അജേയം ദേവദേവേംദ്രദാനവാസുരരാക്ഷസൈഃ
ദേവതാദിപതിമാരും ദാനവന്മാരും അസുരന്മാരും രാക്ഷസന്മാരും ആ രഥത്തെ ജയിക്കാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു.
സഹസ്രസൂര്യപ്രതിമം ചാരുവക്ത്രചതുര്യുഗമ്
അതു ആയിരം സൂര്യന്മാരെപ്പോലെ പ്രകാശിച്ച നാലു മനോഹരമായ ചക്രങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു.
സംവര്താകാരവിഷമം ഖഗേംദ്രവരകേതനമ്
അതു ഭയങ്കരമായ രൂപവും, പക്ഷിരാജാവിന്റെ പതാകയും ഉയർത്തിയതുമായിരുന്നു.
പ്രദക്ഷിണമുപാകൃത്യ ദേവതാഭ്യഃ പ്രണമ്യ ച
അതു വലതുവശം ചുറ്റി, ദേവന്മാരെ നമസ്കരിച്ചു.
തതോ ജഗാമ ത്വരിതോ ജനാര്ദനോ ജഗന്നിവാസോ യമലോകമാശ്രിതാമ്
അതിനുശേഷം ലോകങ്ങളുടെ ആധാരമായ ജനാർദ്ദനൻ വേഗത്തിൽ യമലോകത്തേക്ക് പോയി.
തത്ര പ്രധ്യാപയാമാസ ശംഖം ശാര്ങ്ഗധനുര്ധരഃ
അവിടെ ശാരംഗധനുര് ധാരിയായ ഭഗവാൻ ശംഖം മുഴക്കി.
നരകാംതര്ഗതാ മര്ത്യാഃ പാപാചാരപരായണാഃ
നരകത്തിനുള്ളിൽ പാപകൃത്യങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്ന മനുഷ്യർ
ശസ്ത്രാണി കുംഠതാം പ്രാപുര്യംത്രാണി വിവിധാനി ച
അവരുടെ ആയുധങ്ങൾ മന്ദമായിത്തീർന്നു, വിവിധ ബദ്ധങ്ങൾ ശക്തി നഷ്ടപ്പെട്ടു.
അസിപത്രവനംനാമ ശീര്ണപര്ണമജായത
അസിപത്രവനം എന്ന പേരിലുള്ള വാളിലയുള്ള കാടിന്റെ ഇലകൾ ഉണങ്ങി വീണു.
അഭൈരവം ഭൈരവാഖ്യം കുംഭീപാകമവാചികമ് 5.1.27.
ഭയാനകമായ ഭൈരവം, അഭൈരവം, കുംഭീപാകം, അവാചികം എന്നിങ്ങനെ പേരുള്ള നരകങ്ങൾ
ദുസ്തരാ സുതരാ ജാതാ നദീ വൈതരണീ നൃണാമ് ।। നരകാംതേ തദാ ജാതേ ഗതേ വിശ്വേശ്വരേ വിഭൌ
നരകാന്തത്തിൽ, വിശ്വേശ്വരൻ അവിടെ എത്തിയപ്പോൾ, മനുഷ്യർക്കായി വൈതരണി നദി ആദ്യം കടക്കാൻ ദുഷ്കരമായിരുന്നതും പിന്നെ എളുപ്പമായിത്തീർന്നതുമായിരുന്നു.
പാപക്ഷയാത്തതഃ സര്വേ തേ മുക്താ നാരകാ നരാഃ
പാപങ്ങൾ നശിച്ചതിനുശേഷം, അവിടെ ആയിരുന്ന എല്ലാ മനുഷ്യരും നരകത്തിൽ നിന്ന് മോചിതരായി.
വിമാനേഷു സഹസ്രേഷു ഹ്യാരൂഢാസ്തേ സമംതതഃ
അവർ ആയിരക്കണക്കിന് വിഹായസയാനങ്ങളിൽ ഒരുമിച്ച് കയറി.
തതഃ ശൂന്യം മുനേ ജാതം സര്വം നിരയമംഡലമ്
അതിനുശേഷം, മഹർഷേ, മുഴുവൻ നരകലോകവും ശൂന്യമായിത്തീർന്നു.
തതോ ദൂതാഃ കൃതാംതസ്യ കൃഷ്ണം ച യുദ്ധകാരിണമ്
അതിനുശേഷം, യമദൂതന്മാരും കൃഷ്ണന്റെ യുദ്ധസേനയും
കിംകരാ ഊചുഃ മാ വീരാനേന മാര്ഗേണ രഥമാനയ മാനവന്
കിങ്കരന്മാർ പറഞ്ഞു: 'വീരാ, ഈ വഴി രഥം കൊണ്ടുവരരുത്.'
യമാദിഷ്ടാ നരാഃ പാപാ യേഽമോച്യാ വര്ഷകോടിഭിഃ
യമന് വിധിച്ച പാപികളായ മനുഷ്യര്, കോടിക്കണക്കിന് വര്ഷങ്ങള് കഴിഞ്ഞാലും മോചിതരാകാനാവാത്തവര്,
ഏതച്ഛ്രുത്വാ വചസ്തേഷാം കൃപയാ പീഡിതോ ഭൃശമ്
ഇവരുടെ വാക്കുകള് കേട്ടപ്പോള് അവന് അതീവ ദയയോടെ വേദനിച്ചു.
സര്വേഷാം സ്വര്ഗദാതാഹം യമലോകനിവാരകഃ
എല്ലാവര്ക്കും സ്വര്ഗം നല്കുന്നവനും, യമലോകത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം തടയുന്നവനും ഞാനാണ്.
ഏതച്ഛ്രുത്വാ വചോ ദൂതാഃ സത്വരാ യമമാഗതാഃ 5.1.27.
ഈ വാക്കുകള് കേട്ടയുടന് ദൂതന്മാര് വേഗത്തില് യമന്റെ അടുക്കല് പോയി.
തതോ യമോ രുഷാവിഷ്ടഃ പ്രാഹ താന്യമകിംകരാന്
അതിനുശേഷം യമന് കോപത്തോടെ തന്റെ സേവകരോടു പറഞ്ഞു.
തം ഗത്വാ വാരയധ്വം വൈ ഗൃഹീത്വാനീയതാമിതി
അവിടേക്ക് പോയി അവനെ തടയൂ; പിടിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന് ഇവിടെ എത്തിക്കൂ.
ഏവമുക്തോ യമേനാഥ കിംകരഃ സ നരാംതകഃ
യമന് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ, നരാന്തകന് എന്ന സേവകന്
യദാ ന വാരിതസ്തസ്ഥൌ തദാ ക്രുദ്ധോ നരാംതകഃ
അവനെ ആരും തടയാതിരുന്നതിനാല് നരാന്തകന് അവിടെ ഉറച്ചു നിന്നു; പിന്നെ അവന് ക്രുദ്ധനായി.
ബലദേവോപി സമരേ താഡിതോ വിവിധൈഃ ശരൈഃ
യുദ്ധത്തില് പലവിധം അമ്പുകള് കൊണ്ട് ആക്രമിക്കപ്പെട്ടെങ്കിലും ബാലദേവനും
ആദായ ധനുഷീ ദിവ്യേ ജഘ്നതുര്യമകിംകരാന്
ദിവ്യമായ വില്ലുകള് എടുത്ത്, അവര് യമന്റെ സേവകരെ തോല്പിച്ചു.
നരാംതകോഽപി സമരേ ബലേന ബലിനാര്ദിതഃ
യുദ്ധത്തില് ശക്തന്മാരുടെ ബലത്തിന് മുന്നില് നരാന്തകനും കീഴടങ്ങി.
തതോ നരാംതകേ വീരേ പതിതേ യമകിംകരേ
ശൂരനായ നരാന്തകന് യമന്റെ സേവകരുടെ ഇടയില് വീണപ്പോള്,
രാമകൃഷ്ണാഭ്യാം തേ ദൂതാ ഹന്യമാനാ ഭയാതുരാഃ
രാമനും കൃഷ്ണനും അവരെ സംഹരിക്കുമ്പോള് ആ ദൂതന്മാര് ഭയത്താല് വിറച്ചു.
തതോ യമോ യയൌ ക്രുദ്ധഃ സമംതാത്കിംകരൈര്വൃതഃ 5.1.27.
അതിനുശേഷം, കോപത്തോടെ യമന് എല്ലാ ദിശകളിലും സേവകരാല് ചുറ്റപ്പെട്ട് മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.