ദുസ്തരാ സുതരാ ജാതാ നദീ വൈതരണീ നൃണാമ് ।। നരകാംതേ തദാ ജാതേ ഗതേ വിശ്വേശ്വരേ വിഭൌ
നരകാന്തത്തിൽ, വിശ്വേശ്വരൻ അവിടെ എത്തിയപ്പോൾ, മനുഷ്യർക്കായി വൈതരണി നദി ആദ്യം കടക്കാൻ ദുഷ്കരമായിരുന്നതും പിന്നെ എളുപ്പമായിത്തീർന്നതുമായിരുന്നു.
പാപക്ഷയാത്തതഃ സര്വേ തേ മുക്താ നാരകാ നരാഃ
പാപങ്ങൾ നശിച്ചതിനുശേഷം, അവിടെ ആയിരുന്ന എല്ലാ മനുഷ്യരും നരകത്തിൽ നിന്ന് മോചിതരായി.
വിമാനേഷു സഹസ്രേഷു ഹ്യാരൂഢാസ്തേ സമംതതഃ
അവർ ആയിരക്കണക്കിന് വിഹായസയാനങ്ങളിൽ ഒരുമിച്ച് കയറി.
തതഃ ശൂന്യം മുനേ ജാതം സര്വം നിരയമംഡലമ്
അതിനുശേഷം, മഹർഷേ, മുഴുവൻ നരകലോകവും ശൂന്യമായിത്തീർന്നു.
തതോ ദൂതാഃ കൃതാംതസ്യ കൃഷ്ണം ച യുദ്ധകാരിണമ്
അതിനുശേഷം, യമദൂതന്മാരും കൃഷ്ണന്റെ യുദ്ധസേനയും
കിംകരാ ഊചുഃ മാ വീരാനേന മാര്ഗേണ രഥമാനയ മാനവന്
കിങ്കരന്മാർ പറഞ്ഞു: 'വീരാ, ഈ വഴി രഥം കൊണ്ടുവരരുത്.'
യമാദിഷ്ടാ നരാഃ പാപാ യേഽമോച്യാ വര്ഷകോടിഭിഃ
യമന് വിധിച്ച പാപികളായ മനുഷ്യര്, കോടിക്കണക്കിന് വര്ഷങ്ങള് കഴിഞ്ഞാലും മോചിതരാകാനാവാത്തവര്,
ഏതച്ഛ്രുത്വാ വചസ്തേഷാം കൃപയാ പീഡിതോ ഭൃശമ്
ഇവരുടെ വാക്കുകള് കേട്ടപ്പോള് അവന് അതീവ ദയയോടെ വേദനിച്ചു.
സര്വേഷാം സ്വര്ഗദാതാഹം യമലോകനിവാരകഃ
എല്ലാവര്ക്കും സ്വര്ഗം നല്കുന്നവനും, യമലോകത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം തടയുന്നവനും ഞാനാണ്.
ഏതച്ഛ്രുത്വാ വചോ ദൂതാഃ സത്വരാ യമമാഗതാഃ 5.1.27.
ഈ വാക്കുകള് കേട്ടയുടന് ദൂതന്മാര് വേഗത്തില് യമന്റെ അടുക്കല് പോയി.
തതോ യമോ രുഷാവിഷ്ടഃ പ്രാഹ താന്യമകിംകരാന്
അതിനുശേഷം യമന് കോപത്തോടെ തന്റെ സേവകരോടു പറഞ്ഞു.
തം ഗത്വാ വാരയധ്വം വൈ ഗൃഹീത്വാനീയതാമിതി
അവിടേക്ക് പോയി അവനെ തടയൂ; പിടിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന് ഇവിടെ എത്തിക്കൂ.
ഏവമുക്തോ യമേനാഥ കിംകരഃ സ നരാംതകഃ
യമന് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ, നരാന്തകന് എന്ന സേവകന്
യദാ ന വാരിതസ്തസ്ഥൌ തദാ ക്രുദ്ധോ നരാംതകഃ
അവനെ ആരും തടയാതിരുന്നതിനാല് നരാന്തകന് അവിടെ ഉറച്ചു നിന്നു; പിന്നെ അവന് ക്രുദ്ധനായി.
ബലദേവോപി സമരേ താഡിതോ വിവിധൈഃ ശരൈഃ
യുദ്ധത്തില് പലവിധം അമ്പുകള് കൊണ്ട് ആക്രമിക്കപ്പെട്ടെങ്കിലും ബാലദേവനും
ആദായ ധനുഷീ ദിവ്യേ ജഘ്നതുര്യമകിംകരാന്
ദിവ്യമായ വില്ലുകള് എടുത്ത്, അവര് യമന്റെ സേവകരെ തോല്പിച്ചു.
നരാംതകോഽപി സമരേ ബലേന ബലിനാര്ദിതഃ
യുദ്ധത്തില് ശക്തന്മാരുടെ ബലത്തിന് മുന്നില് നരാന്തകനും കീഴടങ്ങി.
തതോ നരാംതകേ വീരേ പതിതേ യമകിംകരേ
ശൂരനായ നരാന്തകന് യമന്റെ സേവകരുടെ ഇടയില് വീണപ്പോള്,
രാമകൃഷ്ണാഭ്യാം തേ ദൂതാ ഹന്യമാനാ ഭയാതുരാഃ
രാമനും കൃഷ്ണനും അവരെ സംഹരിക്കുമ്പോള് ആ ദൂതന്മാര് ഭയത്താല് വിറച്ചു.
തതോ യമോ യയൌ ക്രുദ്ധഃ സമംതാത്കിംകരൈര്വൃതഃ 5.1.27.
അതിനുശേഷം, കോപത്തോടെ യമന് എല്ലാ ദിശകളിലും സേവകരാല് ചുറ്റപ്പെട്ട് മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.
തതോ വാദിത്രനിര്ഘോഷൈസ്തുമുലാനകഗോമുഖൈഃ
അതിനുശേഷം, മൃദംഗം, കാഹളം, പാശുപതം മുതലായ വാദ്യങ്ങളുടെ ഗംഭീരശബ്ദം മുഴങ്ങി.
ദേവാ വിദ്യാധരാഃ സിദ്ധാ ദൃഷ്ട്വാ യാംതം മഹാബലമ്
അവന് മഹാബലശാലിയായവന് മുന്നോട്ട് വരുന്നത് ദേവന്മാരും വിദ്യാധരന്മാരും സിദ്ധന്മാരും കണ്ടു.
തതസ്തേ കിംകരാഃ സര്വേ ചിത്രഗുപ്തേന നോദിതാഃ
അപ്പോള് ചിത്രഗുപ്തന് പ്രേരിപ്പിച്ചില്ലാത്തതിനാല് എല്ലാ സേവകരും അപ്രവര്ത്തികളായി.
ബലം ച കേശവം സംഖ്യേ ജഘ്നതുസ്താവുഭാവപി
അവരില് ഇരുവരും യുദ്ധത്തില് സൈന്യത്തെയും കേശവനെയും തോല്പിച്ചു.
വിദാര്യ ച സഹസ്രാണി കിംകരാണാം സമംതതഃ ചചാര രണദുര്ധര്ഷഃ കാമപാലേന പാലിതഃ
അവൻ ചുറ്റും ആയിരക്കണക്കിന് സേവകരെ തകർത്തു, യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കാനാവാത്തവനായി കാമദേവന്റെ സംരക്ഷണത്തിൽ അവിടെയെങ്ങും സഞ്ചരിച്ചു.
തതശ്ചിത്രഗുപ്തോ രണേ കിംകരാദ്യം വിദീര്ണം നിരീക്ഷ്യാര്തനാദം ചകാര
അപ്പോൾ ചിത്രഗുപ്തൻ, യുദ്ധത്തിൽ മുന്നിലുള്ള സേവകൻ തകർക്കപ്പെട്ടത് കണ്ടു, വേദനയോടെ ഒരു നിലവിളി മുഴക്കി.
ശരൈഃ പംചഭിഃ കൃഷ്ണമായാംതമാജൌ ജഘാനാഷ്ടഭിര്വക്ത്രദേശേ സ ഭിന്നഃ
അവൻ അഞ്ചു അമ്പുകൾകൊണ്ട് കൃഷ്ണമായാന്തനെ യുദ്ധഭൂമിയിൽ വീഴ്ത്തി, പിന്നെ എട്ട് അമ്പുകൾ കൊണ്ട് മുഖത്ത് പരിക്കേൽപ്പിച്ചു.
രഥം സ്വം സമാദായ യാതഃ കൃതാംതസ്തതശ്ചിത്രഗുപ്തേ ശരാര്തേ പ്രസുപ്തേ
തന്റെ രഥം എടുത്ത് കൃതാന്തൻ പുറപ്പെട്ടു; അമ്പുകൾകൊണ്ട് വേദനിച്ച ചിത്രഗുപ്തൻ അവിടെ തന്നെ ബോധംകെട്ടുവീണു.
പ്രധാനാശ്ച ഭഗ്നാ വിചിത്രാശ്ച ഭഗ്രാസ്തതശ്ചിത്രഗുപ്തം നിശമ്യാഥ ഭഗ്നമ്
പ്രധാനന്മാർ തകർന്നു, വിവിധ വിഭാഗങ്ങളും ചിതറിപ്പോയി; ചിത്രഗുപ്തൻ തോറ്റുവെന്ന വാർത്ത കേട്ടപ്പോൾ—
വിനാശായ യുധ്യദ്യുഗാംതേ പ്രജാനാം യഥാ വാഡവോ ജ്വാലവൃദ്ധഃ പ്രവൃത്തഃ 5.1.27.
യുഗാന്തത്തിൽ, ജ്വാലകൾ ഉയരുന്ന വാടവാഗ്നി സകല ജീവരാശികളെയും നശിപ്പിക്കാൻ ഉയരുന്നതുപോലെ, അവൻ നാശത്തിനായി യുദ്ധം നടത്തി.