പുരാപതന്നധോജ്വാല ഊര്ധ്വജ്വാലോ യദാ ധൃതഃ
പണ്ടു താഴോട്ട് കത്തുന്ന ജ്വാല വീണപ്പോൾ മേലോട്ടുള്ള ജ്വാല പിടിച്ചു നിലനിർത്തി.
ജ്വാലാഭിഃ പ്രജ്വലന്നൂര്ധ്വം സര്വശബ്ദസ്ഫുലിംഗവാന്
മേലോട്ടു കത്തുന്ന ജ്വാലകളാൽ അഗ്നി മുഴുവൻ ശബ്ദങ്ങളും ചിന്തകളെയും പുറത്ത് വിട്ടു.
കിമര്ഥം തു ത്വയാ ദേവ ഭൂമിഭക്ഷം നിവാരിതമ്
ദേവനേ, ഭൂമിയെ തിന്നുന്നതു നീ എന്തുകൊണ്ട് തടഞ്ഞു എന്ന് പറയൂ.
ഏവമുക്തോഽഗ്നയേ ബ്രഹ്മാ സ്വരോമാണി ജുഹാവ സഃ
അങ്ങനെ ചോദിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവ് തന്റെ രോമങ്ങൾ അഗ്നിയിലേക്ക് അർപ്പിച്ചു.
അബ്രവീച്ച ന മേ തൃപ്തിര്ന ച മേ ദേഹനിര്വൃതിഃ 5.1.4.
അവൻ പറഞ്ഞു: എനിക്ക് തൃപ്തിയില്ല, ശരീരത്തിൽ സന്തോഷവും ഇല്ല.
അബ്രവീത്തം തദാ വഹ്നിസ്തൃപ്തിര്നാസ്തി മമേതി ഹി
അപ്പോൾ അഗ്നി പറഞ്ഞു: എനിക്ക് തൃപ്തിയില്ല.
അബ്രവീച്ച ന മേ തൃപ്തിര്ന ച മേ ദേഹനിര്വൃതിഃ
അവൻ പറഞ്ഞു: എനിക്ക് തൃപ്തിയും ശരീരസുഖവും ഒന്നും ഇല്ല.
തതോ ധാത്രാ ഹുതാശായ കൃതോ ദേഹോ വിധാതുകഃ । തമദേഹമഥോ ദൃഷ്ട്വാ ബ്രഹ്മാണമവദച്ച സഃ
അപ്പോൾ സൃഷ്ടാവ് അഗ്നിക്കായി ഒരു ശരീരം ഉണ്ടാക്കി, അതു കണ്ട് അവൻ ബ്രഹ്മാവിനോട് പറഞ്ഞു.
അഹോ ബ്രഹ്മന്ന മേ തൃപ്തിര്ന ച മേ ദേഹനിര്വൃതിഃ। കുദ്ധേണ ബ്രഹ്മണാ സോഽഗ്നിര്ഹുംകാരേണ ദ്വിധാ കൃതഃ
ബ്രഹ്മാ, എനിക്ക് തൃപ്തിയും ശരീരസുഖവും ഇല്ല; കോപത്തോടെ ബ്രഹ്മാവ് അഗ്നിയെ ഒരു നിലവിളിയോടെ രണ്ടായി പിരിച്ചുവിട്ടു.
ആഹതൂ രുദതാവഗ്നീ ആഹാരാര്ഥം പ്രജാപതിമ്
അവൻ അടിയേറ്റ് കരഞ്ഞുകൊണ്ട് അഹാരം തേടി പ്രജാപതിയെ സമീപിച്ചു.
ത്രയസ്തേഷാം രുദംതി സ്മ രുദന്ഹ്യേകോ ഹ്യസംവൃതഃ
അവരിൽ മൂവരും കരയുകയായിരുന്നു; ഒരാൾ തുറന്നു വെച്ച് തടയാതെ കരഞ്ഞു.
രോരൂയമാണേ ചാഗ്നൌ തു പുനര്ബ്രഹ്മാ കൃപാന്വിതഃ
അഗ്നി ഉച്ചത്തിൽ കരയുമ്പോൾ, ബ്രഹ്മാവ് കരുണയോടെ വീണ്ടും ഇടപെട്ടു.
സ കാലസ്തസ്യ കാമസ്യ സാ വൃത്തിഃ സംപ്രകല്പിതാ
ആ സമയവും ആ ആഗ്രഹവും ആ പ്രവർത്തിയും അവനുവേണ്ടി നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ടു.
ഹുംകാരാഗ്നിഃ പ്രജജ്വാല കിമേതദിതി ചാബ്രവീത്
ആ നിലവിളിയുടെ അഗ്നി ജ്വലിച്ചു; അവൻ ചോദിച്ചു: ഇതെന്താണ്?
ദേവമധ്യേ ബഹിര്വാപി മുനീനാമാശ്രമേഷു ച 5.1.4.
ദേവന്മാരുടെ ഇടയിൽ, പുറത്തോ, അല്ലെങ്കിൽ മുനിമാരുടെ ആശ്രമങ്ങളിലും.
അഹമേവം പ്രദാസ്യാമി പുനഃ പുനരുവാച ഹ
ഞാനാണ് ഇതു നൽകുന്നതെന്ന് അവൻ വീണ്ടും വീണ്ടും പറഞ്ഞു.
സാഭിമാനോഽപമാനോ വാ ഹുംകാരോ യത്ര കഥ്യതേ
അഹങ്കാരമോ അപമാനമോ പറയുന്നിടത്ത് ആ നിലവിളി ഉയരും.
ഇകാരാഗ്നിം സമാഹൂയ ബ്രഹ്മാ വചനമ ബ്രവീത്
'ഇ' എന്ന അക്ഷരത്തിന്റെ അഗ്നിയെ വിളിച്ചു ബ്രഹ്മാവ് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഉകാരാഗ്നിം സമാഹൂയ ബ്രഹ്മാ വചനമബ്രവീത്
'ഉ' എന്ന അക്ഷരത്തിന്റെ അഗ്നിയെ വിളിച്ചു ബ്രഹ്മാവ് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
അഹം ച തേ വിധാസ്യാമി സ്ഥാനമാഹാരമേവ ച
നിനക്കായി ഞാൻ ഒരു സ്ഥാനും ഭക്ഷണവും ഒരുക്കും.
യതോഽഗ്നിര്വ്യാസ തേനോക്തോ ഗിരൌ ദുര്ഗേ മഹാമുനേ
അതിനാൽ അഗ്നി വ്യാസനോട് പറഞ്ഞു: പർവതത്തിലും കഠിനസ്ഥലത്തും, മഹാമുനിയേ.
സോഽപി ഭിന്നഃ സമാഹൂതോ ബ്രഹ്മണാ സ്ഥാനലിപ്സയാ
അവനും വിഭജിക്കപ്പെട്ട്, സ്ഥാനം ആഗ്രഹിച്ച് ബ്രഹ്മാവ് വിളിച്ചു.
തസ്മാത്ത്വം സംസ്കൃതാം വാണീം ദ്വിജാതീനാം പ്രകാശയ
അതിനാൽ, നീ ദ്വിജന്മാരുടെ സംസ്കൃതമായ വാക്ക് വെളിപ്പെടുത്തണം.
തസ്മാദ്ദ്വിജാതേര്വിജ്ഞേയാ വാണീ പുണ്യാ പ്രകാശിതാ
അതിനാൽ, ദ്വിജന്മാരുടെ വാക്ക് ശുദ്ധവും വെളിപ്പെടുത്തപ്പെട്ടതുമാണ് എന്ന് മനസ്സിലാക്കണം.
അനൃതാക്ഷരവിന്യാസാദമംഗല്യാ ഹ്യസംസ്കൃതാ 5.1.4.
തെറ്റായ അക്ഷരങ്ങള് ചേര്ത്തുപറഞ്ഞാല് അവ ശുഭകരമല്ല, ശുദ്ധിയുമില്ല.
ആഹൂയ ഭൂയോഽകാരാഗ്നിം പ്രജാപതിരചക്ഷുഷമ്
പിന്നീട്, അക്ഷരമായ 'അ'യുടെ അഗ്നിയെ വീണ്ടും വിളിച്ച്, പ്രജാപതി അതിനെ കാഴ്ചയില്ലാത്തതാക്കി.
ബ്രഹ്മാണമാഹ വഹ്നിസ്തു വാചോഹം മുഖമസ്മി ഹേ
അഗ്നി ബ്രഹ്മാവിനോട് പറഞ്ഞു: "ഞാന് വാക്കിന്റെ വായാണ്."
ബ്രഹ്മാ തമാഹ യസ്മാത്ത്വം തേജഃസ്ഥാനം സമീഹസേ
ബ്രഹ്മാവ് അവനോട് പറഞ്ഞു: "നീ പ്രകാശത്തിന്റെ സ്ഥാനം ആഗ്രഹിക്കുന്നതിനാല്—"
യസ്മാത്തേജഃ പ്രപശ്യംതി ചക്ഷുര്ഭവതി ദുര്ബലമ്
"നിന്റെ പ്രകാശം കണ്ടാല് കണ്ണിന് ശക്തികുറയുന്നു—"
ഇകാരമഥ സംഭിന്നമഗ്നിമാഹ പിതാമഹഃ
അതിനുശേഷം, 'ഇ' എന്ന അക്ഷരം വേര്പെടുത്തി, പിതാമഹന് അഗ്നിയോട് പറഞ്ഞു.