ
വിശ്വകർമ്മൻ സ്വർണ്ണകിരീടങ്ങളുള്ള കൊട്ടാരങ്ങൾ അവിടെ പണിതു.
പൂര്വകല്പേ സ്ഥിതോഽഹം ച യത്ര ത്വം കേശവസ്തഥാ
പഴയ യുഗത്തിൽ ഞാൻ അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു; നീയും, കെശവ, അവിടെ ആയിരുന്നു.
തഥാ ദേവര്ഷയഃ സിദ്ധാ യക്ഷകിംനരദാനവാഃ
അതു പോലെ ദേവർഷിമാർ, സിദ്ധന്മാർ, യക്ഷന്മാർ, കിന്നരന്മാർ, ദാനവന്മാർ എന്നിവരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
തഥൈവ ച വരാ നാര്യോ ദേവാനാമതിവല്ലഭാഃ 5.1.40.
അതു പോലെ ദേവന്മാർക്ക് അത്യന്തം പ്രിയമായ ശ്രേഷ്ഠമായ സ്ത്രീകളും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ആഗത്യ ച യദാ ദേവഃ സഹ ദേവൈര്മഹേശ്വരഃ
അപ്പോൾ മഹാദേവൻ ദേവന്മാരോടൊപ്പം അവിടെ എത്തി.
പ്രാസാദൈഃ സ്വര്ണശൃംഗാഢ്യൈര്മണിരത്നവിഭൂഷിതൈഃ
പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള കൊമ്പുകളും രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച മഹാലയങ്ങളും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
തത്രാസ്തേ ശോഭനേ ദിവ്യേ പ്രാസാദേ മണിഭൂഷിതേ
അവിടെ, മനോഹരവും ദിവ്യവുമായ രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച പ്രാസാദത്തിൽ അദ്ദേഹം വസിച്ചു.
തതോ മഹേശശ്ച പിതാമഹശ്ച സമേത്യ തം വിശ്വപതിം നനംദതുഃ
ശേഷം മഹേശ്വരനും പിതാമഹനും ചേർന്ന് ആ ലോകനാഥനോടൊപ്പം സന്തോഷിച്ചു.