പ്രോവാചാഥ ക്ഷുധാവിഷ്ടഃ ക്വാസൌ ക്വാസൌ രഘൂത്തമഃ
പിന്നീട് വിശപ്പില് പീഡിതനായവന് പറഞ്ഞു: 'അവന് എവിടെയാണ്? അവന് എവിടെയാണ്, രഘുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ?'
തസ്മാദത്രൈവ വിപ്രേംദ്ര മുഹൂര്തം പരിപാലയ ॥൬.൯൯.
അതുകൊണ്ട്, ബ്രാഹ്മണപ്രഭുവേ, ഇവിടെ ഒരു ക്ഷണം കാത്തിരിക്കുക.
യാവത്സാംത്വയതേ രാമോ ദൂതം ശക്രസമുദ്ഭവമ്
രാമന് ഇന്ദ്രനില് ജനിച്ച ദൂതനെ ആശ്വസിപ്പിക്കുന്നതുവരെ.
ശാപം ദത്ത്വാ കുലം സര്വം തദ്ധക്ഷ്യാമി ന സംശയഃ
ശാപം നല്കി, ആ കുടുംബം മുഴുവന് ഞാന് വിഴുങ്ങും, സംശയമില്ല.
മമാപി ദര്ശനാദന്യന്ന കിംചിദ്വിദ്യതേ ഗുരു
എന്നെ കാണുന്നതിന് പുറമെ മറ്റൊന്നും ഇല്ല, ഗുരുവേ.
തച്ഛ്രുത്വാ ലക്ഷ്മണശ്ചിത്തേ ചിംതയാമാസ ദുഃഖിതഃ
അത് കേട്ടപ്പോള് ലക്ഷ്മണന് ദുഃഖത്തോടെ മനസ്സില് ആലോചിച്ചു.
ഏവം സ നിശ്ചയം കൃത്വാ തതോ രാമമുപാദ്രവത്
അങ്ങനെ ഉറച്ച മനസ്സോടെ അവൻ രാമന്റെ അടുത്തേക്ക് ചെന്നു.
ദുര്വാസാ മുനിശാര്ദൂലോ ദേവ തേ ദ്വാരി തിഷ്ഠതി
ദുര്വാസാ എന്ന മഹർഷി, ദേവനേ, നിന്റെ വാതിലിൽ കാത്തുനിൽക്കുന്നു.
തസ്യ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ തതോ ദൂതമുവാച തമ് അഹം സംവത്സരസ്യാംത ആഗമിഷ്യാമി തേംഽതികേ
അവന്റെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, അവൻ ദൂതനോട് പറഞ്ഞു: 'വർഷം കഴിയുമ്പോൾ ഞാൻ നിന്റെ അടുത്ത് വരാം.'
ഏവമുക്ത്വാ വിസൃജ്യാഥ തം ദൂതം പ്രാഹ ലക്ഷ്മണമ്
അങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ദൂതനെ വിട്ടയച്ചു, പിന്നെ അവൻ ലക്ഷ്മണനോട് പറഞ്ഞു.
തതശ്ചാര്ഘ്യം ച പാദ്യം ച ഗൃഹീത്വാ സമ്മുഖോ യയൌ
അതിനുശേഷം അർഘ്യവും പാദ്യവും എടുത്ത് നേരെ അവന്റെ മുന്നിലേക്ക് ചെന്നു.
ദത്ത്വാര്ഘ്യം വിധിവത്തസ്യ പ്രണിപത്യ മുഹുര്മുഹുഃ ൬.൯൯.
അവനു വിധിപ്രകാരം അർഘ്യം നൽകി, വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കരിച്ചു.
സ്വാഗതം തേ മുനിശ്രേഷ്ഠ ഭൂയഃ സുസ്വാഗതം ച തേ
മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, നിനക്ക് സ്വാഗതം; വീണ്ടും ഹൃദയപൂർവ്വം സ്വാഗതം.
കൃത്വാ മമ പ്രസാദം ച ഗൃഹാണ മുനിസത്തമ പൂജ്യോ ലോകത്രയസ്യാപി നിഃശേഷതപസാംനിധിഃ
എനിക്ക് അനുഗ്രഹം ചെയ്യുക, മഹർഷിയേ, ഈ ആദരം സ്വീകരിക്കണം. മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും എല്ലാ തപസ്സിന്റെയും ആധാരമായവനാണ് നീ.
അദ്യ തേ ഭവനം പ്രാപ്യ ആഹാരാര്ഥം ബുഭുക്ഷിതഃ
ഇന്ന് നിന്റെ ഭവനത്തിലെത്തിയ ഞാൻ ഭക്ഷണത്തിനായി വിശപ്പോടെ ഉണ്ട്.
തസ്മാത്ത്വം യച്ഛ മേ ശീഘ്രം ഭോജനം രഘുനംദന
അതിനാൽ, രഘുവംശജനായ രാമാ, ദയവായി എനിക്ക് വേഗം ഭക്ഷണം നൽകണം.
തതസ്തം ഭോജയാമാസ ശ്രദ്ധാപൂതേന ചേതസാ
ശ്രദ്ധയും ഭക്തിയും നിറഞ്ഞ മനസ്സോടെ അവൻ അവനു ഭക്ഷണം നൽകി.
ലേഹ്യൈശ്ചോഷ്യൈസ്തഥാ ചര്വ്യൈഃ ഖാദ്യൈരേവ പൃഥഗ്വിധൈഃ
ലേഹ്യങ്ങൾ, ചോഷ്യങ്ങൾ, ചവയ്ക്കാവുന്നവ, മറ്റു പലവിധ ഭക്ഷ്യങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട്.
ഇതി ശ്രീസ്കാംദേ മഹാപുരാണ ഏകാശീതിസാഹസ്ര്യാം സംഹിതായാം ഷഷ്ഠേ നാഗരഖണ്ഡേ ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യേ രാമേശ്വരസ്ഥാപനപ്രസ്താവേ ശ്രീരാമംപ്രതി ദുര്വാസഃ സമാഗമനവൃത്താംതവര്ണനംനാമൈകോനശതതമോഽ ധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ, അയ്യായിരത്തി എൺപതിനൊന്ന് ആയിരം ശ്ലോകങ്ങളുള്ള ശ്രീസ്കാന്ദ മഹാപുരാണത്തിൽ, ആറാം ഭാഗമായ നഗരഖണ്ഡത്തിൽ, ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രത്തിന്റെ മഹത്വത്തിൽ, രാമേശ്വരസ്ഥാപനത്തിന്റെ വിവരണത്തിൽ, ശ്രീരാമനോടു ദുര്വാസാ എത്തിച്ചേർന്ന സംഭവത്തിന്റെ വിവരണമായ ഒൻപത്പത്തൊന്നാം അധ്യായം.
ദത്താശീര്നിര്ഗതഃ പശ്ചാദാമംത്ര്യ രഘുനംദനമ്
ആശീർവാദം നൽകി, രഘുനന്ദനനോട് വിടപറഞ്ഞ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടു.
അഥ യാതേ മുനൌ തസ്മിന്ദുര്വാസസി തദംതികാത്
അങ്ങനെ മഹർഷി ദുര്വാസാ അവിടം വിട്ടുപോയപ്പോൾ,
ഏതത്ഖങ്ഗം ഗൃഹീത്വാശു മാം പ്രഭോ വിനിപാതയ
ഈ വാൾ എടുത്ത് വേഗം എന്നെ വെട്ടിക്കൊല്ലണം, പ്രഭുവേ.
തതോ രാമശ്ചിരാത്സ്മൃത്വാ താം പ്രതിജ്ഞാം സ്വയം കൃതാമ്
അതിനുശേഷം രാമൻ, ഏറെക്കാലം കഴിഞ്ഞ്, താനെതാൻ എടുത്ത പ്രതിജ്ഞ ഓർമ്മിച്ചു.
തതോഽതിചിംതയാമാസ വ്യാകുലേനാംതരാത്മനാ
പിന്നീട്, ഉള്ളിൽ വല്ലാതെ വിഷമത്തോടെ, അവൻ ആലോചിക്കാൻ തുടങ്ങി.
തം ദീനവദനം ദൃഷ്ട്വാ നിഃഷ്വസംതം മുഹുര്മുഹുഃ
അവനെ ദുഃഖഭരിതമായ മുഖത്തോടെ, വീണ്ടും വീണ്ടും ആഹ്വസിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നതായി കണ്ടു.
ഏഷ ഏവ പരോ ധര്മോ ഭൂപതീനാം വിശേഷതഃ
രാജാക്കന്മാർക്ക് പ്രത്യേകിച്ചും ഇതാണ് ഏറ്റവും ഉന്നതമായ ധർമ്മം.
തസ്മാത്ത്വയാ പ്രഭോ പ്രോക്തം സ്വയമേവ മമാഗ്രതഃ
അതിനാൽ, പ്രഭുവേ, നീ തന്നെയാണ് എന്റെ മുമ്പിൽ ഇതു നേരിട്ട് പറഞ്ഞത്.
തദഹം ചാഗതസ്താത ഭയാദ്ദുര്വാസസോ മുനേഃ ൬.൧൦൦.
അതിനാൽ, പ്രിയനേ, ദുര്വാസസു എന്ന മുനിയുടെ ഭയത്താൽ ഞാൻ ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നു.
തതഃ സംമംത്ര്യ സുചിരം മംത്രിഭിഃ സഹിതോ നൃപഃ
അതിനുശേഷം, രാജാവ് മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം ഏറെ ആലോചിച്ചു.
പ്രോവാച ലക്ഷ്മണം പശ്ചാദ്വിനയാവനതം സ്ഥിതമ്
പിന്നീട്, വിനയപൂർവം നിൽക്കുന്ന ലക്ഷ്മണനോട് രാജാവ് പറഞ്ഞു: