കസ്മാത്ത്വമസ്യ നീചസ്യ പശുപാലസ്യ സര്വദാ
നീ എപ്പോഴും ഈ താഴ്ന്ന പശുപാലകന്റെ കാര്യങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കുന്നത് എന്തിന്?
തസ്യാപി പ്രേതകാര്യാണി മൃതസ്യാപി കരോഷി കിമ്
അവൻ മരിച്ചാലും, നീ അവന്റെ പ്രേതകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്നത് എന്തിനാണ്?
തേഷാം തദ്വചനം ശ്രുത്വാ കിംചില്ലജ്ജാസമന്വിതഃ
അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, അവന് കുറച്ച് ലജ്ജ തോന്നി.
അഹമസ്യാന്യദേഹത്വേ പുത്ര ആസം സുസംമതഃ
അവളുടെ മറ്റൊരു ജന്മത്തിൽ ഞാൻ അവളുടെ മകനായി ജനിച്ചു, എല്ലാവർക്കും ഇഷ്ടമായിരുന്നു.
കസ്യചിത്ത്വഥ കാലസ്യ മാര്കംഡസ്യ മഹാമുനേഃ
കാലം ചിലവഴിച്ചപ്പോൾ, മഹർഷിയായ മാർകണ്ടേയന്റെ വംശത്തിൽ,
കാര്തിക്യാം കൃത്തികായോഗേ ഭീഷ്മപഞ്ചകകൃന്നരഃ ൬.൯൨.
കാർത്തിക മാസത്തിൽ കൃതിക്ക നക്ഷത്രയോഗത്തിൽ, ഒരാൾ ഭീഷ്മപഞ്ചക വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചു.
ദൃഷ്ട്വാ പിതാമഹം ദേവം പൂജയിത്വാ ജനാര്ദനമ്
ദൈവമായ പിതാമഹനെ കണ്ടു, ജനാർദ്ദനനെ ഭക്തിപൂർവ്വം പൂജിച്ചു.
തന്മയാ വിഹിതം സമ്യക്സ്നാത്വാ തത്ര ശുഭാവഹേ
അവിടത്തെ ശുഭപ്രദേശത്ത് ഞാൻ നന്നായി സ്നാനം ചെയ്ത് ആ വ്രതം നിർവഹിച്ചു.
ചന്ദ്രോദയസ്യ വിപ്രര്ഷേരന്വയേ ഭുവി വിശ്രുതേ സംസ്മരന്പൂര്വികാം ജാതി തേന സ്നേഹോ മമ സ്ഥിതഃ
ചന്ദ്രോദയ മഹർഷിയുടെ പ്രശസ്തമായ വംശം ഓർത്ത്, അതിനാൽ എന്റെ സ്നേഹം അവിടെയുണ്ടായി.
അതോഽഹം കൃത്തികായോഗേ കാര്തിക്യാം ഭക്തിസംയുതഃ
അതിനാൽ, കാർത്തികയിൽ കൃതിക്കയുമായി യോഗം വന്നപ്പോൾ ഞാൻ ഭക്തിയോടെ നിറഞ്ഞിരുന്നു.
ഭീഷ്മസ്യ പഞ്ചകം ചക്രുഃ സമ്യക്ഛ്രദ്ധാസമന്വിതാഃ
അവർ ഭീഷ്മപഞ്ചകം വിശ്വാസപൂർവ്വം നിർവഹിച്ചു.
തതഃപ്രഭൃതി തത്കുണ്ഡം വിഖ്യാതം ധരണീതലേ
അതിനുശേഷം ആ കുളം ഭൂമിയിൽ പ്രസിദ്ധമായിത്തീർന്നു.
യഃ സ്നാനം സര്വദാ തത്ര ബ്രാഹ്മണഃ പ്രകരോതി വൈ
ആ കുളത്തിൽ എപ്പോഴും സ്നാനം ചെയ്യുന്ന ബ്രാഹ്മണൻ,
ഇതിശ്രീസ്കാംദേ മഹാപുരാണ ഏകാശീതിസാഹസ്ര്യാം സംഹിതായാം ഷഷ്ഠേ നാഗരഖണ്ഡേ ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യേ ബ്രഹ്മകുണ്ഡമാഹാത്മ്യവര്ണനംനാമ ദ്വിനവതിതമോധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ എൺപത്തിരണ്ടാം അധ്യായം, 'ബ്രഹ്മകുണ്ടത്തിന്റെ മഹത്വം' എന്ന പേരിൽ, നാഗരഖണ്ഡത്തിലെ ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്ര മഹാത്മ്യത്തിൽ, എൺപതിനാലായിരത്തി എൺപതിനായിരം ശ്ലോകങ്ങളുള്ള സ്കാന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ആറാം ഭാഗം സമാപിക്കുന്നു.
സൂത ഉവാച അഥാന്യദപി തത്രാസ്തി ഗോമുഖാഖ്യം സുശോഭനമ്
സൂതൻ പറഞ്ഞു: അവിടെ മറ്റൊരു മനോഹരമായ സ്ഥലം കൂടി ഉണ്ട്, ഗോമുഖം എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.
പുരാസീദത്ര ഗോപാലഃ കശ്ചിത്കുഷ്ഠസമാവൃതഃ
പണ്ടൊരിക്കൽ അവിടെ ഒരു ഗോപാലൻ ഉണ്ടായിരുന്നു, അവൻ കുഷ്ഠരോഗം ബാധിച്ചവനായിരുന്നു.
കസ്യചിത്ത്വഥ കാലസ്യ തേന മാര്ഗേണ ഗോകുലമ്
കാലം ചിലവഴിച്ചപ്പോൾ, ആ വഴിയിൽകൂടി അവൻ ഗോകുലത്തേക്ക് എത്തി.
ഏകാദശ്യാം തൃഷാര്ത്തം ച ഭാസ്കരേ വൃഷസംസ്ഥിതേ നീലമാലോകിതം തത്ര ദൂരാദേത്യ പ്രഹര്ഷിതാ
പത്തൊമ്പതാം തീയതി, സൂര്യൻ വൃശഭരാശിയിൽ, ദാഹംകൊണ്ട് വലഞ്ഞ്, അകലെ നിന്ന് നീല നിറമുള്ളതൊന്ന് കണ്ടു, അടുത്തെത്തി സന്തോഷിച്ചു.
ദന്തൈര്ദ്രുതം സമുത്പാട്യ യാവദാകര്ഷതി ദ്വിജാഃ
അവൻ പല്ലുകൊണ്ട് അതു വേഗത്തിൽ പറിച്ചെടുത്തു, അവൻ അതു വലിച്ചെടുക്കുമ്പോൾ, ദ്വിജന്മാരേ,
അഥാസ്വാദ്യ തൃണം തസ്മാത്തൃഷാര്താ ച ശനൈഃശനൈഃ
ശേഷം, ആ പുല്ല് രുചിച്ചു നോക്കി, ദാഹംകൊണ്ട് വലഞ്ഞ്, പതിയെ പതിയെ...
തസ്യാ വേഗേന തത്തോയം പിബന്ത്യാസ്തത്രഭൂതലേ
അവളുടെ ശക്തിയാൽ, അവൾ ഭൂമിയിൽ ആ ജലം കുടിച്ചു.
തതോഽന്യാഃ ശതശോ ഗാവഃ പപുസ്തോയം മുനിര്മലമ്
അതിനുശേഷം, നൂറുകണക്കിന് മറ്റു പശുക്കളും ആ ശുദ്ധജലം കുടിച്ചു, മഹർഷേ.
യഥായഥാ ഗതാ ഗാവസ്തത്ര തോയം പിബംതി താഃ
ഓരോ പശുവും അവിടെ എത്തുമ്പോൾ, അവൾക്കൾ ജലം കുടിച്ചു.
തതശ്ച ഗോകുലേ കൃത്സ്നേ ജാതേ തൃഷ്ണാവിവര്ജിതേ ൬.൯൩.
അതിനുശേഷം, മുഴുവൻ ഗോശാലയിലും ദാഹം പൂർണ്ണമായി മാറി.
അംഗം പ്രക്ഷാല്യ പീത്വാപോ യാവന്നിഷ്ക്രാമതി ദ്രുതമ്
അവൻ ശരീരം കഴുകി ജലം കുടിച്ച്, വേഗത്തിൽ പുറത്ത് പോകുന്നതിന് മുമ്പ്,
തതോ വിസ്മയമാപന്നോ ഗത്വാ സ്വീയം നികേതനമ്
പിന്നീട്, അത്ഭുതംകൊണ്ട് നിറഞ്ഞ്, അവൻ തന്റെ വീട്ടിലേക്ക് പോയി.
തൃണസ്തമ്ബം യഥാ ധേന്വാ തത്രോത്പാട്യ പ്രശക്തിതഃ
അവിടെ, ഒരു പശു ശക്തിയായി പുല്ല് കൂമ്പാരം പറിച്ചു.
ഭവംതി ച വിനിര്മുക്താ രോഗൈഃ പാപൈശ്ച തത്ക്ഷണാത്
അവർ രോഗങ്ങളും പാപങ്ങളും ഉടൻ തന്നെ വിട്ടുമാറുന്നു.
തതഃപ്രഭൃതി തത്ഖ്യാതം തീര്ഥം ഗോമുഖസംജ്ഞിതമ്
അതിനുശേഷം, ആ തീർത്ഥം 'ഗോമുഖം' എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തമായി.
അഥ ഭീതഃ സഹസ്രാക്ഷസ്തദ്ദൃഷ്ട്വാ സ്വര്ഗദായകമ്
അപ്പോൾ ആയിരം കണ്ണുള്ള ഇന്ദ്രൻ, സ്വർഗം നൽകുന്ന അതിനെ കണ്ടപ്പോൾ ഭയപ്പെട്ടു.