ചന്ദ്രഭാഗാ വിതസ്താ ച നര്മദാഽമരകണ്ടകേ
ചന്ദ്രഭാഗ, വിതസ്ത, അമരകണ്ഠകത്തിൽ നർമദ — ഈ നദികളും അവിടെയുണ്ട്.
കേദാരം പുഷ്കരം ചൈവ തഥാ കായാവരോഹണമ്
കേദാരം, പുഷ്കരം, അതുപോലെ കായാവരോഹണം എന്നിവയും ഉൾപ്പെടുന്നു.
യത്രാസ്തേ ശ്രീമഹാകാലഃ പാപേന്ധനഹുതാശനഃ
അവിടെ പാപങ്ങളെ ദഹിക്കുന്ന അഗ്നിയായി ശ്രീമഹാകാലൻ വസിക്കുന്നു.
ഭുക്തിദം മുക്തിദം ക്ഷേത്രം കലിക ല്മഷനാശനമ്
ആ പുണ്യസ്ഥലം ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്നു, കാലിയുടെ കാലത്തെ മലിനതികൾ നീക്കംചെയ്യുന്നു.
യാനി തീര്ഥാനി വിദ്യന്തേ യാനി ലിംഗാനി സംതി വൈ
ഏതു തീർത്ഥങ്ങൾ ഉണ്ടോ, ഏതു ലിംഗങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നുവോ,
താന്യഹം ശ്രോതുമിച്ഛാമി പരം കൌതൂഹലം ഹി മേ ।। 5.1.1.
അവയെക്കുറിച്ച് ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; എനിക്ക് അതീവ കൗതുകമാണ്.
ക്ഷേത്രമാദ്യം മഹാദേവി സര്വപാപപ്രണാശനമ്
മഹാദേവി, ആ പ്രധാന ക്ഷേത്രം എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നു.
ശ്രീമേരോഃ സംനിധാനേ ച ശിഖരം രത്നചിഹ്നിതമ്
ശ്രീമേരുപർവതത്തിന്റെ സമീപത്ത് രത്നങ്ങൾകൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച ശിഖരം ഉണ്ട്.
വിചിത്രധാതുഭിശ്ചിത്രം സ്വച്ഛസ്ഫടികവേദികമ്
അത് വിവിധ ധാതുക്കളാൽ മനോഹരമായി അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു, ശുദ്ധമായ സ്ഫടികവേദിയും അവിടെയുണ്ട്.
മൃഗനാഗേന്ദ്രസംയുക്തം ഗജയൂഥസമാകുലമ്
അത് മൃഗങ്ങളുടെയും സിംഹങ്ങളുടെയും കൂട്ടങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, ആനകളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ അവിടെ സമൃദ്ധമാണ്.
വാതാഹതതരുവ്രാതപ്രസൂനാസ്ഥാനചിത്രിതമ്
കാറ്റ് കുലുക്കുന്ന മരക്കൂട്ടങ്ങൾ പൂക്കൾ ചിതറുന്ന നിലം അലങ്കരിക്കുന്നു.
ലതാഗൃഹരതിസ്ഥാനം സിദ്ധവിദ്യാധരാശ്രയമ്
വള്ളികൾകൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച വീടുകളും, വിനോദത്തിനുള്ള സ്ഥലങ്ങളും, സിദ്ധന്മാർക്കും വിദ്യാധരന്മാർക്കും ആശ്രയമായിടങ്ങളും അവിടെ കാണാം.
തസ്മിന്വനേ മഹാരമ്യേ ശോഭിതാശേഷ ഭൂമികമ്
അവിടെയുള്ള അത്യന്തം മനോഹരമായ വനത്തിൽ മുഴുവൻ ഭൂമി പ്രകാശിക്കുന്നു.
തത്ര ദിവ്യാംഗനാഗീതമധുരധ്വനിനാദിതാ
അവിടെ ദിവ്യാംഗനമാരുടെ ഗാനം മധുരമായ ശബ്ദമായി മുഴങ്ങുന്നു.
ബഹുവാദ്യസമുന്നദ്ധമഹാസ്വനനിനാദിതാ
പല വാദ്യങ്ങൾ ചേർന്ന് വലിയ ശബ്ദം മുഴക്കുന്നു.
വിന്യസ്താ കോടിഭിഃ സ്തംഭൈര്നിര്മലാദര്ശശോഭിതാ 5.1.1.
അത് കോടിക്കണക്കിന് തൂണുകൾകൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, കറകറ്റ കണ്ണാടിപോലെ തിളങ്ങുന്നു.
അപ്സരോനൃത്യവിന്യാസവിലാസോല്ലാസശോഭിതാ
അപ്സരസ്മാരുടെ നൃത്തകലയുടെ ആനന്ദവും കൃപയും കൊണ്ട് അലങ്കൃതമായിരുന്നു.
ഋഷിസംഘസമാകീര്ണാ മുനിവൃന്ദനിഷേവിതാ
മഹർഷിമാരുടെ കൂട്ടങ്ങൾ നിറഞ്ഞു, മുനിമാരുടെ സംഘങ്ങൾ സേവിച്ചിരുന്നതായിരുന്നു.
തസ്യാം നിവിഷ്ടം വാഗീശം ശംകരാരാധനേ രതമ്
അവിടെ വാഗീശൻ ശങ്കരനെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചു പാർത്തിരുന്നു.
മുനിമധ്യാത്സമുത്ഥായ കൃഷ്ണദ്വൈപായനോ മുനിഃ
മുനിമാരുടെ നടുവിൽ നിന്ന് കൃഷ്ണദ്വൈപായനൻ എഴുന്നേറ്റു.
കൃതാംജലിപുടോ ഭൂത്വാ ഭവഭക്ത്യാനുഭാവിതഃ
കൈകൂപ്പി ഭവനോടുള്ള ഭക്തിയിൽ നിറഞ്ഞ് അദ്ദേഹം നിന്നു.
മഹാകാലസ്യ മാഹാത്മ്യം പ്രാണിനാം മോഹനാശനമ്
മഹാകാലന്റെ മഹത്വം ജീവികളുടെ മായയെ നശിപ്പിക്കുന്നു.
ഭഗവന്ക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യം മഹാകാലസ്യ കഥ്യതാമ്
ഭഗവൻ, മഹാകാലന്റെ ഭൂമിയുടെ മഹത്വം ദയവായി പറയൂ.
ഫലം യഥാത്ര വസതാം മൃതാനാം ച ഗതിര്യഥാ
ഇവിടെ പാർക്കുന്നവർക്ക് ലഭിക്കുന്ന ഫലവും, മരിച്ചവരുടെ ഗതിയും എന്താണ്?
കഥമേതത്സ്മശാനം ച ക്ഷേത്രം പ്രോക്തം യഥാ തഥാ
ഈ ശ്മശാനം എങ്ങനെ ക్షേത്രമായി അറിയപ്പെടുന്നു, അതിന്റെ കാരണം എന്താണ്?
യസ്മാത്സ്ഥാനം ച മാതൄണാം പീഠം തേനൈവ കഥ്യതേ ।। 5.1.1.
ഇത് മാതാക്കളുടെ പീഠം എന്നും പറയപ്പെടുന്നതിന് കാര്യം എന്താണ്, അതും പറയൂ.
മൃതാഃ പുനര്ന ജായംതേ തേനേദമൂഷരം സ്മൃതമ്
ഇവിടെ മരിച്ചവർക്ക് വീണ്ടും ജനനം ഇല്ല; അതുകൊണ്ടാണ് ഈ സ്ഥലം 'ഉഷരം' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നത്.
യസ്മാദിഷ്ടം ഹി ഭൂതാനാം സ്മശാനമതിവല്ലഭമ്
ശ്മശാനം ഭൂതങ്ങൾക്കു വളരെ പ്രിയപ്പെട്ടതാണ്.
ഏകാമ്രകം ഭദ്രകാലം കരവീരവനമേവ ച
ഏകാംരം, ഭദ്രകാളി, കരവീരവനം എന്നിവയും.
ഭരഥം ചൈവ കേദാരം ദിവ്യം രുദ്രമഹാലയമ്
ഭരതം, കേദാരം, ദൈവികമായ രുദ്രമഹാലയം എന്നിവയും.