സമേ ശയ്യാ ജലേ നൌശ്ച രോഗേ സത്പരിചാരകഃ
സമതലമായ കിടക്കയിൽ, വെള്ളത്തിൽ, കപ്പലിൽ, രോഗത്തിൽ നല്ലൊരു പരിചാരകൻ,
സുഹൃദ്വിദേശേ ച്ഛായോഷ്ണേ നിര്ധൂമഃ ശിശിരേ ശിഖീ
വിദേശത്ത് സുഹൃത്ത്, ചൂടിൽ തണൽ, ശീതത്തിൽ പുകരഹിതമായ അഗ്നി,
സര്വദശ്ചൈവ സര്വേഷാം മനോരഥശതപ്രദഃ
എല്ലാവർക്കും എല്ലായ്പ്പോഴും മനസ്സിലെ നൂറുകണക്കിന് ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നവൻ.
ബ്രുവംത ഇതി തേ വ്യാസ ശുശ്രുവുര്മധുരാം ഗിരമ്
ഇങ്ങനെ സംസാരിച്ചപ്പോൾ, വ്യാസാ, അവർ മധുരമായ വാക്കുകൾ കേട്ടു.
ന ജാനംതി സ്ഥിതഃ കുത്ര ഭാഷതേ കേശവോ വിഭുഃ
അവൻ എവിടെയാണെന്ന്, ആരാണ് സംസാരിക്കുന്നത് എന്നതും അവർ അറിയുന്നില്ല—കേശവൻ, പ്രഭു.
ദാനമേകം സദാ സമ്യ ക്ചിംതാമണിസമം സ്മൃതമ്
ഒരു ദാനം, എപ്പോഴും ശരിയായതായത്, ചിന്താമണിക്ക് തുല്യമായതായി ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
തച്ച ദേയമതഃ സര്വൈഃ ശൃണുധ്വം തത്ത്വതോ ഭൃശമ്
അത് എല്ലാവരും നൽകണം; ഈ സത്യം ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ.
ഉത്പാദിതോ ദീപവരോ യേന ധ്വസ്തമിദം തമഃ
ആർ ആ ഉത്തമദീപം ഉണ്ടാക്കി, അതിനാൽ ഈ ഇരുണ്ടിരിപ്പ് അകറ്റപ്പെട്ടു,
നിഷ്കംപോ നിര്മലോ ഹൃദ്യഃ സുസ്ഥിരോ ഭാസ്കരപ്രഭഃ തേന ദീപപ്രകാശേന ഗോകര്ണോ നിര്വൃതിം യയൌ
അത് അചഞ്ചലവും നിർമ്മലവും ഹൃദയസ്പർശിയുമാണ്; ഉറപ്പുള്ളതും സൂര്യപ്രഭയുള്ളതുമാണ്. ആ ദീപത്തിന്റെ വെളിച്ചത്തിൽ ഗോകർണ്ണൻ സമാധാനം നേടി.
നാഗാഃ ശേഷാദയഃ സര്വേ നോദ്യമാനാശ്ച സംഘശഃ 5.1.30.
ശേഷനു മുന്നിൽ എല്ലാ പാമ്പുകളും കൂട്ടമായി പോലും എഴുന്നേറ്റില്ല.
പര്വതേഷു സമുദ്രേഷു വനേഷൂപവനേഷു ച
പർവതങ്ങളിലും സമുദ്രങ്ങളിലും കാടുകളിലും തോട്ടങ്ങളിലും,
ഭുംജാനാഃ പഞ്ച മൂലാനി ദിവ്യാനി ക്ഷീരസംയുതമ്
അവിടെ അവർ പാൽ ചേർത്ത ദിവ്യമായ അഞ്ചു മൂലക്കറികൾ ആസ്വദിച്ചു,
ചന്ദ്രശാലിഭവം ഭക്തം താംബൂലം സപ്തധാ ഗതമ്
ചന്ദ്രൻ വളർത്തിയ അരിയാൽ ഉണ്ടാക്കിയ ഭക്ഷണവും ഏഴു വിധത്തിൽ ഒരുക്കിയ വെറ്റിലയും കഴിച്ചു,
ശയനേഷു മഹാര്ഹേഷു ഹൃദ്യാസു വനരാജിഷു
മഹാമൂല്യമായ കിടക്കകളിലും മനോഹരമായ കാട്ടുപ്രദേശങ്ങളിലും,
രമന്തേ സ്മ ച തേ സര്വേ ഹ്യുദ്വേഷ്ടംതഃ പരസ്പരമ്
അവർ എല്ലാവരും പരസ്പരം അണിഞ്ഞു ചേർന്ന് സന്തോഷത്തോടെ ആനന്ദിച്ചു.
സൂര്യതാപഭയാന്മുക്താശ്ചംദ്രരശ്മിഭയാച്ച തേ
സൂര്യന്റെ ചൂടിന്റെ ഭയത്തിൽ നിന്നും ചന്ദ്രന്റെ തണലിന്റെ ഭയത്തിൽ നിന്നും അവർ മോചിതരായി,
സൂര്യതാപേന ദാഹഃ സ്യാച്ഛീതം ചംദ്രമരീചിഭിഃ
സൂര്യന്റെ ചൂട് ദഹനം വരുത്തും, ചന്ദ്രന്റെ കിരണങ്ങൾ തണുപ്പും നൽകും.
സൌവര്ണാന്ദീപകാ ന്കൃത്വാ ദ്വിജേഭ്യസ്തേ ദദുഃ പുനഃ
അവർ പൊന്നുകൊണ്ടു വിളക്കുകൾ ഉണ്ടാക്കി വീണ്ടും ദ്വിജന്മാർക്ക് നൽകി.
വസംതി സുഖിനസ്തത്ര സ്വര്ഗാദഷ്ടഗുണൈഃ സുഖൈഃ
അവിടെ അവർ സ്വർഗത്തിൽക്കാൾ എട്ടുമടങ്ങ് കൂടുതൽ സുഖങ്ങളോടെ സന്തോഷത്തോടെ താമസിച്ചു.
ഏതദ്ഗുഹ്യം മയാ ഖ്യാതം ഭവതാം ചാനുകമ്പയാ 5.1.30.
ഈ രഹസ്യം ഞാൻ കരുണയോടെ നിങ്ങൾക്കായി വെളിപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.
ദീപാഗ്നിനാ വിനാ നൈവ തമോദാരു പ്രദഹ്യതേ
വിലക്കിന്റെ അഗ്നിയില്ലാതെ ഇരുണ്ടതിനെ അകറ്റാൻ കഴിയില്ല.
പപ്രച്ഛുസ്തേ പുനഃ സര്വേ ഹൃഷ്ടാ ദാമോദരം വിഭുമ്
അപ്പോൾ അവരൊക്കെയും സന്തോഷത്തോടെ മഹാബലനായ ദാമോദരനോടു വീണ്ടും ചോദിച്ചു.
ഘോരേ തമസി വൈ മഗ്നാ നാഗ്നിം ജാനീമഹേ വയമ്
ഭയാനകമായ ഇരുട്ടിൽ മുങ്ങിയിരിക്കുന്ന നമ്മൾ അഗ്നിയെ അറിയുന്നില്ല.
തേന ദീപം പ്രതിജ്വാല്യ ദേവാഃ ശിവപരായണാഃ
അതിനാൽ ശിവഭക്തരായ ദേവന്മാർ ആ വിളക്ക് തെളിച്ചു.
ദത്തേ ദീപേ തതോ ദേവൈര്ദൃഷ്ടോ ഹൃഷ്ടോ മഹേശ്വരഃ
വിലക്ക് നൽകിയപ്പോൾ ദേവന്മാർ സന്തോഷത്തോടെ മഹേശ്വരനെ കണ്ടു.
തതോ ദേവാഃ സുഖം പ്രാപുഃ സ്വര്ഗേ സേന്ദ്രപുരോഗമാഃ
അതിനുശേഷം ഇന്ദ്രൻ മുന്നിൽ നിൽക്കുന്ന ദേവന്മാർ സ്വർഗത്തിൽ സുഖം പ്രാപിച്ചു.
ദീപദാനഫലം ജ്ഞാത്വാ ദൈതേയാശ്ചാപി വിസ്മിതാഃ
വിലക്കു ദാനം ചെയ്തതിന്റെ ഫലം അറിഞ്ഞ് ദൈത്യന്മാരും അത്ഭുതപ്പെട്ടു.
പൂജയിത്വാ മഹാദേവം പുഷ്പൈശ്ച നിര്മലൈര്ജലൈഃ
ശുദ്ധമായ പുഷ്പങ്ങളും വെള്ളവും കൊണ്ടു മഹാദേവനെ ആരാധിച്ചു,
സ്വസ്ഥാനേ ചാഭവന്സര്വേ ദീപദാനാച്ച ശോഭനാഃ
എല്ലാവരും തങ്ങളുടെ സ്ഥാനം വിട്ട് നീങ്ങിയില്ല; വിളക്കു കൊടുത്തതുകൊണ്ട് അവിടം മനോഹരമായി.
നിരാഹാരാസ്തതോ വ്യാസ പിശാചാ വൈ നിരാശ്രയാഃ 5.1.30.
അപ്പോൾ, വ്യാസാ, ഭൂതങ്ങൾ ഭക്ഷണവും അഭയവും ഇല്ലാതെ അലയുകയായിരുന്നു.