ആപ്യായമാനം ത്രീഁല്ലോകാന്പപാത ധരണീതലേ 5.1.28.
അവൻ മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലെയും നിറഞ്ഞപ്പോൾ, ഭൂമിയിൽ ഇറങ്ങി.
ത്രിഃസപ്തകൃത്വോഽതിശയാച്ചകാരാബ്ധിപ്രദക്ഷിണമ്
അവൻ എഴുപത്തേഴു പ്രാവശ്യം സമുദ്രം അതിശയത്തോടെ ചുറ്റി.
തദേവൌഷധയോ ദിവ്യാ ജാതാ ഭുവി സുനിര്മലാഃ
അന്നേരം ഭൂമിയിൽ അതേ ദിവ്യ ഔഷധികൾ ഉത്ഭവിച്ചു, അത്യന്തം ശുദ്ധവും നിർമ്മലവുമായിരുന്നു അവ.
തുഷ്ടോഽഥ ഭഗവാന്സോമോ ജഗതേഃ സര്വദാ മുനേ
അതിനുശേഷം, സദാ സന്തുഷ്ടനായ പുണ്യവാനായ സോമൻ, ഹേ മുനി, ലോകത്തോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
തതസ്തസ്മൈ ദദൌ വാക്യം ബ്രഹ്മാ ലോകപിതാമഹഃ
അതിനുശേഷം ലോകങ്ങളുടെ പിതാമഹനായ ബ്രഹ്മാവ് സോമനോട് ഒരു ആജ്ഞ നൽകി.
സപ്തവിംശതിം സോമായ ദാക്ഷായണീര്മഹാവ്രതാഃ
സോമനു വേണ്ടി ബ്രഹ്മാവ് ദക്ഷന്റെ ഇരുപത്തിയേഴു പുത്രിമാരെയും, മഹാവ്രതം പാലിക്കുന്നവരെയും നൽകി.
സ തത്പ്രാപ്യ മഹദ്രാജ്യം സോമോ ഭാര്യായുതസ്തദാ
അവൻ ആ മഹാരാജ്യം ലഭിച്ചപ്പോൾ, സോമൻ ഭാര്യകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടവനായി.
ഹോതാ ച ഭഗവാനത്രിരധ്വര്യുര്ഭഗവാന്ഭൃഗുഃ
ഹോതൃവേദിയിലുണ്ടായിരുന്നത് മഹാനായ അത്രിയും, അധ്വര്യുവായിരുന്നത് ഭഗവാൻ ഭൃഗുവുമായിരുന്നു.
സദസ്യോ ഭഗവാന്വിഷ്ണുഃ സനകാദിമുഖൈര്യുതഃ
സദസ്യനായി മഹത്വമുള്ള വിഷ്ണു, സനകാദിമുനിമാരോടൊപ്പം അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
സിനീവാലീ കുഹൂശ്ചൈവ ധൃതിഃ പുഷ്ടിഃ പ്രഭാ വസുഃ
സിനീവാലി, കുഹു, ധൃതി, പുഷ്ടി, പ്രഭ, വസു എന്നിവരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
പ്രാപ്യാവഭൃഥമവ്യഗ്രഃ സര്വദേവര്ഷിപൂജിതഃ 5.1.28.
അവഭൃഥസ്നാനം നിർവികാരമായി പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം, സോമൻ എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും ഋഷിമാരുടെയും ആദരവും നേടി.
തസ്യ തത്പ്രാപ്യ ദുഷ്പ്രാപ്യമൈശ്വര്യമൃഷിസംസ്കൃതമ്
ഋഷിമാരാൽ ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ട അത്രയും പ്രാപ്തിയില്ലാത്ത ഐശ്വര്യം സോമൻ നേടി.
ബൃഹസ്പതേസ്തദാ ഭാര്യാം താരാനാമ്നീം യശസ്വിനീമ്
അന്നേരം ബൃഹസ്പതിയുടെ ഭാര്യയായ, പ്രശസ്തയായ താര എന്നവൾ അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
വാച്യമാനസ്തദാ സോമോ ദേവദേവര്ഷിഭിസ്തഥാ
അപ്പോൾ ദേവന്മാരും ഋഷിമാരും സോമനോട് അവളെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചു.
ബൃഹസ്പതേസ്തതഃ പക്ഷം ശക്രോ ജഗ്രാഹ കോപതഃ
അതിനുശേഷം ക്രോധത്തോടെ ഇന്ദ്രൻ ബൃഹസ്പതിയുടെ പക്ഷം എടുത്തു.
തതോ യുദ്ധമഭൂത്തത്ര സുഘോരം ശക്രസോമയോഃ
അതിനുശേഷം അവിടെ സോമനും ഇന്ദ്രനും തമ്മിൽ ഭയങ്കരമായ ഒരു യുദ്ധം നടന്നു.
സര്വേ ഭീതാസ്തതോ ദേവാ ബ്രഹ്മാണം ശരണം ഗതാഃ
അപ്പോൾ എല്ലാ ദേവന്മാരും ഭയപ്പെട്ട് ബ്രഹ്മാവിന്റെ ശരണം തേടി.
ദേവാനാം വചനം ശ്രുത്വാ സാര്ദ്ധം ദേവൈഃ പിതാമഹഃ
ദേവന്മാരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ബ്രഹ്മാവ് അവരോടൊപ്പം ചേർന്ന് പോയി.
വാരിതാസ്തേ സ്ഥിതാസ്തത്ര യുദ്ധം ത്യക്ത്വാ സുരാസുരാഃ
ബ്രഹ്മാവ് തടഞ്ഞതുകൊണ്ട്, ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും യുദ്ധം ഉപേക്ഷിച്ച് അവിടെ നിന്നു.
താമംതഃപ്രസവാം ദൃഷ്ട്വാ പ്രാഹ ഭാര്യാം ബൃഹസ്പതിഃ
ഭാര്യ ഗർഭിണിയായിരിക്കുന്നതു കണ്ട ബൃഹസ്പതി അവളോട് സംസാരിച്ചു.
ഉത്സസര്ജ തതസ്താരാ കുമാരം ദേവരൂപിണമ് 5.1.28.
അതിനുശേഷം താരാ ദൈവസ്വരൂപനായ ആ കുഞ്ഞിനെ വിട്ടയച്ചു.
സ തേജോ ജാതമാത്രോഽപി ദേവാനാമാക്ഷിപച്ഛിശുഃ
അവൻ ജനിച്ച ഉടനെ തന്നെ ദേവന്മാരെ അത്ഭുതപ്പെടുത്തുന്ന പ്രകാശം പ്രകടിപ്പിച്ചു.
കസ്യായം ബ്രൂഹി സുഭഗേ സോമസ്യാഥ ബൃഹസ്പതേഃ
സൗഭാഗ്യവതിയായേ, ഈ കുഞ്ഞ് ആരുടേതാണെന്ന് പറയൂ. ഇദ്ദേഹം സോമന്റേയോ, ബ്രഹസ്പതിയുടേയോ മകനാണോ?
യദത്ര സത്യം തദ്ബ്രൂഹി താരേ കസ്യ സുതോ ഹ്യയമ്
താരേ, സത്യം പറയൂ, ഈ കുഞ്ഞ് ആരുടെ മകനാണ്?
സോമസ്യേതി രഹഃ സോഽയം കുമാരോ ദേവസംനിഭഃ
ഇവൻ സോമന്റേത് തന്നെയാണ്—ഇത് ഒരു രഹസ്യമാകുന്നു; ദൈവത്തോടു സാമ്യമുള്ള ഈ ബാലൻ.
ബുധ ഇത്യകരോന്നാമ തസ്യ പുത്രസ്യ വൈ തദാ
അപ്പോൾ അവന്റെ മകനായി അവനെ ബുധൻ എന്ന് പേരിട്ടു.
തേന സോമോഽഭവത്കുഷ്ഠീ ക്ഷയരോഗയുതസ്തദാ
ഇതിന്റെ ഫലമായി സോമന് കുഷ്ടരോഗവും ക്ഷയരോഗവും ബാധിച്ചു.
അവന്തീമാജഗാമാശു സോമോ ദേവദിദൃക്ഷയാ
ദേവന്മാരെ കാണാനുള്ള ആഗ്രഹത്തോടെ സോമൻ വേഗത്തിൽ അവന്തിയിലേക്ക് പോയി.
സ്നാത്വാ സംപൂജയാമാസ സോമഃ സോമേശ്വരം തതഃ
അവിടെ കുളിച്ച് സോമൻ സമേശ്വരനെ ആരാധിച്ചു.
മത്പ്രസാദാദ്വപുഃ കാംതം തവ സോമ ഭവിഷ്യതി
എന്റെ അനുഗ്രഹത്തോടെ, സോമാ, നിന്റെ രൂപം വീണ്ടും മനോഹരമാകും.