യശ്ചൈതച്ഛൃണുയാദ്ഭക്ത്യാ ചതുര്ദശ്യാം സമാഹിതഃ
ആർ ഭക്തിയോടെ, ഏകാഗ്രതയോടെ, ചതുർദശി ദിവസത്തിൽ ഇത് കേൾക്കുകയാണോ—
ഇതി ശ്രീസ്കാന്ദേ മഹാപുരാണ ഏകാശീതിസാഹസ്ര്യാം സംഹിതായാം ഷഷ്ഠേ നാഗരഖണ്ഡേ ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യേ ശ്രീമാതുഃ പാദുകാമാഹാത്മവര്ണനംനാമൈകോനനവതിതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ, ശ്രീസ്കാന്ദ മഹാപുരാണത്തിൽ, എൺപത്തൊന്ന് ആയിരം ശ്ലോകങ്ങളുള്ള സംഹിതയിലെ ആറാം ഭാഗമായ നാഗരഖണ്ഡത്തിൽ, ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രത്തിന്റെ മഹാത്മ്യത്തിൽ, 'ശ്രീമാതാവിന്റെ പാദുകയുടെ മഹാത്മ്യവിവരണം' എന്ന പേരിലുള്ള എൺപത്തൊമ്പതാമത്തെ അധ്യായം.
ന തയോഃ കഥിതോത്പത്തിര്മാഹാത്മ്യം ച മഹാമതേ
അവരുടെ ഉത്ഭവവും മഹത്വവും ഇതുവരെ പറഞ്ഞിട്ടില്ല, മഹാമതിയുള്ളവനേ.
തസ്മാദ്വിസ്തരതോ ബ്രൂഹി ഏകൈകസ്യ പൃഥക്പൃഥക്
അതിനാൽ, ഓരോന്നെയും പ്രത്യേകം പ്രത്യേകം വിശദമായി പറയുക.
അഗ്നിതീര്ഥസമുദ്ഭൂതാം സര്വസൌഖ്യാവഹാം ശുഭാമ്
അഗ്നിതീർത്ഥത്തിൽ നിന്നു ഉദിച്ച, എല്ലാ സുഖവും നൽകുന്ന, ശുഭമായതായ ഒരു വസ്തുവാണ് അതു.
സോമവംശസമുദ്ഭൂതഃ പ്രതീപോ നാമ ഭൂപതിഃ
ചന്ദ്രവംശത്തിൽ നിന്നു പ്രതീപൻ എന്നൊരു രാജാവു ജനിച്ചു.
തസ്യ പുത്രദ്വയം ജജ്ഞേ സര്വലക്ഷണലക്ഷിതമ്
അവനു എല്ലാ ഗുണങ്ങളുമുള്ള രണ്ടു പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു.
അഥോ ശിവപദം പ്രാപ്തേ പ്രതീപേ നൃപസത്തമേ
അതിനുശേഷം, മഹാരാജാവായ പ്രതീപൻ ശിവന്റെ പദവിയിലേക്കു എത്തി.
തതശ്ച മംത്രിഭിഃ സര്വൈഃ ശംതനുസ്തസ്യ ചാനുജഃ
അതിനുശേഷം, എല്ലാ മന്ത്രിമാരും ചേർന്ന് അവന്റെ ഇളയമകനായ ശാന്തനുവിനെ രാജാവാക്കി.
ഏതസ്മിന്നംതരേ ശക്രോ ന വവര്ഷ ക്രുദ്ധാഽന്വിതഃ
ഇതിനിടയിൽ, കോപത്തോടെ ഇന്ദ്രൻ മഴ പെയ്യാൻ തയ്യാറായില്ല.
അതഃ കൃച്ഛ്രം ഗതഃ സര്വോ ലോകഃ ക്ഷുത്പരിപീഡിതഃ
അതിനാൽ, എല്ലാ ജനങ്ങളും വിശപ്പുകൊണ്ട് കഷ്ടപ്പെടേണ്ടിവന്നു.
സംത്യക്താഃ പതിഭിര്നാര്യഃ പുത്രാശ്ച പിതൃഭിര്നിജൈഃ ൬.൯൦.
ഭർത്താക്കന്മാർ ഭാര്യകളെ ഉപേക്ഷിച്ചു, പിതാക്കന്മാർ സ്വന്തം മക്കളെ വിട്ടു.
ദൈവയോഗാത്ക്വചിത്കിംചിത്കസ്യചിദ്യദി ദൃശ്യതേ
ദൈവത്തിന്റെ ഇച്ഛയാൽ എവിടെയെങ്കിലും ആരെങ്കിലും എന്തെങ്കിലും കണ്ടാൽ അതു വലിയ ഭാഗ്യമായിരുന്നു.
ശുഷ്കാ മഹീരുഹാഃ സര്വേ തഥാ യേ ച ജലാശയാഃ
എല്ലാ വലിയ വൃക്ഷങ്ങളും ഉണങ്ങിയിരുന്നു; ജലാശയങ്ങളും അങ്ങനെ തന്നെ.
ഏവം വൃഷ്ടേഃ ക്ഷയേ ജാതേ നഷ്ടേ ധര്മപഥേ തഥാ
ഇങ്ങനെ മഴ നിലച്ചു, ധർമ്മപാതം നഷ്ടപ്പെട്ടു.
ന കശ്ചിദ്യജനം ചക്രേ ന സ്വാധ്യായം ന ച വ്രതമ്
ആരും യജ്ഞം നടത്തി ഇല്ല, സ്വാധ്യായം ചെയ്തില്ല, വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചില്ല.
ഏതസ്മിന്നേവ കാലേ തു വിശ്വാമിത്രോ മഹാമുനിഃ
അത്തരം സമയത്താണ് മഹാമുനിയായ വിശ്വാമിത്രൻ അവിടെ എത്തിയത്.
പരിഭ്രമംസ്തതഃ പ്രാപ്യ കംചിദ്ഗ്രാമം നിരുദ്വസമ്
അവൻ അലയുന്നിടയിൽ, ഒരു പാവപ്പെട്ട ഗ്രാമത്തിൽ എത്തി.
അഥ തത്ര ഭ്രമന്പ്രാപ്തശ്ചംഡാലസ്യ നിവേശനമ്
അവിടെ അലയുമ്പോൾ, അവൻ ഒരു ചണ്ടാളന്റെ വീട്ടിൽ എത്തി.
അഥാപശ്യന്മൃതം തത്ര സാരമേയം ചിരോഷിതമ്
അവിടെ, അവൻ ഏറെക്കാലം മരിച്ചുകിടക്കുന്ന ഒരു നായയെ കണ്ടു.
തതശ്ച ശ്രപയാമാസ സുസമിദ്ധേ ഹുതാശനേ ൬.൯൦.
ശേഷം, നല്ലതുപോലെ കത്തുന്ന അഗ്നിയിൽ അതു വേവിക്കാൻ തുടങ്ങി.
സമാദായ പിതൄംസ്തര്പ്യ യാവദഗ്നൌ ജുഹോതി സഃ
അതു എടുത്ത്, അഗ്നിയിൽ അർപ്പിച്ച്, പിതൃകൾക്ക് തൃപ്തി നൽകാൻ ശ്രമിച്ചു.
ഗതശ്ചാദര്ശനം സദ്യഃ സര്വേഷാം ക്ഷിതിവാസിനാമ്
അവൻ ഉടൻ ഭൂമിയിലെ എല്ലാവർക്കും കാണാതായി മറഞ്ഞു.
ഏതസ്മിന്നംതരേ വഹ്നൌ മര്ത്യലോകാദ്വിനിര്ഗതേ
ഇതിനിടയിൽ, അഗ്നി മനുഷ്യലോകം വിട്ടുപോയി.
ഏതസ്മിന്നംതരേ ദേവാ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുപുരഃ സരാഃ
അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും മുന്നിൽ നിൽക്കുന്ന ദേവന്മാർ അവിടെ എത്തി.
അഥ തൈര്ഭ്രമമാണൈശ്ച പ്രദൃഷ്ടോഽഭൂദ്ഗജോ മഹാന്
അവർ അലയുമ്പോൾ, വലിയൊരു ആനയെ അവർ കണ്ടു.
അഥ ദേവാ ഗജം ദൃഷ്ട്വാ പപ്രച്ഛുസ്ത്വരയാഽന്വിതാഃ
ദേവന്മാർ ആ ആനയെ കണ്ടപ്പോൾ, അതിനെ ഉത്സുകതയോടെ ചോദ്യം ചെയ്തു.
വംശസ്തംബേഽത്ര സംകീര്ണേ സംപ്രവിഷ്ടോ ഹുതാശനഃ
അവിടെ അഗ്നി ഒരു കട്ടിയുള്ള മുളക്കാടിനകത്ത് കയറി.
അഥ തൈര്വേഷ്ടിതസ്തസ്മിന്വംശസ്തംബേ ഹുതാശനഃ
അവരെല്ലാവരും ചുറ്റി നിൽക്കുമ്പോൾ, അഗ്നി ആ മുളക്കാടിനകത്ത് തന്നെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
യസ്മാത്ത്വയാഹമാദിഷ്ടോ ദേവാനാം വാരണാധമ
ദേവന്മാരിലെ ആനകളിൽ ഏറ്റവും താഴ്ന്നവനേ, നീ എന്നോട് ഇങ്ങനെ കല്പിച്ചതിനാലാണ് ഞാൻ ഇങ്ങനെ ചെയ്തത്.