ന ഹ്യാലോകോ വിനാ തേന ശശിസൂര്യാഗ്നിച ക്ഷുഷാ
അവനില്ലാതെ ചന്ദ്രനിലും സൂര്യനിലും അഗ്നിയിലും പ്രകാശമില്ല.
ഹേ ദേവ ഹേ മുനേ സിദ്ധേ ഹേ ഋഷേ ഹേ നിശാചര
ദേവാ! മുനിവേ! സിദ്ധനേ! ഋഷേ! രാത്രിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവനേ!
ഗതോഽസി കാം ദിശം താത കോ വാ ലബ്ധസ്ത്വയാ വിഭോ
നീ എങ്ങോട്ട് പോയി, മകനേ? ആരെയെങ്കിലും കണ്ടോ, പ്രഭുവേ?
പാഥേയമസ്തി കിംചിത്തേ ദിശി കിം വാഥ കുത്രചിത്
നിനക്കൊന്നും ഭക്ഷ്യവസ്തുക്കളോ മറ്റൊന്നോ കൂടെയുണ്ടോ? ഏതെങ്കിലും ദിശയിലോ എവിടെയെങ്കിലും എന്തെങ്കിലും കിട്ടിയോ?
ക്വചിദ്വാസി കഥം തോയമഥവാ ചിത്തനിര്വൃതിഃ
നീ എവിടെയെങ്കിലും താമസിക്കുമോ? നീ വെള്ളം എങ്ങനെയാണ് കിട്ടുന്നത്? മനസ്സിന് സമാധാനം ഉണ്ടോ?
ഏവം പ്രകാരം കരുണം സമാഭാഷ്യ പരസ്പരമ്
ഇങ്ങനെ പരസ്പരം കരുണയോടെ സംസാരിച്ചു.
ഭൂമേര്വിവരമാശ്രിത്യ പ്രാണിനോ യേ വസംത്യപി
ഭൂമിയിലെ കുഴികളിൽ താമസിക്കുന്ന എല്ലാ ജീവികളും,
ന തേഷാം വിദ്യതേ സൂര്യോ നേന്ദുര്നാന്യേ മഹാഗ്രഹാഃ
അവർക്കു സൂര്യനും ചന്ദ്രനും മറ്റേതെങ്കിലും വലിയ ഗ്രഹങ്ങളും ഇല്ല.
കേനാലോകേന പശ്യംതി സമാനി വിഷമാണി ച
അവർക്കു സമതലവും കുഴികളും എങ്ങനെ കാണാൻ കഴിയുന്നു? അവർക്കു എന്താണ് പ്രകാശം?
വിചരന്തഃ സമം കോ വാ മനോ രഥശതപ്രദഃ 5.1.30.
സമമായി സഞ്ചരിക്കുന്നവൻ ആരാണ് മനസ്സിലെ നൂറുകണക്കിന് ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നത്?
സമേ ശയ്യാ ജലേ നൌശ്ച രോഗേ സത്പരിചാരകഃ
സമതലമായ കിടക്കയിൽ, വെള്ളത്തിൽ, കപ്പലിൽ, രോഗത്തിൽ നല്ലൊരു പരിചാരകൻ,
സുഹൃദ്വിദേശേ ച്ഛായോഷ്ണേ നിര്ധൂമഃ ശിശിരേ ശിഖീ
വിദേശത്ത് സുഹൃത്ത്, ചൂടിൽ തണൽ, ശീതത്തിൽ പുകരഹിതമായ അഗ്നി,
സര്വദശ്ചൈവ സര്വേഷാം മനോരഥശതപ്രദഃ
എല്ലാവർക്കും എല്ലായ്പ്പോഴും മനസ്സിലെ നൂറുകണക്കിന് ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നവൻ.
ബ്രുവംത ഇതി തേ വ്യാസ ശുശ്രുവുര്മധുരാം ഗിരമ്
ഇങ്ങനെ സംസാരിച്ചപ്പോൾ, വ്യാസാ, അവർ മധുരമായ വാക്കുകൾ കേട്ടു.
ന ജാനംതി സ്ഥിതഃ കുത്ര ഭാഷതേ കേശവോ വിഭുഃ
അവൻ എവിടെയാണെന്ന്, ആരാണ് സംസാരിക്കുന്നത് എന്നതും അവർ അറിയുന്നില്ല—കേശവൻ, പ്രഭു.
ദാനമേകം സദാ സമ്യ ക്ചിംതാമണിസമം സ്മൃതമ്
ഒരു ദാനം, എപ്പോഴും ശരിയായതായത്, ചിന്താമണിക്ക് തുല്യമായതായി ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
തച്ച ദേയമതഃ സര്വൈഃ ശൃണുധ്വം തത്ത്വതോ ഭൃശമ്
അത് എല്ലാവരും നൽകണം; ഈ സത്യം ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ.
ഉത്പാദിതോ ദീപവരോ യേന ധ്വസ്തമിദം തമഃ
ആർ ആ ഉത്തമദീപം ഉണ്ടാക്കി, അതിനാൽ ഈ ഇരുണ്ടിരിപ്പ് അകറ്റപ്പെട്ടു,
നിഷ്കംപോ നിര്മലോ ഹൃദ്യഃ സുസ്ഥിരോ ഭാസ്കരപ്രഭഃ തേന ദീപപ്രകാശേന ഗോകര്ണോ നിര്വൃതിം യയൌ
അത് അചഞ്ചലവും നിർമ്മലവും ഹൃദയസ്പർശിയുമാണ്; ഉറപ്പുള്ളതും സൂര്യപ്രഭയുള്ളതുമാണ്. ആ ദീപത്തിന്റെ വെളിച്ചത്തിൽ ഗോകർണ്ണൻ സമാധാനം നേടി.
നാഗാഃ ശേഷാദയഃ സര്വേ നോദ്യമാനാശ്ച സംഘശഃ 5.1.30.
ശേഷനു മുന്നിൽ എല്ലാ പാമ്പുകളും കൂട്ടമായി പോലും എഴുന്നേറ്റില്ല.
പര്വതേഷു സമുദ്രേഷു വനേഷൂപവനേഷു ച
പർവതങ്ങളിലും സമുദ്രങ്ങളിലും കാടുകളിലും തോട്ടങ്ങളിലും,
ഭുംജാനാഃ പഞ്ച മൂലാനി ദിവ്യാനി ക്ഷീരസംയുതമ്
അവിടെ അവർ പാൽ ചേർത്ത ദിവ്യമായ അഞ്ചു മൂലക്കറികൾ ആസ്വദിച്ചു,
ചന്ദ്രശാലിഭവം ഭക്തം താംബൂലം സപ്തധാ ഗതമ്
ചന്ദ്രൻ വളർത്തിയ അരിയാൽ ഉണ്ടാക്കിയ ഭക്ഷണവും ഏഴു വിധത്തിൽ ഒരുക്കിയ വെറ്റിലയും കഴിച്ചു,
ശയനേഷു മഹാര്ഹേഷു ഹൃദ്യാസു വനരാജിഷു
മഹാമൂല്യമായ കിടക്കകളിലും മനോഹരമായ കാട്ടുപ്രദേശങ്ങളിലും,
രമന്തേ സ്മ ച തേ സര്വേ ഹ്യുദ്വേഷ്ടംതഃ പരസ്പരമ്
അവർ എല്ലാവരും പരസ്പരം അണിഞ്ഞു ചേർന്ന് സന്തോഷത്തോടെ ആനന്ദിച്ചു.
സൂര്യതാപഭയാന്മുക്താശ്ചംദ്രരശ്മിഭയാച്ച തേ
സൂര്യന്റെ ചൂടിന്റെ ഭയത്തിൽ നിന്നും ചന്ദ്രന്റെ തണലിന്റെ ഭയത്തിൽ നിന്നും അവർ മോചിതരായി,
സൂര്യതാപേന ദാഹഃ സ്യാച്ഛീതം ചംദ്രമരീചിഭിഃ
സൂര്യന്റെ ചൂട് ദഹനം വരുത്തും, ചന്ദ്രന്റെ കിരണങ്ങൾ തണുപ്പും നൽകും.
സൌവര്ണാന്ദീപകാ ന്കൃത്വാ ദ്വിജേഭ്യസ്തേ ദദുഃ പുനഃ
അവർ പൊന്നുകൊണ്ടു വിളക്കുകൾ ഉണ്ടാക്കി വീണ്ടും ദ്വിജന്മാർക്ക് നൽകി.
വസംതി സുഖിനസ്തത്ര സ്വര്ഗാദഷ്ടഗുണൈഃ സുഖൈഃ
അവിടെ അവർ സ്വർഗത്തിൽക്കാൾ എട്ടുമടങ്ങ് കൂടുതൽ സുഖങ്ങളോടെ സന്തോഷത്തോടെ താമസിച്ചു.
ഏതദ്ഗുഹ്യം മയാ ഖ്യാതം ഭവതാം ചാനുകമ്പയാ 5.1.30.
ഈ രഹസ്യം ഞാൻ കരുണയോടെ നിങ്ങൾക്കായി വെളിപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.