സ്കന്ദപുരാണമ്

തത്ത്വസര്ഗം ഭൂതസര്ഗം ഭാവസര്ഗം തഥൈവ ച

തത്വങ്ങളുടെ സൃഷ്ടി, ഭൂതങ്ങളുടെ സൃഷ്ടി, ജീവികളുടെ സൃഷ്ടി—ഇവയും അതുപോലെ,

യത്കിംചിദ്വസ്തുജാതം ഹി തത്സര്വമചരം ചരമ്

എന്തൊക്കെയോ വസ്തുക്കളുടെ കൂട്ടം ഉണ്ടെങ്കിലുമത്—ചലിക്കുന്നതും അചലവും—എല്ലാം,

അഥേശഃ പ്രാഹ ബ്രഹ്മാണം ത്വയാ ദൃഷ്ടം യഥാതഥമ്

അപ്പോൾ ഈശ്വരൻ ബ്രഹ്മാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'നീ എല്ലാം യഥാർത്ഥത്തിൽ കണ്ടു.'

കര്താഹമനുകര്താ ത്വം ലോകാനാം സ്ഥിതികാരണേ 5.1.4.

'ലോകങ്ങളുടെ സൃഷ്ടിയിൽ ഞാൻ സ്രഷ്ടാവാണ്; നീ അനുകരിക്കുന്നവനാണ്, നിലനിൽപ്പിനായി.'

ഇത്യുക്തോ ദേവദേവേന ബ്രഹ്മാ വചനമബ്രവീത്

ദേവദേവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ബ്രഹ്മാവ് മറുപടി പറഞ്ഞു:

ത്വത്പ്രസാദാത്പ്രജാസര്ഗം കുര്വതോ മേ മഹേശ്വര

'മഹേശ്വരാ, നിന്റെ കൃപയാൽ ഞാൻ ജീവികളുടെ സൃഷ്ടി നടത്താൻ കഴിയുന്നു.'

മഹേ൩വര ഉവാച ധ്യായതഃ പുത്രകാമസ്യ സ്രഷ്ടു കാമസ്യ തേ യതഃ

മഹേശ്വരൻ പറഞ്ഞു: 'നീ പുത്രൻ വേണമെന്ന് ആഗ്രഹിച്ച് സൃഷ്ടിക്കുവാൻ ധ്യാനിച്ചതു കൊണ്ടാണ്—'

പുത്രത്വം പ്രാപ്യ ഹീശസ്തേ ഛേത്സ്യാമി പംചമം ശിരഃ

'പുത്രത്വം ലഭിച്ചശേഷം, ഈശ്വരാ, ഞാൻ നിന്റെ അഞ്ചാമത്തെ തല മുറിച്ചുകളയും.'

കീര്തയസ്വ സഖാ ധന്യഃ സ നഃ പൂജ്യോ ഭവിഷ്യതി

'അവനെ ഭാഗ്യശാലിയായ സ്നേഹിതനെന്നു പ്രസിദ്ധമാക്കുക; അവൻ നമ്മുടെയൊക്കെ ആരാധനയ്ക്ക് യോഗ്യനാകും.'

അഥാപശ്യത്തതോ ബ്രഹ്മാ തേജസാ ഹരിമച്യുതമ്

അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവ് മഹത്തായ തേജസ്സോടെ ഉള്ള അച്യുതനായ ഹരിയെ കണ്ടു.

മഹേശ്വരസ്യ തേജോര്ധ്വം സംതം നാരായണം പ്രഭുമ്

അവൻ മഹേശ്വരന്റെ തേജസ്സിന് മുകളിൽ നിലകൊള്ളുന്ന നാരായണപ്രഭുവിനെ കണ്ടു.

അംഗുല്യാ സംസ്പൃശന്ദേവോ ബ്രഹ്മാണമബ്രവീദ്വചഃ

ദേവൻ തന്റെ വിരൽകൊണ്ട് ബ്രഹ്മാവിനെ തൊട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:

ഭവിതാ ലോകരക്ഷാര്ഥം ശ്രേഷ്ഠഃ സര്വധനുഷ്മതാമ്

'ലോകങ്ങളെ രക്ഷിക്കാൻ, എല്ലാ വില്ലാളികളിലും ശ്രേഷ്ഠൻ ജനിക്കും.'

ഇത്യുക്ത്വാ ഭഗവാന്ദേവസ്തമഗ്നിം പാണിനാഽ ഗ്രഹീത് 5.1.4.

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, ഭാഗ്യവാൻ ദേവൻ ആ അഗ്നിയെ കൈയിൽ എടുത്തു.

ഇതി സത്കൃത്യ സതതം നരം ചൈവ മഹേശ്വരഃ

ഇങ്ങനെ മഹേശ്വരൻ ആ മനുഷ്യനെയും എല്ലായ്പ്പോഴും ആദരവോടെ കാണിച്ചു.

അഥാബ്രവീത്തതോ ബ്രഹ്മാ അഗ്നിം തം തു യുഗക്ഷയേ

അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവ് ആ അഗ്നിയോട് കാലാവസാനത്തിൽ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:

ഭൃഗുശ്ചൈവാംഗിരാഃ പുത്രൌ ഭവിതാരൌ ന സംശയഃ

'ഭൃഗുവും അങ്ങിരസ്സും നിനക്ക് പുത്രന്മാരാകും, ഇതിൽ സംശയമില്ല.'

ദ്വിധാ സംഭജ്യ തേനാഗ്നിം സൃഷ്ടേര്യജ്ഞോ ഭവിഷ്യതി

അവൻ ആ അഗ്നിയെ രണ്ടായി വിഭജിച്ചതിനാൽ സൃഷ്ടിയുടെ യജ്ഞം നടക്കും.

ബ്രഹ്മണാഽഗ്നീ സമേതൌ തു ബ്രഹ്മാണമനുനോദിതൌ

ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഇച്ഛയാൽ ആ രണ്ടു അഗ്നികളും ഒന്നിച്ചു ചേർന്നു, ബ്രഹ്മാവ് അവയെ പ്രവർത്തിപ്പിച്ചു.

അതോഽശ്വത്ഥേ ശമീഗര്ഭേ സംയോഗസ്തത്ര പഠ്യതേ

അതിനാൽ അശ്വത്ത്വം, ശമീ എന്ന വൃക്ഷത്തിന്റെ ഉള്ളിൽ അവയുടെ ഐക്യം അവിടെ വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.

തസ്മാത്സുതഹിതഃ ശ്രേഷ്ഠശ്ചതുര്ഥ ഇതി കഥ്യതേ

അതിനാൽ ഉപകാരപ്രദനും ഉത്തമനുമായ പുത്രൻ നാലാമനെന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു.

ഏവം തു ബ്രഹ്മണോ വക്ത്രം പഞ്ചമം സമപദ്യത

ഇങ്ങനെ ബ്രഹ്മാവിന് അഞ്ചാമത്തെ വായ് ഉദിച്ചുവന്നു.

ഏതദ്യോ ബുധ്യതേ ദേവ തേജഃസര്ഗമനുത്തമമ്

ദേവന്മാരുടെ ഈ അതുല്യമായ തേജസ്സിന്റെ സൃഷ്ടി ആരെങ്കിലും മനസ്സിലാക്കുന്നുവെങ്കിൽ—

ഏതദ്യോഗ്നിസമുദ്ഭവം പശുപതേര്മാഹാത്മ്യസംസൂചകം വഹ്നേഃ സാധുമതിഃ ശൃണോതി സതതം യഃ ശ്രദ്ധയാ ഭാവിതമ്। യോ വ്യാസ ദ്വിജദേവതാപ്രമുഖതഃ സംശ്രാവയേദ്ഭക്തിതഃ സോഽത്യര്ഥം ഭവഭാവിതഃ ശിവപുരേ സംപൂജ്യതേ ദൈവതൈഃ ।। 5.1.4.

അഗ്നിയുടെ ഉത്ഭവം വിവരിക്കുകയും പശുപതിയുടെ മഹത്വം സൂചിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഈ കഥയെ വിശ്വാസപൂർവ്വം എപ്പോഴും ശ്രവിക്കുന്നവനും, വ്യാസാ, ദ്വിജന്മാരുടെയും ദേവന്മാരുടെയും മുന്നിൽ ഭക്തിയോടെ ഇത് പാരായണം ചെയ്യുന്നവനും, ലോകത്തിൽ ആഴമായി ലയിച്ചവനായി ശിവപുരിയിൽ ദേവന്മാർക്കിടയിൽ ഏറെ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.

കിം കൃതം ബ്രഹ്മണാ തത്ര പ്രായശ്ചിത്തം ച കര്മണാമ്

അവിടെ ബ്രഹ്മാവ് എന്താണ് ചെയ്തത്? ആ പ്രവൃത്തികൾക്ക് പ്രായശ്ചിത്തമായി എന്താണ് ചെയ്തതെന്ന് പറയൂ.

ജനാര്ദനേന കിം കര്മ ശംകരേണ ച യന്മുനേ

ജനാർദ്ദനനും ശംകരനും എന്ത് പ്രവർത്തി ചെയ്തുവെന്ന് പറയൂ, മഹർഷേ.

ശസ്തൈഃ കുശസമിദ്ഭിശ്ച യഥോക്തം ഹരിണാ പുരാ

ഹരിയാൽ മുമ്പ് നിർദ്ദേശിച്ച പോലെ ഉത്തമമായ കുശയും സമിതും ഉപയോഗിച്ച്—

ബദര്യാശ്രമമാസാദ്യ നരനാരായണാവൃഷീ

നരനും നാരായണനും ബദരിയുടെ ആശ്രമത്തിലെത്തിയപ്പോൾ—

കപാലപാണിര്ദേവേശഃ പര്യടന്വസുധാമിമാമ്

ദേവന്മാരുടെ പ്രഭു കപാലം കൈയിൽ പിടിച്ച് ഈ ഭൂമിയിൽ ചുറ്റി നടന്നു.