അതഃ കൃച്ഛ്രം ഗതഃ സര്വോ ലോകഃ ക്ഷുത്പരിപീഡിതഃ
അതിനാൽ, എല്ലാ ജനങ്ങളും വിശപ്പുകൊണ്ട് കഷ്ടപ്പെടേണ്ടിവന്നു.
സംത്യക്താഃ പതിഭിര്നാര്യഃ പുത്രാശ്ച പിതൃഭിര്നിജൈഃ ൬.൯൦.
ഭർത്താക്കന്മാർ ഭാര്യകളെ ഉപേക്ഷിച്ചു, പിതാക്കന്മാർ സ്വന്തം മക്കളെ വിട്ടു.
ദൈവയോഗാത്ക്വചിത്കിംചിത്കസ്യചിദ്യദി ദൃശ്യതേ
ദൈവത്തിന്റെ ഇച്ഛയാൽ എവിടെയെങ്കിലും ആരെങ്കിലും എന്തെങ്കിലും കണ്ടാൽ അതു വലിയ ഭാഗ്യമായിരുന്നു.
ശുഷ്കാ മഹീരുഹാഃ സര്വേ തഥാ യേ ച ജലാശയാഃ
എല്ലാ വലിയ വൃക്ഷങ്ങളും ഉണങ്ങിയിരുന്നു; ജലാശയങ്ങളും അങ്ങനെ തന്നെ.
ഏവം വൃഷ്ടേഃ ക്ഷയേ ജാതേ നഷ്ടേ ധര്മപഥേ തഥാ
ഇങ്ങനെ മഴ നിലച്ചു, ധർമ്മപാതം നഷ്ടപ്പെട്ടു.
ന കശ്ചിദ്യജനം ചക്രേ ന സ്വാധ്യായം ന ച വ്രതമ്
ആരും യജ്ഞം നടത്തി ഇല്ല, സ്വാധ്യായം ചെയ്തില്ല, വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചില്ല.
ഏതസ്മിന്നേവ കാലേ തു വിശ്വാമിത്രോ മഹാമുനിഃ
അത്തരം സമയത്താണ് മഹാമുനിയായ വിശ്വാമിത്രൻ അവിടെ എത്തിയത്.
പരിഭ്രമംസ്തതഃ പ്രാപ്യ കംചിദ്ഗ്രാമം നിരുദ്വസമ്
അവൻ അലയുന്നിടയിൽ, ഒരു പാവപ്പെട്ട ഗ്രാമത്തിൽ എത്തി.
അഥ തത്ര ഭ്രമന്പ്രാപ്തശ്ചംഡാലസ്യ നിവേശനമ്
അവിടെ അലയുമ്പോൾ, അവൻ ഒരു ചണ്ടാളന്റെ വീട്ടിൽ എത്തി.
അഥാപശ്യന്മൃതം തത്ര സാരമേയം ചിരോഷിതമ്
അവിടെ, അവൻ ഏറെക്കാലം മരിച്ചുകിടക്കുന്ന ഒരു നായയെ കണ്ടു.
തതശ്ച ശ്രപയാമാസ സുസമിദ്ധേ ഹുതാശനേ ൬.൯൦.
ശേഷം, നല്ലതുപോലെ കത്തുന്ന അഗ്നിയിൽ അതു വേവിക്കാൻ തുടങ്ങി.
സമാദായ പിതൄംസ്തര്പ്യ യാവദഗ്നൌ ജുഹോതി സഃ
അതു എടുത്ത്, അഗ്നിയിൽ അർപ്പിച്ച്, പിതൃകൾക്ക് തൃപ്തി നൽകാൻ ശ്രമിച്ചു.
ഗതശ്ചാദര്ശനം സദ്യഃ സര്വേഷാം ക്ഷിതിവാസിനാമ്
അവൻ ഉടൻ ഭൂമിയിലെ എല്ലാവർക്കും കാണാതായി മറഞ്ഞു.
ഏതസ്മിന്നംതരേ വഹ്നൌ മര്ത്യലോകാദ്വിനിര്ഗതേ
ഇതിനിടയിൽ, അഗ്നി മനുഷ്യലോകം വിട്ടുപോയി.
ഏതസ്മിന്നംതരേ ദേവാ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുപുരഃ സരാഃ
അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും മുന്നിൽ നിൽക്കുന്ന ദേവന്മാർ അവിടെ എത്തി.
അഥ തൈര്ഭ്രമമാണൈശ്ച പ്രദൃഷ്ടോഽഭൂദ്ഗജോ മഹാന്
അവർ അലയുമ്പോൾ, വലിയൊരു ആനയെ അവർ കണ്ടു.
അഥ ദേവാ ഗജം ദൃഷ്ട്വാ പപ്രച്ഛുസ്ത്വരയാഽന്വിതാഃ
ദേവന്മാർ ആ ആനയെ കണ്ടപ്പോൾ, അതിനെ ഉത്സുകതയോടെ ചോദ്യം ചെയ്തു.
വംശസ്തംബേഽത്ര സംകീര്ണേ സംപ്രവിഷ്ടോ ഹുതാശനഃ
അവിടെ അഗ്നി ഒരു കട്ടിയുള്ള മുളക്കാടിനകത്ത് കയറി.
അഥ തൈര്വേഷ്ടിതസ്തസ്മിന്വംശസ്തംബേ ഹുതാശനഃ
അവരെല്ലാവരും ചുറ്റി നിൽക്കുമ്പോൾ, അഗ്നി ആ മുളക്കാടിനകത്ത് തന്നെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
യസ്മാത്ത്വയാഹമാദിഷ്ടോ ദേവാനാം വാരണാധമ
ദേവന്മാരിലെ ആനകളിൽ ഏറ്റവും താഴ്ന്നവനേ, നീ എന്നോട് ഇങ്ങനെ കല്പിച്ചതിനാലാണ് ഞാൻ ഇങ്ങനെ ചെയ്തത്.
ഏവം ശപ്ത്വാ ഗജം ശീഘ്രം നഷ്ടോ വൈശ്വാനരഃ പുനഃ ൬.൯൦.
ഇങ്ങനെ ആ ആനയെ ശപിച്ച്, അഗ്നി വീണ്ടും ഉടൻ അപ്രത്യക്ഷനായി.
അഥ ദൃഷ്ടഃ ശുകസ്തൈശ്ച ഭ്രമമാണൈര്മഹാവനേ
അവർ വലിയ കാടിൽ അലയുമ്പോൾ, അവർ ഒരു തത്തയെ കണ്ടു.
ശുക ഉവാച ഏതസ്മിംസ്തിഷ്ഠതേ വഹ്നിരശ്വത്ഥേ സുരസത്തമാഃ
തത്ത പറഞ്ഞു: 'ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, അഗ്നി ഇങ്ങ് അശ്വത്ത്മരത്തിൽ തന്നെ ഉണ്ട്.'
അത്രസ്ഥോ യഃ കുലായോ മ ആസീച്ഛിശുസമന്വിതഃ
ഇവിടെ കുഞ്ഞുങ്ങളോടൊപ്പം ഒരു കൂടുണ്ടായിരുന്നു.
തച്ഛ്രുത്വാ തൈഃ സുരൈഃ സര്വൈഃ ശമീഗര്ഭഃ സ തത്ക്ഷണാത്
ഇത് കേട്ട ദേവന്മാർ എല്ലാവരും ഉടൻ ശമീമരത്തിന്റെ ഉള്ളിലേക്ക് കയറി.
അഹം യസ്മാത്ത്വയാ പാപ ദേവാനാം സംനിവേദിതഃ
പാപിയേ, നീ എന്നെ ദേവന്മാരോട് പറഞ്ഞുകൊടുത്തതിനാലാണ് ഇത് സംഭവിച്ചത്.
ഏവമുക്ത്വാ ജാതവേദാ ദേവാദര്ശനവാംഛയാ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ജാതവേദസ് ദേവന്മാർക്ക് കാണപ്പെടാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
ജലാശയം സുഗമ്ഭീരം പൂര്വോത്തരദിക്സംസ്ഥിതമ്
അവൻ വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്തുള്ള ആഴമുള്ള ഒരു തടാകത്തിലേക്ക് കയറി.
ഏതസ്മിന്നംതരേ തത്ര മത്സ്യകച്ഛപദര്ദുരാഃ
ഇതിനിടയിൽ, അവിടെ മീനുകളും ആമകളും തവളകളും ഉണ്ടായിരുന്നു.
അഥ ചൈകോഽര്ധനിര്ദഗ്ധ ആയുഃശേഷേണ ദര്ദുരഃ
അപ്പോൾ, ജീവൻ കുറച്ച് മാത്രം ബാക്കി നിൽക്കുന്ന, പകുതിയായി കത്തിപ്പോയ ഒരു തവള അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.