ബ്രാഹ്മണോഽപി യദി സ്നാനം തത്ര കുണ്ഡേ കരിഷ്യതി
അവിടെ ബ്രാഹ്മണൻ ആ കുണ്ടിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ,
ഏവം പ്രവദതസ്തസ്യ മാര്കംഡേയസ്യ സന്മുനേഃ
ഇങ്ങനെ മഹർഷിയായ മാർകണ്ഡേയൻ പ്രസ്താവിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ,
തതഃ ശ്രദ്ധാപ്രയുക്തേന തേന തദ്ഭീഷ്മപംചകമ്
അവിടെ വിശ്വാസപൂർവ്വം ഭീഷ്മപഞ്ചകം ആചരിച്ചു.
തതശ്ച കൃത്തികായോഗേ പൂര്ണിമായാം യഥാവിധി
അതിനുശേഷം, കൃതികാനക്ഷത്രയോഗവും പൗർണമിയും വന്നപ്പോൾ, വിധിപ്രകാരം ആചാരങ്ങൾ നടത്തി.
തതഃ കാലവിപാകേന സ പംചത്വമുപാഗതഃ ജാതിസ്മരഃ പ്രഭായുക്തഃ പിതൃമാതൃപ്രതുഷ്ടിദഃ
അതിനുശേഷം, സമയത്തിന്റെ പ്രവാഹത്തിൽ, അവൻ മരണത്തെത്തിച്ചു; ജന്മസ്മരണയുള്ളവനായി, പ്രകാശമുള്ളവനായി, പിതാവിനും മാതാവിനും സന്തോഷം നൽകുന്നവനായി.
ഏവം പ്രഗച്ഛതസ്തസ്യ വൃദ്ധിം തത്ര പുരോത്തമേ ൬.൯൨.
ഇങ്ങനെ അവൻ മുന്നോട്ട് പോകുമ്പോൾ, ആ മഹാനഗരത്തിൽ അവന്റെ ഐശ്വര്യം വർദ്ധിച്ചു.
അന്യദേഹോദ്ഭവേ വാപി തസ്യ ശൂദ്രേപരിസ്ഥിതഃ
അല്ലെങ്കിൽ, മറ്റൊരു ജന്മം സ്വീകരിച്ചാലും, അവൻ ശൂദ്രരിൽ ജനിച്ചു.
ഉപകാരപ്രദാനം ച യത്കിംചിത്തസ്യ സംമതമ് തസ്യ പഞ്ചത്വമാപന്നഃ സംപ്രാപ്തേ ചായുഷഃ ക്ഷയേ
അവൻ ശരിയായെന്ന് കരുതിയ ഏത് സഹായവും ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, ആയുസ്സിന്റെ അവസാനം അവൻ മരണം പ്രാപിച്ചു.
അഥ തസ്യ മഹാശോകം സ കൃത്വാ തദനംതരമ്
അതിനുശേഷം, അവനു വലിയ ദുഃഖം ഉണ്ടാക്കി.
അഥ തസ്യ സമാലോക്യ താദൃശം തദ്വിചേഷ്ടിതമ്
അവന്റെ അത്തരത്തിലുള്ള പ്രവൃത്തികൾ കണ്ടപ്പോൾ,
കസ്മാത്ത്വമസ്യ നീചസ്യ പശുപാലസ്യ സര്വദാ
നീ എപ്പോഴും ഈ താഴ്ന്ന പശുപാലകന്റെ കാര്യങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കുന്നത് എന്തിന്?
തസ്യാപി പ്രേതകാര്യാണി മൃതസ്യാപി കരോഷി കിമ്
അവൻ മരിച്ചാലും, നീ അവന്റെ പ്രേതകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്നത് എന്തിനാണ്?
തേഷാം തദ്വചനം ശ്രുത്വാ കിംചില്ലജ്ജാസമന്വിതഃ
അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, അവന് കുറച്ച് ലജ്ജ തോന്നി.
അഹമസ്യാന്യദേഹത്വേ പുത്ര ആസം സുസംമതഃ
അവളുടെ മറ്റൊരു ജന്മത്തിൽ ഞാൻ അവളുടെ മകനായി ജനിച്ചു, എല്ലാവർക്കും ഇഷ്ടമായിരുന്നു.
കസ്യചിത്ത്വഥ കാലസ്യ മാര്കംഡസ്യ മഹാമുനേഃ
കാലം ചിലവഴിച്ചപ്പോൾ, മഹർഷിയായ മാർകണ്ടേയന്റെ വംശത്തിൽ,
കാര്തിക്യാം കൃത്തികായോഗേ ഭീഷ്മപഞ്ചകകൃന്നരഃ ൬.൯൨.
കാർത്തിക മാസത്തിൽ കൃതിക്ക നക്ഷത്രയോഗത്തിൽ, ഒരാൾ ഭീഷ്മപഞ്ചക വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചു.
ദൃഷ്ട്വാ പിതാമഹം ദേവം പൂജയിത്വാ ജനാര്ദനമ്
ദൈവമായ പിതാമഹനെ കണ്ടു, ജനാർദ്ദനനെ ഭക്തിപൂർവ്വം പൂജിച്ചു.
തന്മയാ വിഹിതം സമ്യക്സ്നാത്വാ തത്ര ശുഭാവഹേ
അവിടത്തെ ശുഭപ്രദേശത്ത് ഞാൻ നന്നായി സ്നാനം ചെയ്ത് ആ വ്രതം നിർവഹിച്ചു.
ചന്ദ്രോദയസ്യ വിപ്രര്ഷേരന്വയേ ഭുവി വിശ്രുതേ സംസ്മരന്പൂര്വികാം ജാതി തേന സ്നേഹോ മമ സ്ഥിതഃ
ചന്ദ്രോദയ മഹർഷിയുടെ പ്രശസ്തമായ വംശം ഓർത്ത്, അതിനാൽ എന്റെ സ്നേഹം അവിടെയുണ്ടായി.
അതോഽഹം കൃത്തികായോഗേ കാര്തിക്യാം ഭക്തിസംയുതഃ
അതിനാൽ, കാർത്തികയിൽ കൃതിക്കയുമായി യോഗം വന്നപ്പോൾ ഞാൻ ഭക്തിയോടെ നിറഞ്ഞിരുന്നു.
ഭീഷ്മസ്യ പഞ്ചകം ചക്രുഃ സമ്യക്ഛ്രദ്ധാസമന്വിതാഃ
അവർ ഭീഷ്മപഞ്ചകം വിശ്വാസപൂർവ്വം നിർവഹിച്ചു.
തതഃപ്രഭൃതി തത്കുണ്ഡം വിഖ്യാതം ധരണീതലേ
അതിനുശേഷം ആ കുളം ഭൂമിയിൽ പ്രസിദ്ധമായിത്തീർന്നു.
യഃ സ്നാനം സര്വദാ തത്ര ബ്രാഹ്മണഃ പ്രകരോതി വൈ
ആ കുളത്തിൽ എപ്പോഴും സ്നാനം ചെയ്യുന്ന ബ്രാഹ്മണൻ,
ഇതിശ്രീസ്കാംദേ മഹാപുരാണ ഏകാശീതിസാഹസ്ര്യാം സംഹിതായാം ഷഷ്ഠേ നാഗരഖണ്ഡേ ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യേ ബ്രഹ്മകുണ്ഡമാഹാത്മ്യവര്ണനംനാമ ദ്വിനവതിതമോധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ എൺപത്തിരണ്ടാം അധ്യായം, 'ബ്രഹ്മകുണ്ടത്തിന്റെ മഹത്വം' എന്ന പേരിൽ, നാഗരഖണ്ഡത്തിലെ ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്ര മഹാത്മ്യത്തിൽ, എൺപതിനാലായിരത്തി എൺപതിനായിരം ശ്ലോകങ്ങളുള്ള സ്കാന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ആറാം ഭാഗം സമാപിക്കുന്നു.
സൂത ഉവാച അഥാന്യദപി തത്രാസ്തി ഗോമുഖാഖ്യം സുശോഭനമ്
സൂതൻ പറഞ്ഞു: അവിടെ മറ്റൊരു മനോഹരമായ സ്ഥലം കൂടി ഉണ്ട്, ഗോമുഖം എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.
പുരാസീദത്ര ഗോപാലഃ കശ്ചിത്കുഷ്ഠസമാവൃതഃ
പണ്ടൊരിക്കൽ അവിടെ ഒരു ഗോപാലൻ ഉണ്ടായിരുന്നു, അവൻ കുഷ്ഠരോഗം ബാധിച്ചവനായിരുന്നു.
കസ്യചിത്ത്വഥ കാലസ്യ തേന മാര്ഗേണ ഗോകുലമ്
കാലം ചിലവഴിച്ചപ്പോൾ, ആ വഴിയിൽകൂടി അവൻ ഗോകുലത്തേക്ക് എത്തി.
ഏകാദശ്യാം തൃഷാര്ത്തം ച ഭാസ്കരേ വൃഷസംസ്ഥിതേ നീലമാലോകിതം തത്ര ദൂരാദേത്യ പ്രഹര്ഷിതാ
പത്തൊമ്പതാം തീയതി, സൂര്യൻ വൃശഭരാശിയിൽ, ദാഹംകൊണ്ട് വലഞ്ഞ്, അകലെ നിന്ന് നീല നിറമുള്ളതൊന്ന് കണ്ടു, അടുത്തെത്തി സന്തോഷിച്ചു.
ദന്തൈര്ദ്രുതം സമുത്പാട്യ യാവദാകര്ഷതി ദ്വിജാഃ
അവൻ പല്ലുകൊണ്ട് അതു വേഗത്തിൽ പറിച്ചെടുത്തു, അവൻ അതു വലിച്ചെടുക്കുമ്പോൾ, ദ്വിജന്മാരേ,
അഥാസ്വാദ്യ തൃണം തസ്മാത്തൃഷാര്താ ച ശനൈഃശനൈഃ
ശേഷം, ആ പുല്ല് രുചിച്ചു നോക്കി, ദാഹംകൊണ്ട് വലഞ്ഞ്, പതിയെ പതിയെ...