ഏവം വ്യാസ തു തത്തീര്ഥം ലിംഗം ചൈവാതി ദുര്ലഭമ് 5.1.28.
ഇങ്ങനെ, വ്യാസാ, ആ തീർത്ഥവും അവിടെയുള്ള ലിംഗവും വളരെ അപൂർവമാണ്.
ശ്രാവണം പ്രാപ്യ യോ മാസം സോമനാഥം ജിതേംദ്രിയഃ
ശ്രാവണ മാസത്തിൽ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിച്ച് സോമനാഥക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നവൻ—
സൌരാഷ്ട്രേ സോമനാഥസ്യ പൂജായാഃ പ്രത്യഹം ഫലമ്
സൗരാഷ്ട്രത്തിൽ സോമനാഥനെ പ്രതിദിനം ആരാധിക്കുന്നതിന്റെ ഫലം—
തീര്ഥേ ചാനരകേ സ്നാത്വാ ദൃഷ്ട്വാ ദേവം മഹേശ്വരമ്
അനരക എന്ന തീർത്ഥത്തിൽ കുളിച്ച് മഹേശ്വരനെ ദർശിച്ചാൽ—
പതന്തി കേന പാപേന പാപിനസ്തേഷു ദുഃഖിതാഃ
ഏത് പാപം ചെയ്താണ് ആ പാപികൾ അവിടെ ദുഃഖത്തോടെ വീഴുന്നത്?
തത്കഥം പ്രാണിനസ്തത്ര ഗച്ഛന്തി പാപകാരിണഃ
പാപം ചെയ്യുന്ന ജീവികൾ അവിടെ എങ്ങനെ എത്തുന്നു?
സനത്കുമാര ഉവാച ശൃണുഷ്വ നരകാന്വ്യാസ താവന്തോ യത്ര സംസ്ഥിതാഃ
സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു: വ്യാസാ, അവിടെ എത്രയോ നരകങ്ങൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതായി കേൾക്കൂ.
പാതാലനി ലയാഃ സര്വേ വിഖ്യാതാ ദുഃഖദാഃ സദാ
അവയെല്ലാം പാതാളലോകങ്ങൾ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, എപ്പോഴും ദുഃഖം നൽകുന്നവയാണവ.
രൌരവഃ സൂകരോ രൌദ്രസ്താലോ വിനശകസ്തഥാ
റൗരവം, സൂകരം, റൗദ്രം, താലം, വിനശകം — ഇവയാണ്.
കുംഭീപാകഃ ക്രകചനസ്തഥാ ദേവാതിദാരുണഃ
കുംഭീപാകം, ക്രകചനം, ദേവാതിദാരുണം — ഇവയും കൂടെ.
അധോമുഖശ്ചാസ്ഥിഭംഗോ യംത്രപീഡനകസ്തഥാ
അധോമുഖം, അസ്ഥിഭംഗം, യന്ത്രപീഡനം — ഇവയും.
ഇത്യേവമാദയഃ സര്വേ നരകാ ഭൃശദാരുണാഃ
ഇവയും ഇതുപോലുള്ള മറ്റും എല്ലാം അത്യന്തം ഭയങ്കരമായ നരകങ്ങൾ ആണ്.
പതംതി പുരുഷാസ്തേഷു പാപകര്മരതാശ്ച യേ 5.1.29.
പാപകൃത്യങ്ങളിൽ ആസ്വദിക്കുന്നവർ ഇവിടങ്ങളിലേക്കാണ് വീഴുന്നത്.
യാതനാഭിര്വിചിത്രാഭീ രൌദ്രകര്മ ക്ഷയാദ്ഭൃശമ്
അവിടെ വിവിധതരത്തിലുള്ള ഭയാനകമായ വേദനകളിലൂടെ അവരുടെ ദുഷ്കൃത്യങ്ങൾ തീരുന്നു.
മഹാവൃക്ഷാഗ്രശൃംഗേഷു ലംബ്യംതേ യമകിംകരൈഃ
യമന്റെ ദൂതന്മാർ അവരെ വലിയ വൃക്ഷങ്ങളുടെ കൊമ്പുകളിൽ തൂക്കുന്നു.
അഗ്നിവര്ണൈഃ ശംകുഭിശ്ച ലോഹദംഡൈഃ സകംടകൈഃ
അഗ്നിപോലുള്ള ഇരുമ്പ് കൂശുകളും മുള്ളുള്ള ഇരുമ്പ് ദണ്ഡുകളും ഉപയോഗിച്ച്,
തത്തത്ക്ഷണാത്പ്രദീപ്തേന വഹ്നിനാ ച വിശേഷതഃ
പ്രത്യക്ഷം തീപോലുള്ള ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിയാൽ പ്രത്യേകിച്ച് അവർ പീഡിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.
കൂടസാക്ഷീ തഥാഽസമ്യക്പക്ഷപാതേന യോ വദേത്
തെറ്റായ സാക്ഷ്യം പറയുന്നവനും, പക്ഷപാതത്തോടെ സംസാരിക്കുന്നവനും,
സുരാപോ ബ്രഹ്മഹാ ഹര്താ സുവര്ണസ്യ ച സൂചകഃ
മദ്യം കുടിക്കുന്നവൻ, ബ്രാഹ്മണഹത്യചെയ്യുന്നവൻ, കള്ളൻ, പൊന്നിനെ കുറിച്ച് ചാടുന്നവൻ,
ഭ്രൂണഹാ ഗുരുഹംതാ ച ഗോഘ്നശ്ച മുനിസത്തമ
ഗർഭഹത്യ ചെയ്യുന്നവൻ, ഗുരുവിനെ കൊല്ലുന്നവൻ, പശുവിനെ കൊല്ലുന്നവൻ — മഹർഷേ,
തപ്തലോഷ്ഠേഷു പച്യംതേ യസ്തു ഭക്തം പരിത്യജേത്
ഇവരും ഭോജനത്തെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നവനും ചൂടാക്കിയ ഇരുമ്പിൽ വേവപ്പെടുന്നു.
കുംഭീപാകേ പ്രയാത്യേവ പാദൈരൂര്ധ്വൈരധോമുഖഃ
അവൻ കാൽ മുകളിലായും തല താഴെയായും കുംഭീപാകത്തിൽ പോകുന്നു.
സ്വാമിദ്രോഹീ ച യോ രൌദ്രസ്തപ്തകുംഭേ സ പാത്യതേ 5.1.29.
സ്വാമിയെ ദ്രോഹിക്കുന്നവൻ, ആ ക്രൂരൻ, തപ്തമായ കുംഭത്തിൽ തള്ളപ്പെടുന്നു.
പരസ്ത്രീഗാമിനോ യേ ച യാംതി ക്രകചനേ തു തേ
അന്യസ്ത്രീവ്യാമോഹികൾ ക്രകചനത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു.
ദേവദ്വിജപിതൃദ്വേഷ്ടാ രത്നദൂഷയിതാ ച യഃ
ദേവന്മാരെയും, ദ്വിജന്മാരെയും, പിതാക്കളെയും ദ്വേഷിക്കുന്നവനും, രത്നങ്ങളെ ദൂഷിക്കുന്നവനും,
പിതൃദേവഗുരൂണാം ച സപര്യാം ന കരോതി യഃ
പിതാക്കൾക്കും ദേവന്മാർക്കും ഗുരുക്കന്മാർക്കും സേവനം ചെയ്യാത്തവനും,
അംത്യജേഭ്യോ ഗ്രഹീതാ ച നരകേ യാത്യധോമുഖേ
അന്ത്യജന്മാരിൽ നിന്ന് സ്വീകരിക്കുന്നവൻ തലകുനിച്ചാണ് നരകത്തിലേക്ക് പോകുന്നത്.
കൃതഘ്നഃ പിശുനഃ ക്രൂരഃ കൂടമാനീ വിഡംബകഃ
കൃതഘ്നൻ, അപവാദി, ക്രൂരൻ, കള്ളം പറയുന്നവൻ, വഞ്ചകൻ—
ലാക്ഷാമാംസരസാനാം ച തിലാനാം രസകസ്യ ച
ലാക്ഷ, മാംസം, രസങ്ങൾ, എള്ള്, മദ്യപാനങ്ങൾ ഇവ കഴിക്കുന്നവരും—
മധുഹാ ഗ്രാമഹംതാ ച യാതി വൈതരണീം നരഃ
തേനു മോഷ്ടാവും ഗ്രാമം നശിപ്പിക്കുന്നവനും വൈതരണി നദിയിലേക്ക് പോകുന്നു.