വര്ണാനാം ബ്രാഹ്മണോ യദ്വത്തഥാ തീര്ഥേഷു സംഗമഃ
വർണ്ണങ്ങളിൽ ബ്രാഹ്മണൻ എങ്ങനെ പ്രധാനനോ, അങ്ങനെ തന്നെ തീർത്ഥസംഗമവും പ്രധാനമാണ്.
അത്ര സ്നാനേന ദാനേന യഥാ ശക്ത്യാ ജിതേംദ്രിയഃ
ഇവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുകയും, കഴിവിനനുസരിച്ച് ദാനം ചെയ്യുകയും, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ജയിക്കുകയും ചെയ്താൽ,
നരോ വാ യദി വാ നാരീ വിധിവത്സ്നാനമാചരേത്
പുരുഷനോ സ്ത്രീയോ ആകട്ടെ, വിധിപ്രകാരം സ്നാനം ചെയ്യണം.
യഥാ വഹ്നിര്ദഹേത്സര്വം ശുഷ്കമാര്ദ്രമഥാപി വാ
എങ്ങനെ അഗ്നി ഉണങ്ങിയതും ഈരമായതുമായ എല്ലാം ദഹിപ്പിക്കുമോ,
ഏകതഃ സര്വതീര്ഥാനി നാനാവിധിഫലാനി വൈ 2.8.6.
ഒരു വശത്ത് എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും, വിവിധ ഫലങ്ങൾ നൽകുന്നവയും,
സര്വതീര്ഥാവഗാഹസ്യ ഫലം യാദൃക്സ്മൃതം ശ്രുതൌ
എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും സ്നാനം ചെയ്താൽ ലഭിക്കുന്ന ഫലം എത്രയോ എന്ന് ശ്രുതിയിൽ പറയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
ഗോപ്രതാരാഭിധം തീര്ഥമപരം വര്തതേഽനഘ
ഗോപ്രതാര എന്ന പേരിലുള്ള മറ്റൊരു തീർത്ഥം അവിടെ ഉണ്ട്, പാപരഹിതനായവനേ.
യത്ര സ്നാനേന ദാനേന ന ശോചതി നരഃ ക്വചിത്
അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുകയും ദാനം നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നവൻ ഒരിക്കലും ദുഃഖിക്കാറില്ല.
വാരാണസ്യാം യഥാ വിദ്വന്വര്ത്തതേ മണികര്ണികാ
പണ്ഡിതനായവനേ, വാരാണസിയിൽ മണികർണ്ണികാ എങ്ങനെയോ അതുപോലെയാണ്.
നൈമിഷേ ചക്രവാപീ തു യഥാ തീര്ഥതമാ സ്മൃതാ
നൈമിശക്ഷേത്രത്തിൽ ചക്രവാപി ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട തീർത്ഥമായി ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
യത്ര രാമാജ്ഞയാ വിദ്വന്സാകേതനഗരീജനാഃ
അവിടെ രാമന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം സാകേതനഗരിയിലെ ജനങ്ങൾ—
കഥം ച രാഘവോ വിദ്വന്നേതത്കഥയ സുവ്രത
പണ്ഡിതനായവനേ, രാഘവൻ എങ്ങനെ അങ്ങനെ ചെയ്തുവെന്ന് നീ എനിക്ക് പറഞ്ഞുതരേണം, ധൈര്യശാലിയായവനേ.
യഥാജഗാമ രാമോഽസൌ സ്വര്ഗം സ ച പുരീജനഃ
രാമനും ആ നഗരത്തിലെ ജനങ്ങളും എങ്ങനെ സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി എന്നതും.
പുരാ രാമോ വിധായൈവ ദേവകാര്യ്യമതംദ്രിതഃ
പണ്ടൊരിക്കൽ രാമൻ ദേവതകളുടെ കാര്യം നിർവഹിച്ച് ഒരുപാട് പരിശ്രമത്തോടെ—
തതോ നിശമ്യ ചാരേണ വാനരാഃ കാമരൂപിണഃ 2.8.6.
അതിനുശേഷം ചാരന്മാരുടെ മുഖേന കേട്ടു, ഇഷ്ടരൂപം ധരിക്കാൻ കഴിയുന്ന വാനരന്മാർ—
ദേവഗംധര്വപുത്രാശ്ച ഋഷിപുത്രാശ്ച വാനരാഃ
ദേവന്മാരുടെയും ഗാന്ധർവന്മാരുടെയും ഋഷിമാരുടെയും പുത്രന്മാരായ വാനരന്മാർ—
തേ രാമമനുഗത്യോചുഃ സര്വേ വാനരയൂഥപാഃ
അവരിൽ എല്ലാ വാനരസേനാനായകരും രാമനെ അനുഗമിച്ച് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
യദി രാമ വിനാസ്മാഭിര്ഗച്ഛേസ്ത്വം പുരുഷര്ഷഭ
മനുഷ്യശ്രേഷ്ഠനായ രാമാ, നീ ഞങ്ങളെ കൂടാതെ പോയാൽ—
ശ്രുത്വാ തു വചനം തേഷാമൃക്ഷവാനരരക്ഷസാമ്
ആ കുരങ്ങുകളും വാനരങ്ങളും രാക്ഷസന്മാരും പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ രാമൻ കേട്ടു—
യാവത്പ്രജാ ധരിഷ്യംതി താവദേവ വിഭീഷണ
ജീവജാലങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നിടത്തോളം, വിഭവീഷണാ—
ശാധി രാജ്യം ച ഖല്വേതന്നാന്യഥാ മേ വചഃ കുരു
ഈ രാജ്യം ഭരിക്കണം; അല്ലെങ്കിൽ എന്റെ കല്പന അവഗണിക്കരുത്.
ഏവമുക്ത്വാ തു കാകുത്സ്ഥോ ഹനുമംതമഥാബ്രവീത്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം കാകുത്സ്ഥൻ ഹനുമാനെ വിളിച്ചു പറഞ്ഞു:
യാവല്ലോകാ വദിഷ്യംതി മത്കഥാം വാനരര്ഷഭ
ലോകത്തിൽ എത്രകാലം വരെ എന്റെ കഥ പറയപ്പെടുന്നുവോ, വാനരശ്രേഷ്ഠനായവനേ—
മൈന്ദശ്ച ദ്വിവിദശ്ചൈവ അമൃതപ്രാശനാവുഭൌ
മൈന്ദനും ദ്വിവിദനും, അമൃതം കഴിച്ച ഇരുവരും—
പുത്രപൌത്രാശ്ച യേഽസ്മാകം താന്രക്ഷന്ത്വിഹ വാനരാഃ മയാ സാര്ധം പ്രയാതേതി തദാ താന്രാഘവോഽബ്രവീത് ।। 2.8.6.
നമുക്ക് പുറപ്പെടുമ്പോൾ, നമ്മുടെ മക്കളെയും കൊച്ചുമക്കളെയും ഇവിടെയുള്ള വാനരന്മാർ കാത്തുസൂക്ഷിക്കണം എന്നു രാഘവൻ അപ്പോൾ അവരോടു പറഞ്ഞു.
പ്രഭാതായാം തു ശര്വര്യ്യാം പൃഥുവക്ഷാ മഹാഭുജഃ
രാത്രി കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, വിശാലമായ നെഞ്ചും ശക്തമായ ഭുജങ്ങളും ഉള്ളവൻ—
അഗ്നിഹോത്രാണി യാംത്വഗ്രേ ദീപ്യമാനാനി സര്വശഃ
ആദ്യം, എല്ലായിടത്തും തെളിഞ്ഞു കത്തുന്ന ഹോമാഗ്നികളെ സമീപിച്ചു.
തതോ വസിഷ്ഠസ്തേജസ്വീ സര്വം നിശ്ചിത്യ ചേതസാ
അതിനുശേഷം, പ്രകാശമുള്ള വസിഷ്ഠൻ എല്ലാം മനസ്സിൽ ആലോചിച്ചു.
തതഃ ക്ഷൌമാമ്ബരധരോ ബ്രഹ്മചര്യസമന്വിതഃ
ശുദ്ധമായ വസ്ത്രം ധരിച്ചും ബ്രഹ്മചര്യത്തിൽ നിലകൊണ്ടവനായി,
ന വ്യാഹരച്ഛുഭം കിംചിദശുഭം വാ നരേശ്വരഃ
ആ മനുഷ്യാധിപൻ അപ്പോൾ നല്ലതോ ചീത്തയോ ഒന്നും ഉച്ചരിച്ചില്ല.