യതോഽഗ്നിര്വ്യാസ തേനോക്തോ ഗിരൌ ദുര്ഗേ മഹാമുനേ
അതിനാൽ അഗ്നി വ്യാസനോട് പറഞ്ഞു: പർവതത്തിലും കഠിനസ്ഥലത്തും, മഹാമുനിയേ.
സോഽപി ഭിന്നഃ സമാഹൂതോ ബ്രഹ്മണാ സ്ഥാനലിപ്സയാ
അവനും വിഭജിക്കപ്പെട്ട്, സ്ഥാനം ആഗ്രഹിച്ച് ബ്രഹ്മാവ് വിളിച്ചു.
തസ്മാത്ത്വം സംസ്കൃതാം വാണീം ദ്വിജാതീനാം പ്രകാശയ
അതിനാൽ, നീ ദ്വിജന്മാരുടെ സംസ്കൃതമായ വാക്ക് വെളിപ്പെടുത്തണം.
തസ്മാദ്ദ്വിജാതേര്വിജ്ഞേയാ വാണീ പുണ്യാ പ്രകാശിതാ
അതിനാൽ, ദ്വിജന്മാരുടെ വാക്ക് ശുദ്ധവും വെളിപ്പെടുത്തപ്പെട്ടതുമാണ് എന്ന് മനസ്സിലാക്കണം.
അനൃതാക്ഷരവിന്യാസാദമംഗല്യാ ഹ്യസംസ്കൃതാ 5.1.4.
തെറ്റായ അക്ഷരങ്ങള് ചേര്ത്തുപറഞ്ഞാല് അവ ശുഭകരമല്ല, ശുദ്ധിയുമില്ല.
ആഹൂയ ഭൂയോഽകാരാഗ്നിം പ്രജാപതിരചക്ഷുഷമ്
പിന്നീട്, അക്ഷരമായ 'അ'യുടെ അഗ്നിയെ വീണ്ടും വിളിച്ച്, പ്രജാപതി അതിനെ കാഴ്ചയില്ലാത്തതാക്കി.
ബ്രഹ്മാണമാഹ വഹ്നിസ്തു വാചോഹം മുഖമസ്മി ഹേ
അഗ്നി ബ്രഹ്മാവിനോട് പറഞ്ഞു: "ഞാന് വാക്കിന്റെ വായാണ്."
ബ്രഹ്മാ തമാഹ യസ്മാത്ത്വം തേജഃസ്ഥാനം സമീഹസേ
ബ്രഹ്മാവ് അവനോട് പറഞ്ഞു: "നീ പ്രകാശത്തിന്റെ സ്ഥാനം ആഗ്രഹിക്കുന്നതിനാല്—"
യസ്മാത്തേജഃ പ്രപശ്യംതി ചക്ഷുര്ഭവതി ദുര്ബലമ്
"നിന്റെ പ്രകാശം കണ്ടാല് കണ്ണിന് ശക്തികുറയുന്നു—"
ഇകാരമഥ സംഭിന്നമഗ്നിമാഹ പിതാമഹഃ
അതിനുശേഷം, 'ഇ' എന്ന അക്ഷരം വേര്പെടുത്തി, പിതാമഹന് അഗ്നിയോട് പറഞ്ഞു.
യസ്മാച്ഛീഘ്രം മഹാസത്ത്വ സൌമ്യദൃഷ്ടിരിഹാഗതഃ
"നീ വലിയ ശക്തിയുള്ളവനും, സൌമ്യമായ കാഴ്ചയുള്ളവനും, വേഗത്തില് ഇവിടെ എത്തിയതിനാല്—"
സംശീതാത്മാ ശീതരശ്മിശ്ചംദ്രമാസ്ത്വം ഭവിഷ്യസി
"തണുത്ത സ്വഭാവവും തണുത്ത കിരണങ്ങളുംകൊണ്ട്, നീ ചന്ദ്രനാകും."
തരുസ്ഥഃ സര്വതേജാംസി തേജസാഽഭിഭവിഷ്യസി
വൃക്ഷത്തിന്മേല് നിന്നുകൊണ്ട്, നീ നിന്റെ പ്രകാശംകൊണ്ട് എല്ലാം മറികടക്കും.
ഇഹൈഹീതീതി ശിരസി സമാദായ ന്യവേശയത്
"ഇവിടെ വാ, ഇവിടെ വാ" എന്നു പറഞ്ഞ്, അതിനെ തലയില് വെച്ചു.
സ ഏവം രൂപവാനഗ്നിരുകാരാഗ്നിഃ പ്രതിഷ്ഠിതഃ 5.1.4.
ഇങ്ങനെ, രൂപമുള്ള അഗ്നി, 'ഉ' എന്ന അക്ഷരത്തിന്റെ അഗ്നി, സ്ഥാപിതമായി.
ഭവാഗ്നിരൂപം പരമം ബ്രഹ്മാണമിദമബ്രവീത്
അഗ്നി ആ രൂപം സ്വീകരിച്ച്, ബ്രഹ്മാവിനോട് ഈ പരമമായ വാക്ക് പറഞ്ഞു.
ബ്രഹ്മാ തമാഹ കതമം സ്ഥാനം തേ രോചതേഽനല
ബ്രഹ്മാവ് അവനോട് ചോദിച്ചു: "നിനക്ക് ഏത് സ്ഥാനം ഇഷ്ടമാണ്, അഗ്നേ?"
സ്ഥാനം നൈവാസ്തി തേ ഭവ്യം തതോ ഹ്യേവം ഭവിഷ്യതി
"നിനക്ക് യോജിച്ച സ്ഥാനം ഇല്ല; അതിനാല് ഇങ്ങനെ തന്നെയിരിക്കും."
ലോകേ നിത്യം സമാചാര ലോകസംസ്ഥിതിഹേതുകഃ
ലോകത്തില് നീ എപ്പോഴും ലോകത്തിന്റെ ക്രമത്തിനുള്ള കാരണം ആയിരിക്കും.
യദിഹ ത്വം മഹാജ്വാലാഭാഭിഃ കലിതശോഭനഃ ന ഹ്യേഷ ധര്മശ്ചൈവാദ്യോ മായാമോഹിതകാമ്യയാ
ഇവിടെ നീ വലിയ ജ്വാലകളാല് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവനാണെങ്കില് പോലും, ഈ ആദി ധര്മ്മം അല്ലെങ്കില്, അതെല്ലാം മായയുടെ മോഹം കൊണ്ടുള്ള ആഗ്രഹം മൂലമാണ്.
ഇത്യുക്തേ ബ്രഹ്മണാ സോഽഗ്നിഃ പ്രജജ്വാല സഹസ്രശഃ
ബ്രഹ്മാവ് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോള്, ആ അഗ്നി ആയിരക്കണക്കിന് ജ്വലിച്ചു.
അകാരേകാര ഊകാരോ ബ്രഹ്മാ തമഥ ദൃഷ്ടവാന്
'അ', 'ഇ', 'ഉ' എന്ന അക്ഷരങ്ങളെ ബ്രഹ്മാവ് അപ്പോള് കണ്ടു.
വ്യാപ്തം ഭവാഗ്നിനാ സര്വം തിര്യഗൂര്ധ്വമധസ്തഥാ
മുകളിലും കീഴിലും ചുറ്റുമുള്ള എല്ലാം ഭവത്തിന്റെ അഗ്നിയിൽ മുഴുവൻ ആകൃതിയായി നിറഞ്ഞിരുന്നു.
ചിംതയംതം തു ബ്രഹ്മാണം ഭീതം ചൈവ വിശേഷതഃ
ബ്രഹ്മാവ് അതീവ ഭയത്തോടെ ആഴമായി ചിന്തിച്ചു.
തേജോനിധിം ച സര്വേശം ജ്ഞാതുമിച്ഛന്പ്രജാപതിഃ 5.1.4.
പ്രജാപതി, പ്രകാശത്തിന്റെ നിധിയായ സർവ്വേശ്വരനെ അറിയാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
അദ്ഭുതാനാം പ്രതിശ്രോത്രേ തേജസാ നിധയേ നമഃ
അദ്ഭുതങ്ങൾ കേൾക്കുന്ന പ്രകാശത്തിന്റെ നിധിക്കു ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.
ബീജം യോ വിശ്വഭാവാനാം സംമോഹനവിമോഹനമ്
സകലഭാവങ്ങളുടെ വിത്തും മായയും മായനാശകനുമായവനാണ് അവൻ.
ഊര്ധ്വവക്ത്ര നമസ്തേസ്തു സത്ത്വാത്മക ധരാത്മക
മുകളിലേക്ക് മുഖമുള്ളവനേ, സത്ത്വത്തിന്റെ സാരവും ഭൂമിയുടെ സാരവുമുള്ളവനേ, നമസ്കാരം.
ജലജോത്ഫുല്ലപത്രാക്ഷ ജലദേവ ഹുതാശന
പൂത്തുലഞ്ഞ താമരയിലപോലുള്ള കണ്ണുകളുള്ളവനേ, മേഘദേവനേ, അഗ്നിദേവനേ.
യജ്ഞാഹുതിസമാചാര യജ്ഞരൂപ നമോനമഃ
യജ്ഞത്തിന്റെ രൂപവും യജ്ഞഹോമം ചെയ്യുന്നവനും ആയവനേ, വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കാരം.