വൈഷ്ണവോ വിഷ്ണുപൂജാം ച കുര്വഞ്ഛൃണ്വന്ഹരേഃ കഥാമ് കഥാഭിഃ പുണ്യയുക്താഭിര്ജാഗൃയാച്ഛര്വരീം നരഃ
വിഷ്ണുഭക്തനായവൻ, വിഷ്ണുവിനെ ആരാധിക്കുകയും ഹരിയുടെ കഥകൾ ശ്രവിക്കുകയും, പുണ്യത്തോടെ നിറഞ്ഞ കഥകൾ കേട്ട് ആ രാത്രി ഉണർന്നിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
തതഃ പ്രഭാതേ വിമലേ സ്നാത്വാ വിധിവദാദരാത്
അതിനുശേഷം, പുലർച്ചെ ശുദ്ധജലത്തിൽ വിധിപ്രകാരം ഭക്തിപൂർവ്വം സ്നാനം ചെയ്യുന്നു.
സ്വര്ണം ചാന്നം ച വാസാംസി യോ ദദ്യാച്ഛ്രദ്ധയാഽന്വിതഃ
ആശയത്തോടെ സ്വർണ്ണവും അന്നവും വസ്ത്രങ്ങളും ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ,
വര്ഷേവര്ഷേ തു കര്തവ്യോ ജാഗരഃ പുണ്യതത്പരൈഃ
പുണ്യത്തിനായി ആഗ്രഹമുള്ളവർ ഈ ജാഗരണം ഓരോ വർഷവും നിർബന്ധമായും ആചരിക്കണം.
ഹരിഃ പൂജ്യോ ദ്വിജാഃ സമ്യക്സംതോഷ്യാഃ ശക്തിതോ നരൈഃ ഭവംതി നിര്വിഷാഃ സര്പാ യഥാ താര്ക്ഷ്യസ്യ ദര്ശനാത് 2.8.6.
ഹരിയെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിക്കണം, ബ്രാഹ്മണന്മാരെ കഴിയുന്നത്ര സന്തോഷിപ്പിക്കണം; അങ്ങനെ ചെയ്താൽ പകർത്തുന്ന പാമ്പുകൾ താർക്ഷ്യനെ കണ്ടപ്പോൾപോലെ വിഷമില്ലാത്തവരാകും.
തത്ര സ്നാതോ ദിവം യാതി അത്ര സ്നാതഃ സുഖീ ഭവേത
അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ സ്വർഗത്തിലേക്ക് ഉയരുന്നു; ഇവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ സന്തോഷം ലഭിക്കും.
ത്രിഷു ലോകേഷു യേ കേചിത്പ്രാണിനഃ സര്വ ഏവ തേ
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലുമുള്ള എല്ലാ ജീവികളും,
ഭൂതാനാമിഹ സര്വേഷാം ദുഃഖോപഹതചേതസാമ്
ഇവിടെ ദുഃഖം അനുഭവിക്കുന്ന എല്ലാ ജീവികളുടെയും മനസ്സുകൾ,
സപ്താവരാന്സപ്തപരാന്പുരുഷശ്ചാത്മനാസഹ
ഏഴു താഴ്ന്നവരും ഏഴു ഉയർന്നവരും, അതോടൊപ്പം തന്നെ ആ വ്യക്തിയും,
ജാത്യംധൈരിഹ തേ തുല്യാസ്തഥാ പംഗുഭിരേവ ച
ഇവിടെ ജന്മാന്ധരും, അങ്ങനെ തന്നെ കാൽമുടങ്ങിയവരും ഒരുപോലെയാണ്.
വര്ണാനാം ബ്രാഹ്മണോ യദ്വത്തഥാ തീര്ഥേഷു സംഗമഃ
വർണ്ണങ്ങളിൽ ബ്രാഹ്മണൻ എങ്ങനെ പ്രധാനനോ, അങ്ങനെ തന്നെ തീർത്ഥസംഗമവും പ്രധാനമാണ്.
അത്ര സ്നാനേന ദാനേന യഥാ ശക്ത്യാ ജിതേംദ്രിയഃ
ഇവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുകയും, കഴിവിനനുസരിച്ച് ദാനം ചെയ്യുകയും, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ജയിക്കുകയും ചെയ്താൽ,
നരോ വാ യദി വാ നാരീ വിധിവത്സ്നാനമാചരേത്
പുരുഷനോ സ്ത്രീയോ ആകട്ടെ, വിധിപ്രകാരം സ്നാനം ചെയ്യണം.
യഥാ വഹ്നിര്ദഹേത്സര്വം ശുഷ്കമാര്ദ്രമഥാപി വാ
എങ്ങനെ അഗ്നി ഉണങ്ങിയതും ഈരമായതുമായ എല്ലാം ദഹിപ്പിക്കുമോ,
ഏകതഃ സര്വതീര്ഥാനി നാനാവിധിഫലാനി വൈ 2.8.6.
ഒരു വശത്ത് എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും, വിവിധ ഫലങ്ങൾ നൽകുന്നവയും,
സര്വതീര്ഥാവഗാഹസ്യ ഫലം യാദൃക്സ്മൃതം ശ്രുതൌ
എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും സ്നാനം ചെയ്താൽ ലഭിക്കുന്ന ഫലം എത്രയോ എന്ന് ശ്രുതിയിൽ പറയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
ഗോപ്രതാരാഭിധം തീര്ഥമപരം വര്തതേഽനഘ
ഗോപ്രതാര എന്ന പേരിലുള്ള മറ്റൊരു തീർത്ഥം അവിടെ ഉണ്ട്, പാപരഹിതനായവനേ.
യത്ര സ്നാനേന ദാനേന ന ശോചതി നരഃ ക്വചിത്
അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുകയും ദാനം നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നവൻ ഒരിക്കലും ദുഃഖിക്കാറില്ല.
വാരാണസ്യാം യഥാ വിദ്വന്വര്ത്തതേ മണികര്ണികാ
പണ്ഡിതനായവനേ, വാരാണസിയിൽ മണികർണ്ണികാ എങ്ങനെയോ അതുപോലെയാണ്.
നൈമിഷേ ചക്രവാപീ തു യഥാ തീര്ഥതമാ സ്മൃതാ
നൈമിശക്ഷേത്രത്തിൽ ചക്രവാപി ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട തീർത്ഥമായി ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
യത്ര രാമാജ്ഞയാ വിദ്വന്സാകേതനഗരീജനാഃ
അവിടെ രാമന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം സാകേതനഗരിയിലെ ജനങ്ങൾ—
കഥം ച രാഘവോ വിദ്വന്നേതത്കഥയ സുവ്രത
പണ്ഡിതനായവനേ, രാഘവൻ എങ്ങനെ അങ്ങനെ ചെയ്തുവെന്ന് നീ എനിക്ക് പറഞ്ഞുതരേണം, ധൈര്യശാലിയായവനേ.
യഥാജഗാമ രാമോഽസൌ സ്വര്ഗം സ ച പുരീജനഃ
രാമനും ആ നഗരത്തിലെ ജനങ്ങളും എങ്ങനെ സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി എന്നതും.
പുരാ രാമോ വിധായൈവ ദേവകാര്യ്യമതംദ്രിതഃ
പണ്ടൊരിക്കൽ രാമൻ ദേവതകളുടെ കാര്യം നിർവഹിച്ച് ഒരുപാട് പരിശ്രമത്തോടെ—
തതോ നിശമ്യ ചാരേണ വാനരാഃ കാമരൂപിണഃ 2.8.6.
അതിനുശേഷം ചാരന്മാരുടെ മുഖേന കേട്ടു, ഇഷ്ടരൂപം ധരിക്കാൻ കഴിയുന്ന വാനരന്മാർ—
ദേവഗംധര്വപുത്രാശ്ച ഋഷിപുത്രാശ്ച വാനരാഃ
ദേവന്മാരുടെയും ഗാന്ധർവന്മാരുടെയും ഋഷിമാരുടെയും പുത്രന്മാരായ വാനരന്മാർ—
തേ രാമമനുഗത്യോചുഃ സര്വേ വാനരയൂഥപാഃ
അവരിൽ എല്ലാ വാനരസേനാനായകരും രാമനെ അനുഗമിച്ച് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
യദി രാമ വിനാസ്മാഭിര്ഗച്ഛേസ്ത്വം പുരുഷര്ഷഭ
മനുഷ്യശ്രേഷ്ഠനായ രാമാ, നീ ഞങ്ങളെ കൂടാതെ പോയാൽ—
ശ്രുത്വാ തു വചനം തേഷാമൃക്ഷവാനരരക്ഷസാമ്
ആ കുരങ്ങുകളും വാനരങ്ങളും രാക്ഷസന്മാരും പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ രാമൻ കേട്ടു—
യാവത്പ്രജാ ധരിഷ്യംതി താവദേവ വിഭീഷണ
ജീവജാലങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നിടത്തോളം, വിഭവീഷണാ—