സേതുബംധം തഥാസാദ്യ പ്രസ്ഥിതഃ സ്വഗൃഹം പ്രതി
പാലം എത്തിച്ചേരുമ്പോൾ, അവൻ സ്വന്തം വീട്ടിലേക്കു തിരിച്ചു യാത്ര തുടങ്ങി.
മാനവാ ആഗമിഷ്യംതി കൌതുകാച്ഛ്രദ്ധയാവിതാഃ
ആസക്തിയും വിശ്വാസവും നിറഞ്ഞ മനുഷ്യർ ഇവിടെ വരും.
രാക്ഷസാനാം മഹാരാജ ജാതിഃ ക്രൂരതമാ മതാ
മഹാരാജാവേ, രാക്ഷസരുടെ വംശം ഏറ്റവും ക്രൂരമാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.
യദാ കശ്ചിജ്ജനം കശ്ചിദ്രാക്ഷസോ ഭക്ഷയിഷ്യതി । ആജ്ഞാഭംഗോ ധ്രുവം ഭാവീ മമ ഭക്തിരതസ്യ ച
രാക്ഷസൻ ആരെയെങ്കിലും തിന്നുകയാണെങ്കിൽ, എന്റെ ആജ്ഞ ലംഘിക്കപ്പെടും; അപ്പോൾ അവനോടുള്ള എന്റെ ഭക്തിയും ഇല്ലാതാകും.
ഭവിഷ്യംതി കലൌ കാലേ ദരിദ്രാ നൃപമാനവാഃ
കലിയുഗത്തിൽ രാജാക്കന്മാരും മനുഷ്യരും ദരിദ്രരാകും.
നിത്യം ചൈവാഗമിഷ്യന്തി ത്യക്ത്വാ രക്ഷഃകൃതം ഭയമ് । തേഷാം യദി വധം കശ്ചിദ്രാക്ഷസാത്പ്രാപയിഷ്യതി
എന്നിരുന്നാലും, രാക്ഷസന്മാരെ ഭയപ്പെടാതെ അവർ എപ്പോഴും ഇവിടെ വരും; അവരിൽ ആരെയെങ്കിലും രാക്ഷസൻ കൊല്ലുകയാണെങ്കിൽ,
ഭവിഷ്യതി ച മേ ദോഷഃ പ്രഭുദ്രോഹോദ്ഭവഃ പ്രഭോ ॥ തസ്മാത്കംചിദുപായം ത്വം ചിന്തയസ്വ യഥാ മമ । ആജ്ഞാഭംഗകൃതം പാപം ജായതേ ന ഗുരോ ക്വചിത് ॥ ൬.൧൦൧.
അപ്പോൾ എന്റെ തെറ്റായിരിക്കും, പ്രഭുവേ, എന്റെ ആജ്ഞ ലംഘിച്ചതിൽ നിന്നാണ് അതുണ്ടാകുന്നത്. അതിനാൽ, ഗുരുവേ, എവിടെയും എന്റെ ആജ്ഞ ലംഘനത്തിൽ നിന്നു പാപം ഉണ്ടാകാതിരിക്കാൻ എന്തെങ്കിലും മാർഗം ആലോചിക്കണം.
തസ്യ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ തതഃ സ രഘുസത്തമഃ
അവന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം, രഘുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ—
തതസ്തം കീര്തിരൂപം ച മധ്യദേശേ രഘൂത്തമഃ
അതിനുശേഷം, നടുവിലുള്ള ദേശത്ത്, രഘുവംശത്തിലെ ഉത്തമൻ ആ മഹത്വത്തിന്റെ രൂപം അവിടെ സ്ഥാപിച്ചു.
തേന സംസ്ഥാപിതോ യത്ര ശിഖരേ ശംകരഃ സ്വയമ്॥। ശിഖരം തത്സലിംഗം ച പതിതം വാരിധേര്ജലേ
അവിടെ, കുന്നിൻ മുകളിലേയ്ക്ക് ശങ്കരൻ തന്നെ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു; ആ കുന്നും ശിവലിംഗവും സമുദ്രജലത്തിൽ വീണു.
ഏവം മാര്ഗമഗമ്യം തം കൃത്വാ സേതുസമുദ്ഭവമ്
ഇങ്ങനെ, പാലത്തിൽ നിന്നുള്ള ആ വഴി എല്ലാവർക്കും സുലഭമാക്കി.
ഇതി ശ്രീസ്കാംദേ മഹാപുരാണഏകാശീതിസാഹസ്ര്യാം സംഹിതായാം ഷഷ്ഠേ നാഗരഖണ്ഡേ ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യേ സേതുമധ്യേ ശ്രീരാമകൃതരാമേശ്വരപ്രതിഷ്ഠാവര്ണനംനാമൈകോ ത്തരശതതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീമഹാപുരാണത്തിൽ എൺപത്തിയെട്ടായിരം ശ്ലോകങ്ങൾ ഉള്ള സമാഹിതയിലെ ആറാം നഗരഖണ്ഡത്തിൽ ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിൽ പാലത്തിനടിയിൽ ശ്രീരാമൻ സ്ഥാപിച്ച രാമേശ്വരപ്രതിഷ്ഠയുടെ വിവരണമായ നൂറൊന്നാമത്തെ അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
യദാശ്ചര്യമഭൂന്മാര്ഗേ ശ്രൂയതാം ദ്വിജസത്തമാഃ
ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, വഴിയിൽ സംഭവിച്ച അത്ഭുതം നിങ്ങൾ കേൾക്കൂ.
നഭോമാര്ഗേണ ഗച്ഛത്തദ്വിമാനം പുഷ്പകം ദ്വിജാഃ
ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, ആ ദിവ്യവിമാനമായ പുഷ്പകം ആകാശമാർഗത്തിൽ സഞ്ചരിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു.
അഥ തന്നിശ്ചലം ദൃഷ്ട്വാ പുഷ്പകം ഗഗനാംഗണേ ൩ ത്വം ഗത്വാ മാരുതേ ശീഘ്രം ഭൂമിം ജാനീഹി കാരണമ്
പിന്നീട് ആ പുഷ്പകം ആകാശത്ത് നിശ്ചലമായത് കണ്ടു, നീ വേഗത്തിൽ ഭൂമിയിലെ കാരണമറിയാൻ പോവുക, മാരുതേ.
കദാചിദ്ധാര്യതേ നാസ്യ ഗതിഃ കുത്രാപി കേനചിത്
എപ്പോൾ വേണമെങ്കിലും, ആരാലും എവിടെയും ഇതിന്റെ സഞ്ചാരം തടയപ്പെട്ടിട്ടില്ല.
ബാഢമിത്യേവ സ പ്രോച്യ ഹനൂമാന്ധരണീതലമ്
"ശരി" എന്ന് പറഞ്ഞ് ഹനുമാൻ ഭൂമിയിലേക്ക് ഇറങ്ങി.
അത്രാസ്യാധഃ ശുഭം ക്ഷേത്രം ഹാടകേശ്വര സംജ്ഞിതമ്
ഇവിടെ താഴെ ഹാടകേശ്വരമെന്ന പേരിലുള്ള ശുഭമായ ഒരു സ്ഥലം ഉണ്ട്.
ആദിത്യാ വസവോ രുദ്രാ ദേവവൈദ്യൌ തഥാശ്വിനൌ
അവിടെ ആദിത്യന്മാർ, വസുക്കൾ, രുദ്രന്മാർ, ദൈവവൈദ്യന്മാർ, അശ്വിനീദേവന്മാർ എന്നിവരും ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഏതസ്മാത്കാരണാന്നൈതദതിക്രാമതി പുഷ്പകമ്
ഈ കാരണത്താൽ പുഷ്പകം ഈ സ്ഥലത്തെ കടക്കുന്നില്ല.
പുഷ്പകം പ്രേരയാമാസ തത്ക്ഷേത്രം പ്രതി രാഘവഃ ॥൬.൧൦൨. സര്വൈസ്തൈര്വാനരൈഃ സാര്ധം രാക്ഷസൈശ്ച പൃഥഗ്വിധൈഃ
രാഘവൻ ആ പുണ്യസ്ഥലത്തേക്ക് പുഷ്പകവിമാനം കൊണ്ടുപോയി, എല്ലാ വാനരന്മാരെയും വിവിധ രാക്ഷസന്മാരെയും കൂട്ടിക്കൊണ്ടു.
തീര്ഥമാലോകയാമാസ പുണ്യാന്യായതനാനി ച ചാമുണ്ഡാം തത്ര ച സ്നാത്വാ കുണ്ഡേ കാമപ്രദായിനി
അവൻ അവിടെ പുണ്യമായ തീർത്ഥങ്ങളും ക്ഷേത്രങ്ങളും കണ്ടു, പിന്നെ ചാമുണ്ഡയുടെ ആഗ്രഹംനൽകുന്ന കുളത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്തു.
തതോ വിലോകയാമാസ പിത്രാ തസ്യ വിനിര്മിതമ്
ശേഷം അവിടെ തന്റെ പിതാവ് നിർമ്മിച്ചതു കണ്ടു.
രാജവാപ്യാം ശുചിര്ഭൂത്വാ സ്നാത്വാ തര്പ്യ നിജാന്പിതൄന്
രാജവാപ്പിയിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് ശുദ്ധനായി, തന്റെ പിതാക്കന്മാർക്ക് ജലം അർപ്പിച്ചു.
ലിംഗം സംസ്ഥാപയാമ്യേവ യദ്വത്താതേന കേശവഃ
എന്റെ പിതാവായ കേശവൻ ചെയ്തതുപോലെ ഞാൻ ഇവിടെ ഒരു ലിംഗം സ്ഥാപിക്കും.
യസ്തസ്യ നാമനിര്ദിഷ്ടം ലിംഗം സംസ്ഥാപയാമ്യഹമ് ക്ഷേത്രേ മേധ്യതമേ ചാത്ര തഥാത്മാനം ദൃഷന്മയമ്
അവൻ പേരിട്ട ലിംഗം ഞാൻ ഈ ഏറ്റവും പുണ്യമായ സ്ഥലത്ത്, മണ്ണിൽ നിന്നുണ്ടായ ഒരാളായി കരുതി, സ്ഥാപിക്കും.
ഏവം സ നിശ്ചയം കൃത്വാ പ്രാസാദാനാം ച പംചകമ്
ഇങ്ങനെ തീരുമാനിച്ച്, അവൻ അഞ്ചു ക്ഷേത്രങ്ങളും പണിതു.
തതസ്തേ വാനരാഃ സര്വേ രാക്ഷസാശ്ച വിശേഷതഃ
ശേഷം എല്ലാ വാനരന്മാരും, പ്രത്യേകിച്ച് രാക്ഷസന്മാരും,
തത്രൈവ സുചിരം കാലം സ്ഥിതാസ്തേ ശ്രദ്ധയാഽന്വിതാഃ
അവർ അവിടെ ദീർഘകാലം ഭക്തിയോടെ താമസിച്ചു.
ഏതദ്വഃ സര്വമാഖ്യാതം യഥാ രാമേശ്വരോ മഹാന് ൬.൧൦൨.
രാമേശ്വരൻ എങ്ങനെ ഉത്ഭവിച്ചുവെന്നത് ഞാൻ നിങ്ങൾക്ക് എല്ലാം പറഞ്ഞുതന്നു.