യയോര്ദര്ശനമാത്രേണ യമലോകം ന പശ്യതി
അവരെ ഒന്നു കാണുന്നവൻ യമലോകം കാണേണ്ടതില്ല.
ന പശ്യേദ്യമലോകം സ യദ്യപി ബ്രഹ്മഹാ ഭവേത്
ബ്രഹ്മഹത്യ ചെയ്തവൻ ആയാലും അവൻ യമലോകം കാണുകയില്ല.
അവതീര്ണൌ യദോര്വംശേ ദിവ്യരൂപൌ മഹാദ്യുതൌ
അവർ യദുവംശത്തിൽ ദിവ്യരൂപവും മഹത്തായ തേജസ്സും കൊണ്ട് അവതരിച്ചവർ ആയിരുന്നു.
കംസം ഹത്വാ സചാണൂരമുഗ്രസേനം നരാധിപമ്
കംസനും ചാണൂരനെയും കൊല്ലുകയും, ഉഗ്രസേനനെ രാജാവായി സ്ഥാനാരോഹനം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.
കിം കാര്യം തേ മയാ ബ്രൂഹി കര്തവ്യം തേ സുതേ ഹതേ
നിന്റെ മകൻ കൊല്ലപ്പെട്ടപ്പോൾ ഞാൻ നിനക്കു വേണ്ടി എന്ത് ചെയ്യണം എന്ന് പറയൂ.
സര്വം സംപത്സ്യതേ കൃഷ്ണ ഭവതോ ഹി ന ദുര്ലഭമ്
കൃഷ്ണാ, നിനക്കൊന്നും ദുഷ്കരമല്ല; എല്ലാം സാധിക്കും.
ഗച്ഛേതമുജ്ജയിന്യാം വൈ കൃതവിദ്യൌ ഭവിഷ്യഥ
നിങ്ങൾ ഉജ്ജയിനിയിലേക്കു പോവൂ; അവിടെ നിങ്ങൾ വിദ്യയിൽ നിപുണരാകും.
കണ്ഠസ്ഥാംശ്ചക്രതുര്വേദാനാചാരമഖിലം ച തൌ
അവർ വേദങ്ങളും എല്ലാ ആചാരങ്ങളും വായ്മുട്ടിൽപോലും ഉറപ്പിച്ചു.
അഹോരാത്രൈശ്ചതുഃഷഷ്ട്യാ തദദ്ഭുതമഭൂദ്ദ്വിജ
അയ്യാ, അറുപത്തിനാലു രാവും പകലും കൊണ്ട് ആ അത്ഭുതം സംഭവിച്ചു.
വിചിംത്യ തൌ തദാ മേനേ പ്രാപ്തൌ ചംദ്ര ദിവാകരൌ 5.1.27.
അപ്പോൾ ആൾ ആലോചിച്ച്, അവരെ ചന്ദ്രനും സൂര്യനും ഒന്നിച്ചെത്തിയതുപോലെ കരുതിച്ചു.
ശിഷ്യൈസ്തു സഹിതോ വിപ്രോ മഹാകാലവനേഽവിശത് ।। ശിഷ്യൈഃ സഹ പ്രവിഷ്ടൌ ദ്വൌ തദാ തൌ രാമകേശവൌ
ബ്രാഹ്മണനും അവന്റെ ശിഷ്യന്മാരും മഹാകാല വനത്തിലേക്ക് കടന്നു. അപ്പോഴേ, രാമനും കേശവനും അവരുടെ ശിഷ്യന്മാരോടൊപ്പം അവിടെ പ്രവേശിച്ചു.
വന്ദമാനൌ മഹാകാലം സ തം കേശവമവ്രവീത്
അവരൊക്കെ മഹാകാലനോട് വന്ദനം ചെയ്തപ്പോൾ, മഹാകാലൻ കേശവനോട് പറഞ്ഞു.
സുഖമാസീച്ച സാധൂനാമജ്ഞാനാനാം ച സര്വദാ
അവൻ സദാ സന്മാർഗ്ഗികളെയും അജ്ഞാനികളെയും സന്തോഷിപ്പിച്ചു.
യുവാഭ്യാം തേ ഹതാഃ സര്വേ കംസപ്രമുഖതോ നൃപാഃ । മുനിസിദ്ധസുരാദീനാം സ്ഥിതിഃ കാര്യാ ത്വയാഽനഘ
കംസനെ മുന്നിൽ നിർത്തി എല്ലാ രാജാക്കളെയും നിങ്ങൾ ഇരുവരും സംഹരിച്ചു; ഇനി, പാപരഹിതനായവനേ, മുനിമാരുടെയും സിദ്ധന്മാരുടെയും ദേവന്മാരുടെയും മറ്റുള്ളവരുടെയും ക്ഷേമം നീ ഉറപ്പാക്കണം.
കരിഷ്യാമി തമിത്യുക്ത്വാ സ നമസ്യ തതോ യയൌ
"അത് ഞാൻ ചെയ്യും" എന്ന് പറഞ്ഞ്, അവൻ വന്ദനം നടത്തി അവിടെ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു.
കസ്യ ന ശ്രദ്ദധേ തേഷാം വചസ്ത്വത്യദ്ഭുതം യതഃ
അവിടെ ആരാണ് അത്തരം അത്ഭുതകരമായ വാക്കുകൾ വിശ്വസിച്ചത്?
തതസ്തത്രോത്ഥിതഃ ശബ്ദഃ സംശ്ലേഷേ ച തഥാ തയോഃ
അപ്പോൾ അവിടെ, ഇരുവരും ചേർന്ന് അണിഞ്ഞപ്പോൾ, ഒരു ശബ്ദം ഉയർന്നു.
ന വൈ ജ്ഞാതൌ മയാ വീരൌ യദുവൃഷ്ണികുലോദ്ഭവൌ
യദു-വൃഷ്ണി വംശങ്ങളിൽ ജനിച്ച വീരന്മാർ ആ ഇരുവരാണെന്ന് എനിക്ക് അറിയില്ലായിരുന്നു.
ഗുര്വര്ഥം കിം ദദാമീതി സഹ രാമേണ ഹര്ഷിതഃ
രാമനോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ, "ഗുരുവിന് വേണ്ടി ഞാൻ എന്ത് നൽകണം?" എന്ന് ചോദിച്ചു.
പുത്രമിച്ഛാമ്യഹം ത്വത്തോ യോ മൃതോ ലവണാംഭസി 5.1.27.
ഉപ്പു കടലിൽ മരിച്ച എന്റെ മകനെയാണ് ഞാൻ നിന്നിൽ നിന്ന് ആഗ്രഹിക്കുന്നത്.
പ്രഭാസേ തീര്ഥയാത്രായാം ത്വമേവ തമിഹാനയ
പ്രഭാസയിലേക്കുള്ള തീർത്ഥയാത്രക്കിടെ, നീ അവനെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരണം.
തം സമുദ്ര ഉവാചേദം ദൈത്യഃ പംചജനോ മഹാന്
അപ്പോൾ മഹാസമുദ്രജീവിയായ വലിയ അസുരൻ പഞ്ചജനൻ അവനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
തതഃ പംചജനം ഹത്വാ ഗ്രാഹരൂപം മഹാബലമ്
പിന്നീട്, വലിയ ശക്തിയുള്ള സമുദ്രജീവിയായ പഞ്ചജനനെ അവൻ സംഹരിച്ചു.
ജലേശ്വരഗൃഹാത്തേന ഗ്രാഹേണാതീവ ലീലയാ
ജലാധിപന്റെ ഭവനത്തിൽ നിന്ന് ആ ഗ്രാഹനെ വളരെ എളുപ്പത്തിൽ അവൻ കൊണ്ടുവന്നു.
യമാലയഗതം മത്വാ തദാ വരുണമബ്രവീത്
അവൻ യമലോകത്തേക്ക് പോയെന്ന് കരുതി, അവൻ പിന്നീട് വരുണനോട് പറഞ്ഞു.
പുരാജിരേ ഹതാ ദൈത്യാ ദാനവാ ബലദര്പിതാഃ
പണ്ടുകാലത്ത്, ശക്തിയിൽ അഹങ്കരിച്ചിരുന്ന അസുരന്മാരെയും ദാനവന്മാരെയും സംഹരിച്ചു.
ന്യാസഭൂതോ രഥോ യസ്തേ വിധൃതോ നിഹതാരിണാ
ശത്രുക്കളെ സംഹരിച്ചവൻ നിനക്കു ഏൽപ്പിച്ചിരുന്ന ആ രഥം—
യേനാഹവേ പ്രേതരാജം ജിത്വാ പശ്യാമി ബാലകമ് ദദൌ തം രഥമക്ഷോഭ്യം രണേ തസ്മൈ സുരാസുരൈഃ
അത് കൊണ്ടാണ് ഞാൻ യുദ്ധത്തിൽ മരണരാജാവിനെ ജയിച്ച് ആ ബാലനെ കണ്ടത്. ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും യുദ്ധത്തിൽ അവനു ആ അചഞ്ചലമായ രഥം നൽകി.
തതോ ഹരിഃ സമാലോക്യ രഥം രത്നപരിഷ്കൃതമ്
അതിനുശേഷം ഹരി രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ചിരുന്ന രഥം കണ്ടു.
നാനാ ചിത്രവിചിത്രാംഗം ഗരുഡധ്വജരാജിതമ് 5.1.27.
അതു വിവിധ ആകൃതികളാൽ ഭംഗിയായി അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതും, ഗരുഡധ്വജം ഉയർത്തിയതുമായിരുന്നു.