തസ്മാദ്ബ്രഹ്മേതി ലോകേഽത്ര നാമ ഖ്യാതം ഭവിഷ്യതി
അതിനാല് ഈ ലോകത്ത് 'ബ്രഹ്മാ' എന്ന പേര് പ്രസിദ്ധമാകും.
ലബ്ധ്വാ ശാപവരാവേവം പുത്രസൃഷ്ടിം ചകാര സഃ
ശാപവും വരവും ലഭിച്ച ശേഷം, അവന് മകനെ സൃഷ്ടിച്ചു.
സമിദ്യുക്തേന ഹസ്തേന ലലാടം മാര്ജതോഽഭവത്
യാഗവസ്തു പിടിച്ച കൈകൊണ്ട് നെറ്റി തേക്കുമ്പോള്,
തദനന്തരമാസാദ്യ ഉത്തതാര സുതോംഽതികാത്
അതിനുശേഷം സമീപിച്ച് മകന് അകത്തുനിന്ന് പുറത്ത് വന്നു.
പംചവക്ത്രോ ദശഭുജഃ ശൂലചാപാസിശക്തിമാന്
അവന് അഞ്ച് മുഖവും പത്ത് കൈകളും ഉണ്ട്; കുന്തം, വില്ല്, വാള്, ശക്തി എന്നിവ കൈവശം ഉണ്ട്.
സേന്ദുഃ കപര്ദം ബിഭ്രാണഃ സിംഹചര്മാംബരംധരഃ
ചന്ദ്രക്കലയും ജടാമുടിയും സിംഹച്ചർമ്മവസ്ത്രവും ധരിച്ചിരിക്കുന്നു.
നീലലോഹിതനാമേതി ഭവ രുദ്ര പിനാകധൃക്
ഭവന്, രുദ്രന്, പിനാകധന്വന്—നീ നീലലോഹിതന് എന്ന പേരില് അറിയപ്പെടുക.
സപ്താദൌ മാനസാഞ്ജജ്ഞേ സനകാദീംസ്തതോഽപരാന് 5.1.2.
ആദ്യമായി സനകാദിമുനിമാരെ ഉള്പ്പെടെ ഏഴു മാനസപുത്രന്മാരെ സൃഷ്ടിച്ചു; പിന്നെ മറ്റുള്ളവരെയും.
അഷ്ടഭേദാന്സുരാന്കൃത്വാ തിര്യഗ്യോനിം ച പംചധാ
അവന് ദേവന്മാരെ എട്ട് രൂപങ്ങളിലായി സൃഷ്ടിച്ചു; മൃഗജാതികളെ അഞ്ചു വിധത്തിലായി നിര്മ്മിച്ചു.
സൃഷ്ടിഃ സുരാദികാ ജാതാ കൃത്വാ ബ്രഹ്മാണമപ്യധഃ
സൃഷ്ടി ദേവന്മാരില് തുടങ്ങി; ബ്രഹ്മാവിനെ സൃഷ്ടിച്ച ശേഷം, താഴെ മറ്റുള്ളവരെയും സൃഷ്ടിച്ചു.
തതോ ബ്രഹ്മാഽവദദ്രുദ്രമപൂജ്യോ ഹി ത്വയാ കൃതഃ
അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവു രുദ്രനോടു പറഞ്ഞു: 'നീ എന്റെ ആരാധനയ്ക്ക് അർഹനല്ലെന്ന് ഞാൻ നിർണ്ണയിച്ചു.'
തം നീലലോഹിതഃ പ്രോചേ ഭവതാ നാര്ചിതോ ഹ്യഹമ്
അതിനുത്തരമായി ആ നീലവും ചുവപ്പും കലർന്നവൻ പറഞ്ഞു: 'നിന്റെ ഭാഗത്ത് നിന്ന് ഞാൻ ആരാധിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ലെന്നു സത്യമാണു.'
തതോ ബ്രഹ്മാഽഭവന്മൂഢോ രജസാ ചോപബൃംഹിതഃ
അതിനുശേഷം ബ്രഹ്മാവിന് മനസ്സിൽ ഭ്രമം പറ്റി, ആസക്തിയാൽ അവൻ കൂടുതൽ അഹങ്കാരിയായി.
മത്തുല്യോ നാസ്തി വൈ ദേവോ യേന സൃഷ്ടിഃ പ്രവര്ദ്ധിതാ
എന്റെ തുല്യനായ ദൈവം ഇല്ല; സൃഷ്ടി വളർത്തിയതും വികസിപ്പിച്ചതും എന്റെ വഴിയാണു.
ഏവം മൂഢഃ സ പംചാസ്യോ വിരംച്യോഽഭവദ്ദര്പിതഃ
ഇങ്ങനെ, അജ്ഞാനവും അഹങ്കാരവും നിറഞ്ഞ അഞ്ചുമുഖനായ ബ്രഹ്മാവു വളരെയധികം ഗർവിതനായി.
ദ്വിതീയം വദനം തസ്യ ഋഗ്വേ ദസ്യ പ്രവര്തകമ്
അവന്റെ രണ്ടാമത്തെ മുഖം ഋഗ്വേദത്തിന്റെ ഉദ്ഭവമായിത്തീർന്നു.
സാംഗോപാംഗേതിഹാസാംശ്ച സരഹസ്യാന്സസംഗ്രഹാന്
അതിനോടൊപ്പം അതിന്റെ ഉപവിഭാഗങ്ങളും, ഇതിഹാസങ്ങളും, രഹസ്യങ്ങളും അവയുടെ സമാഹാരങ്ങളും ഉണ്ടായി.
തസ്യാഽസുരാഃ സുരാഃ സര്വേ വക്ത്രസ്യാദ്ഭുതതേജസഃ 5.1.2.
ആ അത്ഭുതപ്രഭയുള്ള മുഖത്തിൽ നിന്ന് എല്ലാ ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ഉദിച്ചുവന്നു.
സപുത്രാ അപി സോദ്വേഗാ ബഭൂവുര്നഷ്ട ചേതസഃ
അവർക്കൊപ്പം അവരുടെ മക്കളുണ്ടായിട്ടും, അവർ ഭയത്താൽ മനസ്സുതെറ്റി വിഷമിച്ചു.
അഭിഭൂതമിവാത്മാനം മന്യമാനാ അവിദ്വിഷഃ
വൈരമില്ലാതിരുന്നെങ്കിലും, അവർ തങ്ങളെത്തന്നെ കീഴടക്കപ്പെട്ടവരാണെന്ന് കരുതി.
ഗച്ഛാമ ശരണം ദേവം നിസ്തേജാ ബ്രഹ്മതേജസാ
'ബ്രഹ്മാവിന്റെ തേജസ്സാൽ നമ്മുടെ ശക്തി ക്ഷയിച്ചതിനാൽ, നമുക്ക് ആ ദൈവത്തിൽ അഭയം തേടാം.'
തം ഭീമമത്ര ദക്ഷ്യാമോ ഭക്ത്യാ നാന്യേന കേനചിത് ചക്രുഃ സ്തോത്രം മഹേശസ്യ പരയാ സ്വരസംപദാ
'നാം ഭയപ്പെടുത്തുന്നവനെ ഭക്തിയോടെ മാത്രം ഇങ്ങോട്ട് പ്രീതിപ്പെടുത്താം, വേറേതെങ്കിലും മാർഗ്ഗമില്ല.' അവർ പരമശിവനോടു ഉന്നതമായ സ്വരസമൃദ്ധിയോടെ സ്തോത്രം രചിച്ചു.
നമസ്തേ ദേവദേവേശ മഹേശ്വര നമോനമഃ
ദേവന്മാരുടെ ദൈവമേ, മഹേശ്വരനേ, നിനക്കു വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കാരം.
ന വിദ്മഃ പരമം മൂഢാ മഹിമാനം തവാതുലമ്
നാം അജ്ഞാനികൾ ആകയാൽ, നിന്റെ അതുല്യമായ പരമ മഹത്വം അറിയുന്നില്ല.
പ്രതിഷ്ഠാ സര്വഭൂതാനാം ഹേതുഃ സര്വസ്യ സര്ജനേ
സകല ജീവികളുടെയും അടിസ്ഥാനം നീയാണു; എല്ലാം സൃഷ്ടിക്കാനുള്ള കാരണം നീയാണു.
നാമസംകീര്തനാദേവ മുച്യന്തേ ജംതവോഽശുഭാത്
നിന്റെ നാമങ്ങൾ പാടുന്നതു കൊണ്ടു മാത്രമേ, സകല ജീവികളും ദുർഭാഗ്യത്തിൽ നിന്ന് മോചിതരാകുന്നുള്ളൂ.
മൂര്തയസ്തേ മഹാദേവ വ്യാപ്തമാഭിരശേഷതഃ
മഹാദേവാ, നിന്റെ രൂപങ്ങൾ എല്ലായിടത്തും പൂർണ്ണമായി വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
നാവബുധ്യതി സര്വേശ സര്വമൂര്തിധരോ യതഃ ത്വം കരോഷി യുഗാവര്തകാലേ കാലേ ച ദുഃസഹമ് ।। 5.1.2.
സകലരുടെയും നാഥാ, നീ എല്ലാരൂപങ്ങളും ധരിക്കുന്നവനാണ്; കാലചക്രം തിരിയുമ്പോഴും, സമയമെത്തുമ്പോഴും, അത്യന്തം ദുഷ്കരമായ കാര്യങ്ങൾ നീ ചെയ്യുന്നു. അതിനാൽ ആരും നിന്നെ പൂർണ്ണമായി ഗ്രഹിക്കാറില്ല.
പ്രസന്നവദനോ ഭൂത്വാ ദേവൈശ്ചാപി നമസ്കൃതഃ
ഹർഷപൂർവ്വം മുഖം തെളിഞ്ഞ്, ദേവന്മാർ അവനെ ആദരവോടെ വണങ്ങി.
വാസയന്മോഹനാമ്നാ തു സഹ ദേവൈര്മഹേശ്വരഃ
ദേവന്മാരോടൊപ്പം മഹേശ്വരൻ മോഹനം എന്ന ആകർഷകമായ സംഗീതം വായിച്ചു.