തതോ ദേവഗണാ ദൃഷ്ട്വാ തമായാംതം മഹാസുരമ്
അപ്പോൾ, ആ മഹാസുരൻ അടുത്ത് വരുന്നത് ദേവഗണങ്ങൾ കണ്ടപ്പോൾ,
ബിഭിദുഃ ശലസംഘാതൈരസിഭി ര്മുസലൈസ്തഥാ
അവർ അമ്പുകളും വാളുകളും മുഷലങ്ങളും കൊണ്ട് അവനെ ആക്രമിച്ചു.
ഹതേ തസ്മിന്മഹാദേവോ ദേവാന്പ്രോവാച വൈ തദാ
അവനെ സംഹരിച്ചപ്പോൾ, മഹാദേവൻ ദേവന്മാരോട് അന്ന് പറഞ്ഞു.
ഏതസ്മിന്നംതരേ വ്യാസ തത്കപാലാത്സുഭൈരവാഃ
അതിനിടയിൽ, വ്യാസാ, ആ കപ്പാലത്തിൽ നിന്ന് ഭയങ്കരനായ ഭൈരവൻ ജനിച്ചു.
അഭ്യധാവംസ്തമുദ്ദേശം മഹാദേവം നിവേദ്യ വൈ
അവർ അതേ സ്ഥലത്തേക്ക് ഓടി ചെന്നു, മഹാദേവനോട് വിവരം അറിയിച്ചു.
കപാലമാതരസ്തസ്മാത്ഖ്യാതാഃ ക്ഷേത്രേ മഹാബലാഃ
അവിടുത്തെ കപ്പാലമാതാക്കൾ അത്യന്തം ശക്തിയുള്ളവരായി പ്രശസ്തരായി.
സ്ഥാപിതസ്യ കപാലസ്യ ഭിത്ത്വാ സമഭവത്പുരാ
പണ്ടേ, കപ്പാലം സ്ഥാപിച്ച് പൊട്ടിച്ചപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് അതുണ്ടായി.
തദദ്യാപി മഹദ്ദിവ്യം സരസ്തത്ര പ്രകാശതേ
ഇന്നും ആ മഹത്തായ ദിവ്യമായ തടാകം അവിടെ പ്രകാശിക്കുന്നു.
പാത്രസ്ഥമുദ്ധുതം വാപി ശീതോഷ്ണം ക്വഥിതം ജലമ് 5.1.9.
പാത്രത്തില് വെച്ചതോ ഒഴിച്ചതോ, തണുത്തതോ ചൂടായതോ തിളപ്പിച്ചതോ ആയ വെള്ളം എങ്കിലും —
പ്രാഗാദ്ബ്രഹ്മാപി തം ദേശം ദേവതാനാം ശതൈര്വൃതഃ
മുന്പ് ബ്രഹ്മാവും നൂറുകണക്കിന് ദേവതകളോടൊപ്പം ആ സ്ഥലത്ത് എത്തിയിരുന്നു.
അത്ര ത്യജംതി യേ പ്രാണാന്രുദ്ര ലോകം വ്രജംതി തേ
ഇവിടെ ജീവന് വിട്ടുപോകുന്നവര് രുദ്രന്റെ ലോകത്തിലേക്കാണ് പോകുന്നത്.
രൌദ്രേ സരസി യേ സ്നാംതി ജലം വാപി പിബംതി യേ
രുദ്രസരസ്സില് കുളിക്കുന്നവര്, അതിലെ വെള്ളം കുടിക്കുന്നവര് —
ഇതി സ്വര്ഗഗതാ ദേവാഃ സ്പൃഹാം കുര്വംതി നിത്യശഃ
ഇങ്ങനെ സ്വര്ഗ്ഗത്തില് വസിക്കുന്ന ദേവതകള് എന്നും ഇതിനെ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ഇദം ശുഭം ദിവ്യമധര്മനാശനം മഹാകപാലം സുരദൈത്യപൂജിതമ്
ഇത് ശുഭവും ദിവ്യവും അധര്മ്മം നശിപ്പിക്കുന്നതും മഹാകപാലമായതും ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ആരാധിക്കുന്നതുമാണ്.
തപോരതൈഃ സിദ്ധഗണൈരഭിഷ്ടുതം യഥാ നഭഃസ്ഥം ദിനനാഥമംഡലമ്
തപസ്സില് ലയിച്ചിരിക്കുന്ന സിദ്ധന്മാരുടെ കൂട്ടം ആകാശത്തിലെ സൂര്യന്റെ പ്രകാശത്തെ പോലെ ഇതിനെ പുകഴ്ത്തുന്നു.
സ്വയംഭൂതം മഹേശസ്യ വിഖ്യാതം കുടുംബികേശ്വരമ്
സ്വയം ഉദിച്ച മഹേശന്റെ കുട്ടുംബികേശ്വരം പ്രസിദ്ധമാണ്.
മുച്യതേ സര്വപാപൈസ്തു സപ്തജന്മകൃതൈരപി
ഏഴു ജന്മങ്ങളില് ചെയ്ത പാപങ്ങള് പോലും എല്ലാം ഇവിടെ നിന്നു മോചിതനാകാം.
സര്വാഁല്ലോകാനതിക്രമ്യ ശിവലോകം സ ഗച്ഛതി
എല്ലാ ലോകങ്ങളെയും അതിക്രമിച്ച് ശിവലോകത്താണ് അവന് എത്തുന്നത്.
തീരേ തസ്യ പ്രയച്ഛേത സ പ്രാപ്നോതി പരാം ഗതിമ്
അതിന്റേ കരയില് ദാനം ചെയ്താല് പരമമായ ഗതി ലഭിക്കും.
ഏകേനൈവോപവാസേന അശ്വമേധഫലം ലഭേത്
ഒരു ഉപവാസം മാത്രം ചെയ്താല് അശ്വമേധയാഗഫലം ലഭിക്കും.
പട്ടബംധം മഹേശസ്യ സ വിപാപ്മാ ദിവം വ്രജേത്
മഹേശന് വേണ്ടി പട്ട് കെട്ടുന്ന പാപരഹിതന് സ്വര്ഗ്ഗം ലഭിക്കും.
കര്പൂരം കുങ്കുമം ചൈവ മൃഗനാഭി സചന്ദനമ്
കർപ്പൂരം, കുങ്കുമം, മൃഗനാഭി, ചന്ദനം —
സ്വരൂപം ചൈവ വിപ്രേന്ദ്ര സഭാര്യം ഭോജയേദ്ദ്വിജമ്
സ്വന്തം രൂപവും കൂടാതെ, ഭാര്യയോടൊപ്പം ഒരു ബ്രാഹ്മണനെ ഭക്ഷണം കൊടുക്കണം.
ഇതി ശ്രീസ്കാംദേ മഹാപുരാണഏകാശീതിസാഹസ്ര്യാം സംഹിതായാം പഞ്ചമ ആവന്ത്യഖണ്ഡേഽവന്തീക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യേ കുടുമ്ബികേശ്വരമാഹാത്മ്യവര്ണനംനാമ ദശമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കാന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ എൺപത്തിയെട്ടായിരം ശ്ലോകങ്ങളുള്ള സംഹിതയിലെ അഞ്ചാം അവന്ത്യഖണ്ഡത്തില് അവന്തീക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തില് കുട്ടുംബികേശ്വരമാഹാത്മ്യവിവരണം എന്ന പത്താം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
അഥാതഃ സംപ്രവക്ഷ്യാമി തീര്ഥം വിദ്യാധരസ്യ തു
ഇനി ഞാൻ വിദ്യാധരന്റെ തീർത്ഥത്തെക്കുറിച്ച് വിശദമായി പറയും.
പ്രസാദാദ്ബ്രൂഹി മേ ബ്രഹ്മഞ്ഛ്രോതുമിച്ഛാമി സാംപ്രതമ്
നിന്റെ കൃപയാൽ, ബ്രാഹ്മണനേ, ദയവായി എന്നോട് പറയൂ; ഇപ്പോൾ അതു കേൾക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ഗ്രഥിതാ പാരിജാതസ്യ മാലാ തേന മനോരമാ
അവൻ പാരിജാതപൂക്കൾകൊണ്ട് മനോഹരമായ ഒരു മാല ചുരണ്ടി.
ഗൃഹീത്വാ ച സ താം മാലാം ഗതോ വാസവവേശ്മനി
ആ മാല എടുത്ത് അവൻ വാസവന്റെ ഭവനത്തിലേക്ക് പോയി.
ദത്താ തസ്യൈ തദാ തേന സാ മാലാ നൃത്യമാശ്രിതഃ ।। സാ മേനകാസ്തുതാഽസ്ഥാനേ മാലയാ മോഹിതാ ഭവത്
അപ്പോൾ അവൻ ആ മാല അവളെക്കു നൽകി. ആ മാല അണിഞ്ഞ് നൃത്തം ചെയ്തപ്പോൾ മേനകാ സഭയിൽ എല്ലാവരും പുകഴ്ത്തി, അവൾ അതിൽ ആകർഷിതയായി.
കോപാവിഷ്ടേന ശക്രേണ ശപ്തോ വിദ്യാധരസ്തദാ
കോപംകൊണ്ട ശക്രൻ അപ്പോൾ ആ വിദ്യാധരനെ ശപിച്ചു.